દ્વિ- અને બહુપ્રોટિક એસિડમાં આયનીકરણ અને આયનીકરણ અચળાંક સમજાવો.

ઉદાહરણ તરીકે,જલીય દ્રાવણમાં દ્વિબેઝિક એસિડ $H_2X$ નું આયનીકરણ બે તબક્કામાં દર્શાવવામાં આવે છે:
$(i) \ H_2X_{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons H^{+}_{(aq)} + HX^{-}_{(aq)}$
$(ii) \ HX^{-}_{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons H^{+}_{(aq)} + X^{2-}_{(aq)}$
જો આ તબક્કાઓ માટેના સંતુલન અચળાંક અનુક્રમે $K_{a1}$ અને $K_{a2}$ હોય,તો:
$K_{a1} = \frac{[H^{+}][HX^{-}]}{[H_2X]}$ અને $K_{a2} = \frac{[H^{+}][X^{2-}]}{[HX^{-}]}$
કુલ પ્રક્રિયા $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો છે:
$H_2X_{(aq)} + 2H_2O_{(l)} \rightleftharpoons 2H^{+}_{(aq)} + X^{2-}_{(aq)}$
કુલ સંતુલન અચળાંક $K_a$ નીચે મુજબ મળે છે:
$K_a = \frac{[H^{+}]^2 [X^{2-}]}{[H_2X]} = K_{a1} \times K_{a2}$
કોઈપણ બહુપ્રોટિક એસિડ માટે,કુલ વિયોજન અચળાંક એ વ્યક્તિગત આયનીકરણ અચળાંકોનો ગુણાકાર છે:
$K_a = K_{a1} \times K_{a2} \times K_{a3} \dots$
સામાન્ય રીતે,$K_{a1} > K_{a2} > K_{a3} \dots$ કારણ કે ઋણ આયનમાંથી ધન પ્રોટોનને દૂર કરવો ક્રમશઃ મુશ્કેલ બને છે.