નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(a)$ પૃથ્વીનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર અવકાશમાં દરેક બિંદુએ બદલાય છે. શું તે સમય સાથે પણ બદલાય છે? જો એમ હોય,તો તે કેટલા સમયગાળામાં નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે?
$(b)$ પૃથ્વીના ગર્ભમાં લોખંડ હોવાનું જાણીતું છે. તેમ છતાં ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ તેને પૃથ્વીના ચુંબકત્વનું સ્ત્રોત માનતા નથી. શા માટે?
$(c)$ પૃથ્વીના ગર્ભના બહારના વાહક વિસ્તારોમાં વહેતા વિદ્યુત પ્રવાહો પૃથ્વીના ચુંબકત્વ માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે. આ પ્રવાહોને જાળવી રાખવા માટે 'બેટરી' (એટલે કે ઉર્જાનો સ્ત્રોત) શું હોઈ શકે?
$(d)$ પૃથ્વીએ તેના $4$ થી $5$ અબજ વર્ષોના ઇતિહાસ દરમિયાન ઘણી વખત તેના ક્ષેત્રની દિશા ઉલટાવી હોઈ શકે છે. ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ આટલા દૂરના ભૂતકાળમાં પૃથ્વીના ક્ષેત્ર વિશે કેવી રીતે જાણી શકે છે?
$(e)$ પૃથ્વીનું ક્ષેત્ર મોટા અંતરે (આશરે $30,000\; km$ કરતા વધારે) તેના ડાયપોલ આકારથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે. આ વિકૃતિ માટે કઈ એજન્સીઓ જવાબદાર હોઈ શકે?
$(f)$ આંતરતારકીય અવકાશમાં $10^{-12}\; T$ ના ક્રમનું અત્યંત નબળું ચુંબકીય ક્ષેત્ર હોય છે. શું આવું નબળું ક્ષેત્ર કોઈ નોંધપાત્ર પરિણામ લાવી શકે? સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) હા,પૃથ્વીનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર સમય સાથે બદલાય છે. તે થોડા સો વર્ષોના સમયગાળામાં નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે.
$(b)$ પૃથ્વીના ગર્ભમાં પીગળેલું લોખંડ હોય છે. ગર્ભમાં રહેલા ઉચ્ચ તાપમાને,લોખંડ ફેરોમેગ્નેટિક હોતું નથી,અને તેથી,તે પૃથ્વીના ચુંબકત્વનું સ્ત્રોત હોઈ શકે નહીં.
$(c)$ આ પ્રવાહોને જાળવી રાખતી 'બેટરી' અથવા ઉર્જાનો સ્ત્રોત પૃથ્વીના આંતરિક ભાગમાં રહેલી રેડિયોએક્ટિવિટી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
$(d)$ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ દૂરના ભૂતકાળમાં ખડકોના ઘનીકરણ દરમિયાન થયેલા ચુંબકીયકરણનું વિશ્લેષણ કરીને પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રના ઇતિહાસ વિશે અનુમાન લગાવી શકે છે.
$(e)$ મોટા અંતરે (આશરે $30,000\; km$ કરતા વધારે),પૃથ્વીનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર સૌર પવન અને આયનોસ્ફિયર સાથેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા દ્વારા વિકૃત થાય છે,જ્યાં વિદ્યુતભારિત કણોની ગતિ વધારાના ચુંબકીય ક્ષેત્રો બનાવે છે.
$(f)$ હા,$10^{-12}\; T$ જેટલું નબળું ચુંબકીય ક્ષેત્ર પણ આંતરતારકીય અવકાશના વિશાળ અંતર પર નોંધપાત્ર પરિણામો લાવી શકે છે,કારણ કે તે તેમાંથી પસાર થતા વિદ્યુતભારિત કણોના વિચલનનું કારણ બની શકે છે.

Explore More

Similar Questions

કોઈ એક સ્થળે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રનો સમક્ષિતિજ ઘટક અને ડીપ કોણ (angle of dip) અનુક્રમે $1.8 \times 10^{-5} \, Wb/m^2$ અને $30^{\circ}$ છે. તે સ્થળે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રની કુલ તીવ્રતા કેટલી હશે?

એક નાનો ગજિયો ચુંબક $A$ સમક્ષિતિજ સમતલમાં $T$ આવર્તકાળ સાથે દોલન કરે છે,જ્યાં ડીપ કોણ $60^o$ છે. જ્યારે આ જ સોયને ચુંબકીય મેરિડિયન સાથે સંપાતી શિરોલંબ સમતલમાં દોલન કરાવવામાં આવે,ત્યારે તેનો આવર્તકાળ કેટલો થશે?

$2M$ અને $M$ જેટલી ચુંબકીય મોમેન્ટ ધરાવતા બે ગજિયા ચુંબકોને તેમના કેન્દ્રો પર એકબીજા સાથે કાટખૂણે જોડીને એક ક્રોસ્ડ સિસ્ટમ બનાવવામાં આવે છે,જે કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી ઉર્ધ્વ અક્ષની આસપાસ મુક્તપણે ફરી શકે છે. આ ક્રોસ્ડ સિસ્ટમ પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં એવી રીતે ગોઠવાય છે કે જેથી $2M$ ચુંબકીય મોમેન્ટ ધરાવતો ચુંબક ચુંબકીય મેરિડિયન સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે,તો:

ચુંબકીય મેરિડિયનને સમાંતર ઉર્ધ્વ સમતલમાં મુક્ત રીતે ફરી શકતી એક ચુંબકીય સોયનો ઉત્તર ધ્રુવ સમક્ષિતિજ સાથે $22^{\circ}$ ના ખૂણે નીચે તરફ નમેલો છે. તે સ્થળે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રનો સમક્ષિતિજ ઘટક $0.35 \; G$ છે. તે સ્થળે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રનું મૂલ્ય ($G$ માં) શોધો.

આફ્રિકાના એક ચોક્કસ સ્થળે,હોકાયંત્ર ભૌગોલિક ઉત્તરથી $12^{\circ}$ પશ્ચિમ તરફ નિર્દેશ કરે છે. ચુંબકીય મેરિડિયનના સમતલમાં મૂકાયેલ ડીપ સર્કલની ચુંબકીય સોયનો ઉત્તર છેડો સમક્ષિતિજથી $60^{\circ}$ ઉપર તરફ નિર્દેશ કરે છે. પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રનો સમક્ષિતિજ ઘટક $0.16 \; G$ માપવામાં આવે છે. આ સ્થળે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશા અને મૂલ્ય જણાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo