એક મેનોમીટર આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ એક પાત્રમાં રહેલા વાયુનું દબાણ માપે છે. જ્યારે પંપ દ્વારા થોડો વાયુ બહાર કાઢવામાં આવે છે,ત્યારે મેનોમીટર આકૃતિ $(b)$ મુજબનું વાંચન આપે છે. મેનોમીટરમાં વપરાયેલ પ્રવાહી પારો છે અને વાતાવરણનું દબાણ $76 \; cm$ પારો છે.
$(a)$ કિસ્સા $(a)$ અને $(b)$ માટે પાત્રમાં રહેલા વાયુનું નિરપેક્ષ દબાણ અને ગેજ દબાણ $cm$ પારાના એકમમાં જણાવો.
$(b)$ જો મેનોમીટરની જમણી બાજુની નળીમાં $13.6 \; cm$ પાણી (જે પારામાં મિશ્રિત થતું નથી) ઉમેરવામાં આવે,તો કિસ્સા $(b)$ માં સપાટીના સ્તરોમાં શું ફેરફાર થશે? (વાયુના કદમાં થતો નાનો ફેરફાર અવગણો).

(A) આકૃતિ $(a)$ માટે:
વાતાવરણનું દબાણ,$P_{0} = 76 \; cm$ $Hg$.
બંને નળીઓમાં પારાના સ્તરો વચ્ચેનો તફાવત ગેજ દબાણ આપે છે. જમણી બાજુની નળીમાં સ્તર ઊંચું હોવાથી,ગેજ દબાણ $20 \; cm$ $Hg$ છે.
નિરપેક્ષ દબાણ $= P_{0} + \text{ગેજ દબાણ} = 76 + 20 = 96 \; cm$ $Hg$.
આકૃતિ $(b)$ માટે:
જમણી બાજુની નળીમાં સ્તર ડાબી બાજુની નળી કરતા નીચું છે,તેથી ગેજ દબાણ $-18 \; cm$ $Hg$ છે.
નિરપેક્ષ દબાણ $= P_{0} + \text{ગેજ દબાણ} = 76 - 18 = 58 \; cm$ $Hg$.
$(b)$ જ્યારે જમણી બાજુની નળીમાં $13.6 \; cm$ પાણી ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે વધારાનું દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે. પારાની સાપેક્ષ ઘનતા $13.6$ હોવાથી,$13.6 \; cm$ પાણીનો સ્તંભ $1 \; cm$ પારાના સ્તંભ જેટલું દબાણ આપે છે.
ધારો કે બંને નળીઓમાં પારાના સ્તરો વચ્ચેનો નવો તફાવત $h$ છે.
ડાબી બાજુની નળીમાં પારાની સપાટીના સ્તરે જમણી બાજુની નળીમાં દબાણ $P_{R} = P_{0} + 1 \; cm$ $Hg = 76 + 1 = 77 \; cm$ $Hg$ થશે.
ડાબી બાજુની નળીમાં દબાણ $P_{L} = P_{\text{gas}} + h = 58 + h$ છે.
સમાન સમક્ષિતિજ સ્તરે દબાણ સરખાવતા: $58 + h = 77 \implies h = 19 \; cm$.
આમ,બંને નળીઓમાં પારાના સ્તરો વચ્ચેનો નવો તફાવત $19 \; cm$ થશે.