એક સાદા લોલકનો વિચાર કરો,જેમાં દોરી સાથે જોડાયેલ બોબ છે,જે ગુરુત્વાકર્ષણ બળની અસર હેઠળ દોલન કરે છે. ધારો કે સાદા લોલકનો દોલનનો આવર્તકાળ તેની લંબાઈ $(l)$,બોબનું દળ $(m)$ અને ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $(g)$ પર આધાર રાખે છે. પરિમાણીય વિશ્લેષણની રીતનો ઉપયોગ કરીને તેના આવર્તકાળ માટેનું સૂત્ર મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આવર્તકાળ $T$ નો $l, g$ અને $m$ પરનો આધાર ગુણાકાર સ્વરૂપે નીચે મુજબ લખી શકાય:
$T = k l^{x} g^{y} m^{z}$
જ્યાં $k$ એ પરિમાણરહિત અચળાંક છે અને $x, y$ તથા $z$ એ ઘાતાંકો છે.
બંને બાજુના પરિમાણોને ધ્યાનમાં લેતા,આપણને મળે છે:
$[M^0 L^0 T^1] = [L]^x [L T^{-2}]^y [M]^z$
$[M^0 L^0 T^1] = M^z L^{x+y} T^{-2y}$
બંને બાજુના પરિમાણોને સરખાવતા:
$z = 0$
$x + y = 0$
$-2y = 1$
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$y = -1/2$,$x = 1/2$ અને $z = 0$ મળે છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$T = k l^{1/2} g^{-1/2} m^0$ મળે છે.
તેથી,$T = k \sqrt{\frac{l}{g}}$.
નોંધો કે અચળાંક $k$ નું મૂલ્ય પરિમાણીય પદ્ધતિ દ્વારા મેળવી શકાતું નથી. પ્રાયોગિક રીતે $k = 2\pi$ છે,તેથી $T = 2\pi \sqrt{\frac{l}{g}}$.

Explore More

Similar Questions

$a$ ત્રિજ્યા ધરાવતો ગોળો $v$ વેગથી માધ્યમમાં ગતિ કરે છે,ત્યારે તેના પર લાગતું બળ $F = 6\pi \eta av$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $\eta$ નું પારિમાણિક સૂત્ર શું છે?

એક ચોક્કસ એકમ પદ્ધતિમાં,એક ભૌતિક રાશિને વિદ્યુતભાર $e$,ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $m_e$,પ્લાન્કનો અચળાંક $h$,અને કુલંબનો અચળાંક $k = \frac{1}{4 \pi \epsilon_0}$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $\epsilon_0$ એ શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી છે. આ ભૌતિક અચળાંકોના સંદર્ભમાં,ચુંબકીય ક્ષેત્રનું પરિમાણ $[B] = [e]^\alpha [m_e]^\beta [h]^\gamma [k]^\delta$ છે. $\alpha + \beta + \gamma + \delta$ નું મૂલ્ય . . . . . છે.

કાર્નોટ એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $\eta = \frac{\alpha \beta}{\sin \theta} \log_{e} \frac{\beta x}{k T}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ અચળાંકો છે. જો $T$ તાપમાન હોય,$k$ બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક હોય,$\theta$ કોણીય સ્થાનાંતર હોય અને $x$ લંબાઈનું પરિમાણ ધરાવતું હોય,તો ખોટો વિકલ્પ પસંદ કરો.

તારનો યંગ મોડ્યુલસ $Y = \frac{F}{A} \cdot \frac{L}{\Delta L}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $L$ એ લંબાઈ છે,$A$ એ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે અને $\Delta L$ એ લંબાઈમાં થતો ફેરફાર છે. $CGS$ એકમમાંથી $MKS$ એકમમાં રૂપાંતર કરવા માટે આપણે કેટલા વડે ગુણાકાર કરવો પડે?

Difficult
View Solution

પરિમાણોની સમાનતાનો સિદ્ધાંત જણાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo