આવશ્યક આકૃતિ સાથે સ્થિતવિદ્યુત શીલ્ડિંગ (Electrostatic Shielding) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સ્થિતવિદ્યુત શીલ્ડિંગ એ કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારને બાહ્ય વિદ્યુતક્ષેત્રથી સુરક્ષિત રાખવાની ઘટના છે,જેમાં તે વિસ્તારને સુવાહક વડે ઘેરવામાં આવે છે.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પોલાણ (cavity) ધરાવતા સુવાહકનો વિચાર કરો. પોલાણનું કદ અને આકાર ગમે તે હોય,જો તેની અંદર કોઈ વિદ્યુતભાર ન હોય,તો પોલાણની અંદરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય રહે છે.
જ્યારે પોલાણ ધરાવતા સુવાહકને બાહ્ય વિદ્યુતક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે વિદ્યુતભારો તેની બહારની સપાટી પર એવી રીતે પુનઃવિતરિત થાય છે કે સુવાહકના દ્રવ્યની અંદર અને પોલાણની અંદરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય થઈ જાય છે.
જો સુવાહક વિદ્યુતભારીત હોય તો પણ,તમામ વધારાનો વિદ્યુતભાર માત્ર સુવાહકની બહારની સપાટી પર જ રહે છે. આમ,સુવાહકમાં રહેલું કોઈપણ પોલાણ બાહ્ય વિદ્યુત અસરોથી સુરક્ષિત રહે છે. આને સ્થિતવિદ્યુત શીલ્ડિંગ કહેવામાં આવે છે.
આનું એક વ્યવહારુ ઉદાહરણ ગાજવીજ સાથેના તોફાન દરમિયાન કારની અંદર બેસવું છે. જો કાર પર વીજળી પડે,તો કારની ધાતુની બોડી સ્થિતવિદ્યુત શીલ્ડ તરીકે કામ કરે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે અંદરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય રહે,જેથી અંદર બેઠેલા લોકો સુરક્ષિત રહે છે.

Explore More

Similar Questions

$10\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક વાહક ગોળાને $10\,\mu C$ વિદ્યુતભાર આપવામાં આવે છે. $20\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બીજા એક વિદ્યુતભારરહિત ગોળાને તેની સાથે થોડા સમય માટે સ્પર્શ કરાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ગોળાઓને અલગ કરતાં,તેમની સપાટી પરના વિદ્યુતભારની પૃષ્ઠ ઘનતાનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?

એક નક્કર ગોળાકાર વાહક કવચની આંતરિક ત્રિજ્યા $a$ અને બાહ્ય ત્રિજ્યા $2a$ છે। કવચના કેન્દ્રમાં એક બિંદુવત વિદ્યુતભાર $+Q$ રહેલો છે। કવચની આંતરિક અને બાહ્ય સપાટી પરની વિદ્યુતભાર ઘનતા સમાન થાય તે માટે કવચ પરનો વધારાનો વિદ્યુતભાર કેટલો હોવો જોઈએ?

વિદ્યુતભારીત વાહક માટે નીચેના પૈકી કયું વિધાન હંમેશા સાચું હોય છે?
$(1)$ સપાટીની બહારની બાજુએ વિદ્યુતક્ષેત્ર સપાટીને સમાંતર હોય છે.
$(2) E_{in} = 0$
$(3)$ વિદ્યુતક્ષેત્ર રેખાઓ સમસ્થિતિમાન સપાટીને લંબ હોય છે.

$a$ અને $b$ $(a < b)$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે ધાતુના ગોળાઓ $A$ અને $B$ એકબીજાથી ઘણા દૂર રાખેલા છે. દરેક ગોળા પર $100 \mu C$ જેટલો વિદ્યુતભાર છે. જો આ ગોળાઓને વાહક તાર વડે જોડવામાં આવે,તો:

આકૃતિમાં ત્રણ સમકેન્દ્રીય ધાતુના ગોળાકાર કવચ દર્શાવેલ છે. સૌથી બહારના કવચ પરનો વિદ્યુતભાર $q_2$ છે,સૌથી અંદરના કવચ પરનો વિદ્યુતભાર $q_1$ છે અને વચ્ચેનું કવચ વિદ્યુતભાર રહિત છે. સૌથી બહારના કવચની અંદરની સપાટી પર ઉદ્ભવતો વિદ્યુતભાર કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo