આલ્કોહોલના $C-H$ અને $O-H$ બંધ તૂટીને થતી પ્રક્રિયાઓ ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.
(N/A) ઑક્સિડેશન: આલ્કોહોલના ઑક્સિડેશનમાં $O-H$ અને $C-H$ બંધો તૂટે છે,જેના પરિણામે કાર્બન-ઑક્સિજન દ્વિબંધ $(C=O)$ બને છે.
વિહાઈડ્રોજનીકરણ: આ પ્રક્રિયામાં $C-H$ અને $O-H$ બંધ તૂટે છે અને ડાયહાઈડ્રોજન $(H_2)$ મુક્ત થાય છે; તેથી,આને વિહાઈડ્રોજનીકરણ પ્રક્રિયાઓ કહેવામાં આવે છે.
ઑક્સિડેશનની નીપજો વપરાતા ઑક્સિડેશનકર્તા અને આલ્કોહોલના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
$(b)$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઑક્સિડેશન: વપરાતા ઑક્સિડેશનકર્તાના આધારે,$1^{\circ}$ આલ્કોહોલનું આલ્ડિહાઈડમાં ઑક્સિડેશન થાય છે,જેનું ત્યારબાદ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઑક્સિડેશન થાય છે.
$(i)$ $1^{\circ}$-આલ્કોહોલ $\rightarrow$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ: $1^{\circ}$-આલ્કોહોલમાંથી સીધા જ કાર્બોક્સિલિક એસિડ મેળવવા માટે પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ જેવા પ્રબળ ઑક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ થાય છે.
વિહાઈડ્રોજનીકરણ: આ પ્રક્રિયામાં $C-H$ અને $O-H$ બંધ તૂટે છે અને ડાયહાઈડ્રોજન $(H_2)$ મુક્ત થાય છે; તેથી,આને વિહાઈડ્રોજનીકરણ પ્રક્રિયાઓ કહેવામાં આવે છે.
ઑક્સિડેશનની નીપજો વપરાતા ઑક્સિડેશનકર્તા અને આલ્કોહોલના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
$(b)$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઑક્સિડેશન: વપરાતા ઑક્સિડેશનકર્તાના આધારે,$1^{\circ}$ આલ્કોહોલનું આલ્ડિહાઈડમાં ઑક્સિડેશન થાય છે,જેનું ત્યારબાદ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઑક્સિડેશન થાય છે.
$(i)$ $1^{\circ}$-આલ્કોહોલ $\rightarrow$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ: $1^{\circ}$-આલ્કોહોલમાંથી સીધા જ કાર્બોક્સિલિક એસિડ મેળવવા માટે પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ જેવા પ્રબળ ઑક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ થાય છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનો $HIO_4$ દ્વારા ઓક્સિડેશન પામતા નથી?
$(1)$ $CH_3-CH(OH)-CH_2-OH$
$(2)$ $CH_3-C(=O)-CHO$
$(3)$ $CH_3-C(=O)-C(=O)-CH_3$
$(4)$ $CH_3-C(=O)-CH(NH_2)-CH_3$
$(5)$ સાયક્લોહેક્સિન ઓક્સાઇડ
$(6)$ $CH_3-O-CH_2-CH_2-OH$
$(7)$ $HOOC-CH_2-OH$
$(1)$ $CH_3-CH(OH)-CH_2-OH$
$(2)$ $CH_3-C(=O)-CHO$
$(3)$ $CH_3-C(=O)-C(=O)-CH_3$
$(4)$ $CH_3-C(=O)-CH(NH_2)-CH_3$
$(5)$ સાયક્લોહેક્સિન ઓક્સાઇડ
$(6)$ $CH_3-O-CH_2-CH_2-OH$
$(7)$ $HOOC-CH_2-OH$
Difficult
View Solutionપ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઉદ્દીપકીય ડિહાઇડ્રોજનેશન (હાઇડ્રોજન દૂર કરવાની પ્રક્રિયા) શું આપે છે?
એક એરોમેટિક સંયોજન $A \left( C_7H_8O \right)$ ને ઓળખો જે આપેલા પ્રક્રિયકો સાથે નીચે મુજબની કસોટીઓ આપે છે:
Easy
View Solutionઇથાઇલ આલ્કોહોલ સાથે હાઇડ્રોજન હેલાઇડની પ્રતિક્રિયાશીલતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
$1, 2, 3$-બ્યુટેનટ્રાયોલ $HIO_4$ સાથે ઓક્સિડેટિવ વિભાજન (oxidative cleavage) અનુભવે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન:
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo