$(a)$ પૃથ્વીને $6400 \, km$ ત્રિજ્યાનો ગોળો ગણી શકાય. પૃથ્વીના પરિભ્રમણ (સમયગાળો $1 \, \text{દિવસ}$) ને કારણે કોઈપણ પદાર્થ (અથવા વ્યક્તિ) પૃથ્વીની ધરીની આસપાસ વર્તુળાકાર ગતિ કરે છે. પૃથ્વીની સપાટી પર (વિષુવવૃત્ત પર) પદાર્થનો તેના કેન્દ્ર તરફનો પ્રવેગ કેટલો છે? અક્ષાંશ $\theta$ પર તે કેટલો હશે? આ પ્રવેગની સરખામણી $g = 9.8 \, m/s^2$ સાથે કેવી રીતે કરી શકાય?
$(b)$ પૃથ્વી પણ સૂર્યની આસપાસ દર વર્ષે $1.5 \times 10^{11} \, m$ ની કક્ષીય ત્રિજ્યા સાથે વર્તુળાકાર કક્ષામાં ફરે છે. સૂર્યના કેન્દ્ર તરફ પૃથ્વીનો (અથવા પૃથ્વીની સપાટી પરના કોઈપણ પદાર્થનો) પ્રવેગ કેટલો છે? આ પ્રવેગની સરખામણી $g = 9.8 \, m/s^2$ સાથે કેવી રીતે કરી શકાય?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પૃથ્વીની ત્રિજ્યા $R = 6400 \, km = 6.4 \times 10^6 \, m$.
સમયગાળો $T = 1 \, \text{દિવસ} = 86400 \, s$.
કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_c = \omega^2 R = R \left( \frac{2\pi}{T} \right)^2 = \frac{4\pi^2 R}{T^2}$.
$a_c = \frac{4 \times (3.14)^2 \times 6.4 \times 10^6}{(86400)^2} \approx 0.034 \, m/s^2$.
અક્ષાંશ $\theta$ પર, વર્તુળાકાર માર્ગની ત્રિજ્યા $R \cos \theta$ છે, તેથી $a_c(\theta) = \omega^2 R \cos \theta = 0.034 \cos \theta \, m/s^2$.
$g$ સાથે સરખામણી: $\frac{a_c}{g} = \frac{0.034}{9.8} \approx \frac{1}{288}$, જે $g$ કરતા ઘણો ઓછો છે.
$(b)$ કક્ષીય ત્રિજ્યા $R' = 1.5 \times 10^{11} \, m$.
સમયગાળો $T' = 1 \, \text{વર્ષ} = 365 \times 24 \times 3600 \approx 3.15 \times 10^7 \, s$.
કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_c' = \frac{4\pi^2 R'}{T'^2} = \frac{4 \times (3.14)^2 \times 1.5 \times 10^{11}}{(3.15 \times 10^7)^2} \approx 5.97 \times 10^{-3} \, m/s^2$.
$g$ સાથે સરખામણી: $\frac{a_c'}{g} = \frac{5.97 \times 10^{-3}}{9.8} \approx \frac{1}{1642}$, જે $g$ કરતા ઘણો ઓછો છે.

Explore More

Similar Questions

એક અવકાશયાન જે પૃથ્વીની સાપેક્ષે $x$-દિશામાં $u$ ઝડપે ગતિ કરી રહ્યું છે,તે એક ખૂબ જ વિશાળ ગ્રહના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશે છે જે ઋણ $x$-દિશામાં $3u$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહ્યો છે. અવકાશયાન નીચે દર્શાવ્યા મુજબના માર્ગે બહાર નીકળે છે. ગ્રહના ગુરુત્વાકર્ષણમાંથી બહાર નીકળ્યાના લાંબા સમય પછી પૃથ્વીની સાપેક્ષે અવકાશયાનની ઝડપ કેટલી હશે?

એક મોટું ગોળાકાર દળ $M$ એક સ્થાને સ્થિર છે અને બે સમાન બિંદુવત દળો $m$ ને $M$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી રેખા પર રાખવામાં આવ્યા છે (આકૃતિ જુઓ). બિંદુવત દળો $\ell$ લંબાઈના સખત દળરહિત સળિયા દ્વારા જોડાયેલા છે અને આ રચના તેમને જોડતી રેખા પર ગતિ કરવા માટે મુક્ત છે. ત્રણેય દળો માત્ર તેમના પરસ્પર ગુરુત્વાકર્ષણ આંતરક્રિયા દ્વારા જ આંતરક્રિયા કરે છે. જ્યારે $M$ ની નજીકનું બિંદુવત દળ $M$ થી $r = 3\ell$ અંતરે હોય,ત્યારે સળિયામાં તણાવ શૂન્ય હોય છે,જ્યાં $m = k\left(\frac{M}{288}\right)$ છે. $k$ નું મૂલ્ય શોધો.

એક સમાન ઘનતા અને $R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા નક્કર ગોળાને કારણે,ગોળાના કેન્દ્રથી $3 R$ અંતરે રહેલા કણ પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $F_1$ છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ હવે ગોળામાં $(R / 2)$ ત્રિજ્યાનો એક ગોળાકાર કાણું પાડવામાં આવે છે. હવે આ કાણાવાળો ગોળો તે જ કણ પર $F_2$ બળ લગાડે છે. $F_1$ અને $F_2$ નો ગુણોત્તર શોધો.

ચાર કણો,દરેકનું દળ $M$ છે અને એકબીજાથી સમાન અંતરે છે,તેઓ $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળ પર તેમના પરસ્પર ગુરુત્વાકર્ષણ બળ હેઠળ ગતિ કરે છે. દરેક કણની ઝડપ કેટલી હશે?

સમાન દળ $m$ ધરાવતા બે કણો તેમની પરસ્પર ગુરુત્વાકર્ષણ આકર્ષણ બળની અસર હેઠળ $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં ફરે છે. દરેક કણની ઝડપ કેટલી હશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo