સવર્ગ સંયોજનોના ચુંબકીય ગુણધર્મોની ચર્ચા કરો.

(N/A) સવર્ગ સંયોજનોની ચુંબકીય મોમેન્ટ ચુંબકીય ગ્રહણશીલતાના પ્રયોગો દ્વારા માપી શકાય છે. પરિણામોનો ઉપયોગ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અને ધાતુ સંકીર્ણો દ્વારા અપનાવવામાં આવતી રચનાઓ વિશે માહિતી મેળવવા માટે થાય છે.
$Ti^{3+}$ $(d^{1})$,$V^{3+}$ $(d^{2})$,$Cr^{3+}$ $(d^{3})$ જેવા ધાતુ આયનો માટે,અષ્ટફલકીય સંકરણ માટે $4s$ અને $4p$ કક્ષકો સાથે બે ખાલી $d$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ હોય છે. આ મુક્ત આયનો અને તેમના સવર્ગ ઘટકોનું ચુંબકીય વર્તન સમાન હોય છે.
જ્યારે ત્રણથી વધુ $3d$ ઇલેક્ટ્રોન હાજર હોય,ત્યારે હન્ડના નિયમ મુજબ અષ્ટફલકીય સંકરણ માટે જરૂરી $3d$ કક્ષકોની જોડી સીધી રીતે ઉપલબ્ધ હોતી નથી. આમ,$d^{4}$ $(Cr^{2+}, Mn^{3+})$,$d^{5}$ $(Mn^{2+}, Fe^{3+})$,$d^{6}$ $(Fe^{2+}, Co^{3+})$ માટે,$d$-કક્ષકોની ખાલી જોડી ફક્ત $3d$ ઇલેક્ટ્રોનના યુગ્મીકરણ દ્વારા જ પ્રાપ્ત થાય છે,જે અનુક્રમે બે,એક અને શૂન્ય અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છોડે છે.
$d^{4}$ અને $d^{5}$ વિન્યાસ ધરાવતી સ્પીસીઝ સાથે ઘણી જટિલતાઓ છે. ઉદાહરણ તરીકે:
$(i)$ $[Mn(CN)_{6}]^{3-}$ બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની ચુંબકીય મોમેન્ટ ધરાવે છે જ્યારે $[MnCl_{6}]^{3-}$ ચાર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની પેરામેગ્નેટિક મોમેન્ટ ધરાવે છે.
$(ii)$ $[Fe(CN)_{6}]^{3-}$ એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની ચુંબકીય મોમેન્ટ ધરાવે છે જ્યારે $[FeF_{6}]^{3-}$ પાંચ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની પેરામેગ્નેટિક મોમેન્ટ ધરાવે છે.
$(iii)$ $[CoF_{6}]^{3-}$ ચાર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે પેરામેગ્નેટિક છે જ્યારે $[Co(C_{2}O_{4})_{3}]^{3-}$ ડાયામેગ્નેટિક છે.
ઉપરોક્ત વર્તનને વેલેન્સ બોન્ડ થિયરી દ્વારા આંતરિક કક્ષકીય અને બાહ્ય કક્ષકીય સવર્ગ ઘટકોના સંદર્ભમાં સમજાવવામાં આવે છે. સંકીર્ણો $[Mn(CN)_{6}]^{3-}$,$[Fe(CN)_{6}]^{3-}$ અને $[Co(C_{2}O_{4})_{3}]^{3-}$ એ આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણો ($d^{2}sp^{3}$ સંકરણ) છે.
સંકીર્ણો $[MnCl_{6}]^{3-}$,$[FeF_{6}]^{3-}$ અને $[CoF_{6}]^{3-}$ એ બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણો ($sp^{3}d^{2}$ સંકરણ) છે અને અનુક્રમે ચાર,પાંચ અને ચાર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને અનુરૂપ પેરામેગ્નેટિક છે. $d^{6}$ વિન્યાસ સાથે,ચુંબકીય ડેટા ઘણા કિસ્સાઓમાં મહત્તમ સ્પિન યુગ્મીકરણ સાથે સંમત થાય છે.