Difficult
કોઈપણ રાસાયણિક પ્રક્રિયા થવા માટે યોગ્ય દિક્વિન્યાસ (proper orientation) શા માટે જરૂરી છે તે સમજાવો.
(N/A) સંઘાતવાદ (collision theory) મુજબ,કોઈપણ રાસાયણિક પ્રક્રિયા થવા માટે,પ્રક્રિયક અણુઓ પૂરતી ગતિજ ઉર્જા (સક્રિયકરણ ઉર્જા) સાથે અને યોગ્ય દિક્વિન્યાસમાં અથડાવવા જોઈએ.
અથડાતા અણુઓનો યોગ્ય દિક્વિન્યાસ પ્રક્રિયક જાતિઓ વચ્ચેના બંધોને તોડવામાં અને નીપજો બનાવવા માટે નવા બંધોના નિર્માણને સરળ બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મિથેનોલ $(CH_3OH)$ બનાવવા માટે બ્રોમોમિથેન $(CH_3Br)$ અને હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^-)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા પ્રક્રિયક અણુઓના દિક્વિન્યાસ પર આધાર રાખે છે. જો $OH^-$ આયન બ્રોમિન પરમાણુની વિરુદ્ધ દિશામાંથી કાર્બન પરમાણુ તરફ આવે,તો તે નીપજ બનાવે છે. જો તે સમાન બાજુથી આવે,તો અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અને સ્થિત-વિદ્યુત અપાકર્ષણને કારણે કોઈ પ્રક્રિયા થતી નથી.
અથડાતા અણુઓનો યોગ્ય દિક્વિન્યાસ પ્રક્રિયક જાતિઓ વચ્ચેના બંધોને તોડવામાં અને નીપજો બનાવવા માટે નવા બંધોના નિર્માણને સરળ બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મિથેનોલ $(CH_3OH)$ બનાવવા માટે બ્રોમોમિથેન $(CH_3Br)$ અને હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^-)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા પ્રક્રિયક અણુઓના દિક્વિન્યાસ પર આધાર રાખે છે. જો $OH^-$ આયન બ્રોમિન પરમાણુની વિરુદ્ધ દિશામાંથી કાર્બન પરમાણુ તરફ આવે,તો તે નીપજ બનાવે છે. જો તે સમાન બાજુથી આવે,તો અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અને સ્થિત-વિદ્યુત અપાકર્ષણને કારણે કોઈ પ્રક્રિયા થતી નથી.
Explore More
Similar Questions
ઈથેનનું વિઘટન,$\frac{d[C_2H_6]}{dt} = k[C_2H_6]$,એક જટિલ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં $5$ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે. એકંદર વેગ અચળાંક $(k)$ ને $k = \frac{k_1 k_2 k_3}{k_2 k_5}$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $k_1, k_2, k_3, k_4, k_5$ એ $5$ તબક્કાઓના વેગ અચળાંકો છે. જો દરેક તબક્કાની સક્રિયકરણ ઉર્જા $E_1 = 1E, E_2 = 2E, E_3 = 3E, E_4 = 4E, E_5 = 5E$ હોય,જ્યાં $E = 20 \ kJ/mol$,તો વિઘટનની એકંદર સક્રિયકરણ ઉર્જા શોધો.
ઉદ્દીપક (Catalyst):
MediumAIPMT 1995
View Solutionપ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા (activation energy) નીચેનામાંથી કયા આલેખના ઢાળ (slope) પરથી નક્કી કરી શકાય છે?
MediumNEET 2015
View Solution$27^{\circ} C$ પર એક રાસાયણિક પ્રક્રિયા માટે, સક્રિયકરણ ઊર્જા $600 R$ છે. $327^{\circ} C$ પરના વેગ અચળાંક અને $27^{\circ} C$ પરના વેગ અચળાંકનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
MediumWBJEE 2013
View Solutionજ્યારે તાપમાન $300 \ K$ થી બદલાઈને $310 \ K$ થાય છે ત્યારે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ બમણો થાય છે. પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા ($kJ \ mol^{-1}$ માં) કેટલી હશે ($.33$ માં)?
$R=8.3 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}, \log 2=0.3$
$R=8.3 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}, \log 2=0.3$
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo