$(a)$ પૃથ્વી-ચંદ્રનું અંતર પૃથ્વીની આશરે $60$ ત્રિજ્યા જેટલું છે. ચંદ્ર પરથી જોતા પૃથ્વીનો કોણીય વ્યાસ (આશરે ડિગ્રીમાં) કેટલો હશે?
$(b)$ પૃથ્વી પરથી ચંદ્રનો કોણીય વ્યાસ $(1/2)^{\circ}$ દેખાય છે. પૃથ્વીની સરખામણીમાં તેનું સાપેક્ષ કદ કેટલું હશે?
$(c)$ લંબન માપન પરથી,સૂર્ય પૃથ્વી-ચંદ્રના અંતર કરતા આશરે $400$ ગણા અંતરે હોવાનું જણાય છે. સૂર્ય અને પૃથ્વીના વ્યાસનો ગુણોત્તર અંદાજો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $r$ અંતરે $l$ લંબાઈના ચાપ દ્વારા બનતો ખૂણો $\theta = l/r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$l = R_e$ (પૃથ્વીની ત્રિજ્યા) અને $r = 60 R_e$.
$\theta = R_e / (60 R_e) = 1/60 \text{ rad}$.
ડિગ્રીમાં ફેરવતા: $\theta = (1/60) \times (180^{\circ}/\pi) = 3/\pi \approx 0.955^{\circ} \approx 1^{\circ}$.
પૃથ્વીનો કોણીય વ્યાસ $2\theta = 2 \times 1^{\circ} = 2^{\circ}$ છે.
$(b)$ ચંદ્રનો કોણીય વ્યાસ $\alpha_m = (1/2)^{\circ}$ છે અને ચંદ્ર પરથી જોતા પૃથ્વીનો કોણીય વ્યાસ $\alpha_e = 2^{\circ}$ છે.
કોણીય વ્યાસ એ નિશ્ચિત અંતર માટે ભૌતિક વ્યાસ $D$ ના પ્રમાણમાં હોવાથી,વ્યાસનો ગુણોત્તર $D_e / D_m = \alpha_e / \alpha_m = 2^{\circ} / (1/2)^{\circ} = 4$ થાય.
આમ,પૃથ્વી ચંદ્ર કરતા $4$ ગણી મોટી છે.
$(c)$ ધારો કે $d_s$ અને $d_m$ એ પૃથ્વીથી સૂર્ય અને ચંદ્રના અંતર છે,અને $D_s$ અને $D_m$ તેમના વ્યાસ છે.
આપેલ છે કે $d_s = 400 d_m$.
સૂર્ય અને ચંદ્ર બંને પૃથ્વી પરથી સમાન કોણીય વ્યાસ $\alpha$ બનાવે છે,તેથી $\alpha = D_s / d_s = D_m / d_m$.
તેથી,$D_s / D_m = d_s / d_m = 400$.
સૂર્યના વ્યાસ અને પૃથ્વીના વ્યાસનો ગુણોત્તર $(D_s / D_m) \times (D_m / D_e) = 400 \times (1/4) = 100$ થાય.

Explore More

Similar Questions

ગ્રહ અથવા તારાનો વ્યાસ માપવાની પદ્ધતિ સમજાવો.

Difficult
View Solution

ઓલિક એસિડના અણુનું કદ અંદાજવા માટેના પ્રયોગમાં,$1\, mL$ ઓલિક એસિડને $19\, mL$ આલ્કોહોલમાં ઓગાળવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ દ્રાવણના $1\, mL$ ને આલ્કોહોલ ઉમેરીને $20\, mL$ સુધી મંદ કરવામાં આવે છે. હવે,આ મંદ દ્રાવણનું $1$ ટીપું પાણી ભરેલા છીછરા પાત્રમાં મૂકવામાં આવે છે. દ્રાવણ પાણીની સપાટી પર ફેલાઈને એક અણુ જેટલું જાડું પડ બનાવે છે. હવે લાયકોપોડિયમ પાવડરને ફિલ્મ પર સમાન રીતે છાંટવામાં આવે છે અને તેનો વ્યાસ માપવામાં આવે છે. ટીપાનું કદ અને ફિલ્મનું ક્ષેત્રફળ જાણીને,આપણે ફિલ્મની જાડાઈની ગણતરી કરી શકીએ છીએ જે આપણને ઓલિક એસિડના અણુનું કદ આપશે.
ફકરો કાળજીપૂર્વક વાંચો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(a)$ આપણે ઓલિક એસિડને આલ્કોહોલમાં કેમ ઓગાળીએ છીએ?
$(b)$ લાયકોપોડિયમ પાવડરની ભૂમિકા શું છે?
$(c)$ તૈયાર કરેલા દ્રાવણના દરેક $mL$ માં ઓલિક એસિડનું કદ કેટલું હશે?
$(d)$ તમે ઓલિક એસિડના આ દ્રાવણના $n$ ટીપાંનું કદ કેવી રીતે ગણશો?
$(e)$ આ દ્રાવણના એક ટીપામાં ઓલિક એસિડનું કદ કેટલું હશે?

સરેરાશ સૌર દિવસ અને નક્ષત્ર દિવસ (sidereal day) ની લંબાઈ વચ્ચેનો તફાવત આશરે .......... મિનિટ છે.

આપણા સૌરમંડળથી સૌથી નજીકનો તારો $4.29$ પ્રકાશ વર્ષ દૂર છે. આ અંતર પાર્સેકમાં કેટલું થાય? પૃથ્વીની સૂર્યની આસપાસની ભ્રમણકક્ષામાં છ મહિનાના અંતરે આવેલા બે સ્થાનો પરથી જોતા આ તારો (જેનું નામ આલ્ફા સેન્ટૌરી છે) કેટલો લંબન (parallax) દર્શાવશે?

ઘન પદાર્થોમાં બે પરમાણુઓ વચ્ચેનું અંતર સામાન્ય રીતે કેટલા ક્રમનું હોય છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo