ઝેનર ડાયોડ પર ટૂંકી નોંધ લખો.

(N/A) ઝેનર ડાયોડ એ ખાસ હેતુ માટે વપરાતો સેમિકન્ડક્ટર ડાયોડ છે,જેનું નામ તેના શોધક $C$. ઝેનર પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
ઝેનર ડાયોડની સંજ્ઞા આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.
ઝેનર ડાયોડ જંકશનની $p$ અને $n$ બંને બાજુઓને ભારે ડોપિંગ કરીને બનાવવામાં આવે છે. આને કારણે,બનતું ડેપ્લેશન રીજન ખૂબ જ પાતળું $\left(< 10^{-6} \ m\right)$ હોય છે અને જંકશન પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર અત્યંત ઊંચું $\left(\approx 5 \times 10^{6} \ V/m\right)$ હોય છે,જે લગભગ $5 \ V$ જેટલા નાના રિવર્સ બાયસ વોલ્ટેજ માટે પણ જોવા મળે છે.
ઝેનર ડાયોડના $I-V$ લાક્ષણિકતાઓ આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવેલ છે.
તે જોવા મળે છે કે જ્યારે લાગુ પાડવામાં આવેલ રિવર્સ બાયસ વોલ્ટેજ $(V)$,ઝેનર ડાયોડના બ્રેકડાઉન વોલ્ટેજ $\left(V_{Z}\right)$ સુધી પહોંચે છે,ત્યારે પ્રવાહમાં મોટો ફેરફાર થાય છે.
નોંધો કે બ્રેકડાઉન વોલ્ટેજ $V_{Z}$ પછી,રિવર્સ બાયસ વોલ્ટેજમાં લગભગ નહિવત ફેરફાર કરીને પ્રવાહમાં મોટો ફેરફાર લાવી શકાય છે. આમ,ઝેનર વોલ્ટેજ અચળ રહે છે.
ઝેનર ડાયોડના આ ગુણધર્મનો ઉપયોગ સપ્લાય વોલ્ટેજને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે જેથી તે અચળ રહે.
આપણે જાણીએ છીએ કે રિવર્સ પ્રવાહ એ $p \rightarrow n$ તરફ ઇલેક્ટ્રોન (માઇનોરિટી કેરિયર્સ) અને $n \rightarrow p$ તરફ હોલ્સના પ્રવાહને કારણે હોય છે.