બંધાણી (Addiction) અને પરાધીનતા (Dependence) એટલે શું? સમજાવો.

(N/A) બંધાણી એ કેફી પદાર્થો અને આલ્કોહૉલ સાથે જોડાયેલી મનોવૈજ્ઞાનિક જોડાણની સ્થિતિ છે,જેમાં વ્યક્તિ ઉલ્લાસની અનુભૂતિ અને ખુશ રહેવાની ક્ષણિક લાગણીઓ માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે. ભલે વ્યક્તિ જાણે છે કે આ પદાર્થોનો ઉપયોગ હાનિકારક છે,છતાં તે મનોવૈજ્ઞાનિક તૃષ્ણાને કારણે તેનું સેવન ચાલુ રાખે છે.
કેફી પદાર્થો કે આલ્કોહૉલના વારંવાર ઉપયોગથી શરીરમાં રહેલા સંવેદના ગ્રાહકોની સહનશીલતા (tolerance) વધે છે. પરિણામે,આ ગ્રાહકો માત્ર ઉચ્ચ માત્રામાં જ પ્રતિચાર આપે છે,જેના કારણે વ્યક્તિ વધુ માત્રામાં પદાર્થ લેવા પ્રેરાય છે અને બંધાણી બને છે.
પરાધીનતા એ શરીરની એવી સ્થિતિ છે જેમાં જો નિયમિત કેફી પદાર્થ કે આલ્કોહૉલનું સેવન અચાનક બંધ કરવામાં આવે,તો શરીર 'વિડ્રોઅલ સિન્ડ્રોમ' (withdrawal syndrome) દર્શાવે છે. તેના લક્ષણોમાં બેચેની,કંપારી,ઉબકા અને પરસેવો થવો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે ફરીથી પદાર્થનું સેવન કરવામાં આવે ત્યારે આ લક્ષણોમાં રાહત મળે છે. કેટલાક કિસ્સામાં આ લક્ષણો ગંભીર અને જીવલેણ બની શકે છે,જેના માટે તબીબી સારવારની જરૂર પડે છે.
પરાધીનતાને કારણે વ્યક્તિ પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે સામાજિક માપદંડોને અવગણીને ગેરકાયદેસર કે અનૈતિક પ્રવૃત્તિઓ તરફ વળે છે,જે ગંભીર સામાજિક અને વ્યક્તિગત સમસ્યાઓ સર્જે છે.