મેલસનો નિયમ સમજાવો અને તેનું ગાણિતિક સ્વરૂપ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મેલસનો નિયમ જણાવે છે કે જ્યારે સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનું કિરણ એનાલાઈઝર (વિશ્લેષક) પર આપાત થાય છે,ત્યારે એનાલાઈઝરમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા એ પોલરાઈઝર અને એનાલાઈઝરની ધ્રુવીભવન અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાના કોસાઇનના વર્ગના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ધારો કે એનાલાઈઝર $(P_{2})$ ની પાસ-એક્સિસ,પોલરાઈઝર $(P_{1})$ ની પાસ-એક્સિસ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. $P_{1}$ માંથી બહાર આવતા સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનો વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ $\vec{E}_{0}$,એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે.
આપણે સદિશ $\vec{E}_{0}$ ના બે લંબ ઘટકો પાડી શકીએ છીએ:
$(1)$ $E_{0} \cos \theta$,જે એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસને સમાંતર છે.
$(2)$ $E_{0} \sin \theta$,જે એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસને લંબ છે.
ઘટક $E_{0} \cos \theta$ એનાલાઈઝરમાંથી પસાર થાય છે,જ્યારે ઘટક $E_{0} \sin \theta$ એનાલાઈઝર દ્વારા શોષાઈ જાય છે (અટકી જાય છે).
પ્રકાશની તીવ્રતા $(I)$ એ કંપવિસ્તારના વર્ગ $(E^{2})$ ના સમપ્રમાણમાં હોવાથી,એનાલાઈઝર પર આપાત થતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I_{0} \propto E_{0}^{2}$ છે અને એનાલાઈઝરમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I \propto (E_{0} \cos \theta)^{2}$ છે.
ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{I}{I_{0}} = \frac{(E_{0} \cos \theta)^{2}}{E_{0}^{2}} = \cos^{2} \theta$
તેથી,$I = I_{0} \cos^{2} \theta$.
આને મેલસનો નિયમ કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

ઇલેક્ટ્રોનનો તરંગ ગુણધર્મ સૂચવે છે કે તેઓ વિવર્તનની અસરો દર્શાવશે. ડેવિસન અને જર્મરે સ્ફટિકોમાંથી ઇલેક્ટ્રોનનું વિવર્તન કરીને આ સાબિત કર્યું હતું. સ્ફટિકમાંથી વિવર્તનને સંચાલિત કરતો નિયમ એ શરત પરથી મેળવવામાં આવે છે કે સ્ફટિકમાં પરમાણુઓના સમતલોમાંથી પરાવર્તિત થતા ઇલેક્ટ્રોન તરંગો રચનાત્મક વ્યતિકરણ અનુભવે. નીચેનામાંથી કઈ ઘટના પ્રકાશની અનુપ્રસ્થ પ્રકૃતિ સ્થાપિત કરે છે?

અધ્રુવીભૂત પ્રકાશનું કિરણ ત્રણ પોલરાઇઝિંગ શીટ્સના સમૂહ પર આપાત થાય છે, જે એવી રીતે ગોઠવાયેલ છે કે કોઈપણ બે નજીકની શીટ્સની ધરીઓ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ છે। બીજી અને ત્રીજી શીટમાંથી બહાર આવતા ધ્રુવીભૂત પ્રકાશની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?

બે પોલેરોઇડ $A$ અને $B$ એવી રીતે ગોઠવેલા છે કે જેથી તેમની પાસ-એક્સિસ (pass-axis) એકબીજાને લંબ હોય. હવે, $A$ અને $B$ ની વચ્ચે બીજો એક પોલેરોઇડ $C$ મૂકવામાં આવે છે જે તેમની વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે. જો અધ્રુવીભૂત પ્રકાશની તીવ્રતા $I_0$ હોય, તો પોલેરોઇડ $B$ માંથી પસાર થયા પછી મળતા પ્રકાશની તીવ્રતા કેટલી હશે?

ત્રણ પોલરોઇડ શીટ્સ એકબીજાને સમાંતર એવી રીતે રાખવામાં આવી છે કે પ્રથમ અને છેલ્લી શીટ એકબીજાને લંબ (crossed) છે. $32 \ W m^{-2}$ તીવ્રતાનો અધ્રુવીભૂત પ્રકાશ પ્રથમ શીટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે અને બધી જ પોલરોઇડ શીટ્સમાંથી પસાર થાય છે. જો ત્રીજી શીટમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા $3 \ W m^{-2}$ હોય,તો પ્રથમ બે પોલરોઇડ શીટ્સની અક્ષો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?

$I_0$ તીવ્રતા ધરાવતો અધ્રુવીભૂત પ્રકાશનો કિરણપુંજ બે રેખીય પોલરાઇઝરમાંથી પસાર થાય છે જે એકબીજા સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. બહાર આવતા કિરણપુંજની તીવ્રતા કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo