એક કેપેસિટરને બેટરી દ્વારા ચાર્જ કરવામાં આવે છે અને સંગ્રહિત ઉર્જા $U$ છે. હવે બેટરી દૂર કરવામાં આવે છે અને પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર મૂળ મૂલ્ય કરતા ચાર ગણું કરવામાં આવે છે. તો નવી સંગ્રહિત ઉર્જા કેટલી થશે?

આકૃતિમાં દર્શાવેલ ગોઠવણીને ધ્યાનમાં લો. જ્યારે કળ $K$ બંધ હોય ત્યારે સંગ્રહિત કુલ ઉર્જા $U_1$ છે. હવે કળ $K$ ને ખોલવામાં આવે છે અને બે કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચે સાપેક્ષ પરમિટિવિટી $\epsilon_r$ ધરાવતી બે ડાયલેક્ટ્રિક સ્લેબ દાખલ કરવામાં આવે છે. સ્લેબ પ્લેટોની વચ્ચે બરાબર ફિટ થઈ જાય છે. હવે સંગ્રહિત કુલ ઉર્જા $U_2$ છે. તો $U_1/U_2$ નો ગુણોત્તર શોધો.

$2$ ડાઈઈલેક્ટ્રિક અચળાંકવાળું તેલ કેપેસિટરમાં ભરતાં તેનું કેપેસિટન્સ $C$ થાય છે. જો તેલ કાઢી લેવામાં આવે,તો તેનું કેપેસિટન્સ ...... થશે.

જ્યારે કેપેસિટરની બે પ્લેટો વચ્ચે હવા હોય ત્યારે તેનું કેપેસિટન્સ $1\,pF$ છે. જો પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર બમણું કરવામાં આવે અને તેમની વચ્ચેની જગ્યા મીણ (wax) થી ભરવામાં આવે,તો નવું કેપેસિટન્સ $2\,pF$ થાય છે. તો મીણનો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક કેટલો હશે?

વિધાન: જ્યારે ડાયઇલેક્ટ્રિક પ્લેટો વચ્ચેની સંપૂર્ણ જગ્યા ભરે છે ત્યારે ચાર્જ થયેલા આઇસોલેટેડ કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચેનું ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક બળ ઘટે છે.
કારણ: જ્યારે ડાયઇલેક્ટ્રિક પ્લેટો વચ્ચેની સંપૂર્ણ જગ્યા ભરે છે ત્યારે ચાર્જ થયેલા આઇસોલેટેડ કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચેનું ઇલેક્ટ્રિક ફિલ્ડ વધે છે.

જો ચાર્જ થયેલા એર-ગેપ કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચે ડાયલેક્ટ્રિક પદાર્થ દાખલ કરવામાં આવે,તો કેપેસિટરની ઉર્જા: