એક સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપમાં $2.0 \;cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ અને $6.25 \;cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો આઈપીસ લેન્સ $15\;cm$ ના અંતરે રાખેલા છે. અંતિમ પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે વસ્તુને ઓબ્જેક્ટિવથી કેટલી દૂર રાખવી જોઈએ:
$(a)$ સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિના લઘુત્તમ અંતરે $(25\;cm)$,અને
$(b)$ અનંત અંતરે? દરેક કિસ્સામાં માઇક્રોસ્કોપની મોટવણી કેટલી હશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આપેલ છે:
ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ,$f_{1} = 2.0 \;cm$
આઈપીસ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ,$f_{2} = 6.25 \;cm$
લેન્સ વચ્ચેનું અંતર,$d = 15 \;cm$
$(a)$ સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિના લઘુત્તમ અંતરે $(d' = 25 \;cm)$ અંતિમ પ્રતિબિંબ માટે:
આઈપીસ માટે,$v_{2} = -25 \;cm$. લેન્સના સૂત્ર $\frac{1}{v_{2}} - \frac{1}{u_{2}} = \frac{1}{f_{2}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{u_{2}} = \frac{1}{v_{2}} - \frac{1}{f_{2}} = \frac{1}{-25} - \frac{1}{6.25} = -\frac{1}{5} \implies u_{2} = -5 \;cm$.
ઓબ્જેક્ટિવ માટે પ્રતિબિંબ અંતર $v_{1} = d - |u_{2}| = 15 - 5 = 10 \;cm$.
ઓબ્જેક્ટિવ માટે લેન્સના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{v_{1}} - \frac{1}{u_{1}} = \frac{1}{f_{1}}$:
$\frac{1}{u_{1}} = \frac{1}{10} - \frac{1}{2} = -\frac{4}{10} \implies u_{1} = -2.5 \;cm$.
વસ્તુને ઓબ્જેક્ટિવથી $2.5 \;cm$ દૂર રાખવી જોઈએ.
મોટવણી $m = \frac{v_{1}}{|u_{1}|} (1 + \frac{d'}{f_{2}}) = \frac{10}{2.5} (1 + \frac{25}{6.25}) = 4(1+4) = 20$.
$(b)$ અનંત અંતરે અંતિમ પ્રતિબિંબ માટે:
આઈપીસ માટે,$v_{2} = \infty$,તેથી $u_{2} = -f_{2} = -6.25 \;cm$.
ઓબ્જેક્ટિવ માટે પ્રતિબિંબ અંતર $v_{1} = d - |u_{2}| = 15 - 6.25 = 8.75 \;cm$.
ઓબ્જેક્ટિવ માટે લેન્સના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{u_{1}} = \frac{1}{8.75} - \frac{1}{2} \approx -\frac{6.75}{17.5} \implies u_{1} \approx -2.59 \;cm$.
વસ્તુને ઓબ્જેક્ટિવથી $2.59 \;cm$ દૂર રાખવી જોઈએ.
મોટવણી $m = \frac{v_{1}}{|u_{1}|} (\frac{d'}{|u_{2}|}) = \frac{8.75}{2.59} (\frac{25}{6.25}) \approx 13.51$.

Explore More

Similar Questions

એક વૈજ્ઞાનિક સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપ દ્વારા બેક્ટેરિયાનું અવલોકન કરી રહ્યો છે. વધુ સારા વિશ્લેષણ માટે અને તેની વિભેદન શક્તિ (resolving power) સુધારવા માટે તેણે શું કરવું જોઈએ? (શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ પસંદ કરો)

$10 \ cm$ ટ્યુબ લંબાઈ ધરાવતા માઇક્રોસ્કોપમાં, $2 \ cm$ અને $5 \ cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બે બહિર્ગોળ લેન્સ ગોઠવેલા છે. સામાન્ય ગોઠવણ માટે આ સિસ્ટમ દ્વારા મેળવેલ કુલ મોટવણી $(5)^{k}$ છે. $k$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.

સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપનું ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ મૂળભૂત રીતે શું હોય છે?

એક માઇક્રોસ્કોપના ઓબ્જેક્ટિવ અને આઈપીસની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $4 \, mm$ અને $25 \, mm$ છે. ઓબ્જેક્ટિવ વસ્તુના કદ કરતા $30$ ગણું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ બનાવે છે. અંતિમ પ્રતિબિંબ અનંત અંતરે જોવામાં આવે છે. માઇક્રોસ્કોપ વાપરનારનું નજીકનું બિંદુ $25 \, cm$ પર છે. માઇક્રોસ્કોપનું કુલ મોટવણી (magnification) કેટલું છે?

જો સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપમાં $m_1$ અને $m_2$ અનુક્રમે ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ અને આઈ લેન્સની રેખીય મોટવણી હોય,તો સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપની મોટવણી શક્તિ કેટલી થશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo