કૃત્રિમ સંકરણ (Artificial Hybridisation) ની પદ્ધતિનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કૃત્રિમ સંકરણ એ પાક સુધારણાની એક તકનીક છે જેમાં પરાગનયન માટે માત્ર ઇચ્છિત પરાગરજનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$1$. ઇમેસ્ક્યુલેશન (વંધ્યીકરણ): જો માદા પિતૃ દ્વિલિંગી પુષ્પો ધરાવતું હોય,તો પરાગાશય સ્ફોટન પામે તે પહેલાં ચીપિયાની મદદથી પુષ્પકલિકામાંથી પરાગાશયને દૂર કરવા જરૂરી છે. આને ઇમેસ્ક્યુલેશન કહેવાય છે.
$2$. બેગિંગ (કોથળી ચડાવવી): ઇમેસ્ક્યુલેટેડ પુષ્પોને બટર પેપરની બનેલી કોથળી વડે ઢાંકવામાં આવે છે જેથી પરાગાસન પર અનિચ્છનીય પરાગરજ ન પડે.
$3$. પરાગનયન: જ્યારે કોથળી ચડાવેલા પુષ્પનું પરાગાસન ગ્રહણશીલ બને,ત્યારે પસંદ કરેલા નર પિતૃના પરાગાશયમાંથી એકત્રિત કરેલી પરિપક્વ પરાગરજને પરાગાસન પર છાંટવામાં આવે છે.
$4$. પુનઃ બેગિંગ: પરાગનયન પછી,ઇચ્છિત સંકરણથી ફળના વિકાસ માટે પુષ્પોને ફરીથી કોથળી વડે ઢાંકવામાં આવે છે.
જો માદા પિતૃ એકલિંગી પુષ્પો ઉત્પન્ન કરતું હોય,તો ઇમેસ્ક્યુલેશનની જરૂર નથી. માદા પુષ્પકલિકાઓને તે ખુલે તે પહેલાં જ બેગિંગ કરવામાં આવે છે અને જ્યારે પરાગાસન ગ્રહણશીલ બને ત્યારે પરાગનયન કરવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

એક સાયન (scion) ને સ્ટોક (stock) પર કલમ કરવામાં આવે છે. ઉત્પન્ન થતા ફળોની ગુણવત્તા કોના જનીન પ્રકાર (genotype) દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે?

ચીપિયાની મદદથી પુષ્પકલિકામાંથી પરાગાશયને તેનું સ્ફોટન થાય તે પહેલાં દૂર કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને ....... કહે છે.

વનસ્પતિઓના પ્રજનન માટે કલમ (Grafting) પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે કારણ કે:

જ્યારે પુષ્પો એકલિંગી હોય,ત્યારે ઇમેસ્ક્યુલેશન (વંધ્યીકરણ) શેમાં કરવામાં આવે છે?

કૃત્રિમ સંકરણ પ્રક્રિયામાં ફક્ત ઇચ્છિત પરાગરજ જ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર પડે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે:
$(a)$ એકલિંગી પુષ્પો ઉત્પન્ન કરતા છોડની માદા પુષ્પની કલિકાઓને કોથળી ચડાવવાની (bagging) જરૂર નથી.
$(b)$ પસંદ કરેલ માદા પિતૃના એકલિંગી પુષ્પોમાં વંધ્યીકરણ (emasculation) કરવાની જરૂર નથી.
$(c)$ વંધ્યીકરણ કરેલા પુષ્પોને પર-પરાગનયન પછી તરત જ કોથળી ચડાવવી જોઈએ.
$(d)$ વંધ્યીકરણ કરેલા પુષ્પોને પરાગાશય દૂર કર્યા પછી કોથળી ચડાવવી જોઈએ.
$(e)$ સ્ત્રીપૂર્વપક્વતા (protogyny) દર્શાવતા દ્વિલિંગી પુષ્પોને ક્યારેય સંકરણ માટે પસંદ કરવામાં આવતા નથી.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo