સમતલ અરીસા પર આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ પુંજ પરાવર્તન પછી વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચે છે. તો આપાત કિરણ પુંજ કેવું હશે?

કાચ અને પાણીના નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $4/3$ અને $3/2$ છે. જો કાચમાં પ્રકાશની ઝડપ $2 \times 10^{8} \ m \ s^{-1}$ હોય,તો $(i)$ શૂન્યાવકાશ અને $(ii)$ પાણીમાં પ્રકાશની ઝડપની ગણતરી કરો.

વિભાગ $I$ માં અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વિવિધ અંતરે વસ્તુ મૂકવાથી મળતા પ્રતિબિંબની મોટવણી દર્શાવેલ છે અને વિભાગ $II$ માં પ્રતિબિંબનો પ્રકાર અને કદ દર્શાવેલ છે. વિભાગ $I$ અને વિભાગ $II$ ને જોડતી સાચી જોડી કઈ છે?

વિભાગ $I$	વિભાગ $II$
$1.$ મોટવણી $(-1)$	$a.$ વાસ્તવિક અને વિવર્ધિત
$2.$ મોટવણી $(+5)$	$b.$ વાસ્તવિક અને વસ્તુ જેવડું
$3.$ મોટવણી $(-5)$	$c.$ વાસ્તવિક અને નાનું
$4.$ મોટવણી $(-0.5)$	$d.$ આભાસી અને વિવર્ધિત

ટર્પેન્ટાઇન ઓઈલ,કેરોસીન અને આલ્કોહોલના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.47, 1.44$ અને $1.36$ છે. આ માહિતીના આધારે,દરેક માધ્યમમાંથી પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ દર્શાવવા માટે નીચેની કિરણ આકૃતિઓ પૂર્ણ કરો. (તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.)

નીચેનું કોષ્ટક કેટલાક માધ્યમોના વક્રીભવનાંકના મૂલ્યો આપે છે:

$S.No.$	$1$	$2$	$3$	$4$	$5$
માધ્યમ	પાણી	ક્રાઉન કાચ	રોક સોલ્ટ	રૂબી	હીરો
વક્રીભવનાંક	$1.33$	$1.52$	$1.54$	$1.71$	$2.42$

આ કોષ્ટકનો ઉપયોગ કરીને $(i)$ એવા માધ્યમની જોડીનું ઉદાહરણ આપો કે જેથી પ્રકાશ એક માધ્યમમાંથી બીજા માધ્યમમાં જાય ત્યારે તેની ઝડપ વધે. $(ii)$ એવા માધ્યમની જોડીનું ઉદાહરણ આપો કે જેથી પ્રકાશ એક માધ્યમમાંથી બીજા માધ્યમમાં જાય ત્યારે તેની ઝડપ ઘટે.

$(a)$ ગોળીય લેન્સના પ્રકાશીય કેન્દ્રની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ તમને $30 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો બહિર્ગોળ લેન્સ આપવામાં આવ્યો છે. વસ્તુનું વાસ્તવિક,ઉલટું અને અત્યંત મોટું પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે તમે વસ્તુને ક્યાં મૂકશો? પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો.
$(c)$ એક અંતર્ગોળ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $20 \, cm$ છે. લેન્સથી વસ્તુને કેટલા અંતરે મૂકવી જોઈએ જેથી તેનું પ્રતિબિંબ લેન્સથી $15 \, cm$ દૂર રચાય?