સુએજ ટ્રીટમેન્ટમાં સમાવિષ્ટ તબક્કાઓ સમજાવો.

(N/A) સુએજ ટ્રીટમેન્ટ મુખ્યત્વે બે તબક્કામાં કરવામાં આવે છે:
$1$. પ્રાથમિક સારવાર (Primary Treatment): આ તબક્કામાં ગાળણ અને અવક્ષેપન દ્વારા સુએજમાંથી મોટા અને નાના કણોને ભૌતિક રીતે દૂર કરવામાં આવે છે.
- શરૂઆતમાં,તરતા કચરાને ક્રમિક ગાળણ દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
- ત્યારબાદ,કાંકરી અને રેતીને અવક્ષેપન દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
- નીચે બેસી જતા તમામ ઘન પદાર્થો 'પ્રાથમિક સ્લજ' બનાવે છે અને ઉપરના પ્રવાહીને 'એફ્લુઅન્ટ' કહેવામાં આવે છે.
$2$. દ્વિતીયક સારવાર અથવા જૈવિક સારવાર (Secondary Treatment): પ્રાથમિક એફ્લુઅન્ટને મોટા વાયુમિશ્રણ ટાંકાઓમાં મોકલવામાં આવે છે,જ્યાં તેને યાંત્રિક રીતે સતત હલાવવામાં આવે છે અને તેમાં હવા પમ્પ કરવામાં આવે છે.
- આનાથી ઉપયોગી જારક સૂક્ષ્મજીવોની 'ફ્લોક્સ' (બેક્ટેરિયા અને ફૂગના તંતુઓનું જાળીદાર બંધારણ) તરીકે ઝડપી વૃદ્ધિ થાય છે.
- વૃદ્ધિ દરમિયાન,આ સૂક્ષ્મજીવો એફ્લુઅન્ટમાં રહેલા મોટાભાગના કાર્બનિક દ્રવ્યોનો વપરાશ કરે છે,જે એફ્લુઅન્ટના $BOD$ (બાયોકેમિકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ) ને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
- $BOD$ એટલે એક લિટર પાણીમાં રહેલા તમામ કાર્બનિક દ્રવ્યોનું બેક્ટેરિયા દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવા માટે જરૂરી ઓક્સિજનનો જથ્થો.
- ગંદા પાણીનો $BOD$ જેટલો વધારે,તેટલી તેની પ્રદૂષણ ક્ષમતા વધારે.
- એકવાર $BOD$ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય,પછી એફ્લુઅન્ટને સેટલિંગ ટાંકીમાં મોકલવામાં આવે છે જ્યાં બેક્ટેરિયલ ફ્લોક્સ નીચે બેસી જાય છે. આ અવક્ષેપને 'એક્ટિવેટેડ સ્લજ' કહેવામાં આવે છે.
- એક્ટિવેટેડ સ્લજનો થોડો ભાગ ઇનોક્યુલમ તરીકે વાયુમિશ્રણ ટાંકીમાં પાછો પમ્પ કરવામાં આવે છે.
- સ્લજનો બાકીનો મુખ્ય ભાગ 'અજારક સ્લજ ડાયજેસ્ટર્સ' નામના મોટા ટાંકાઓમાં પમ્પ કરવામાં આવે છે.
- અહીં અજારક બેક્ટેરિયા સ્લજમાં રહેલા બેક્ટેરિયા અને ફૂગનું પાચન કરે છે,જેનાથી મિથેન,હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ જેવા વાયુઓ ઉત્પન્ન થાય છે,જે 'બાયોગેસ' બનાવે છે.
- દ્વિતીયક સારવાર પ્લાન્ટમાંથી મળતા એફ્લુઅન્ટને સામાન્ય રીતે નદીઓ અને ઝરણાં જેવા કુદરતી જળાશયોમાં છોડવામાં આવે છે.