Class 12Chemistry8-2.Carboxylic acids and Their derivativeMix Examples-Carboxylic acids and Their derivative
Difficultનીચેના દરેક માટે તાર્કિક સમજૂતી આપો:
$(i)$ સાયક્લોહેક્ઝેનોન સારી ઉપજમાં સાયનોહાઈડ્રિન બનાવે છે પરંતુ $2,2,6-$ટ્રાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન બનાવતું નથી.
$(ii)$ સેમિકાર્બેઝાઈડમાં બે $-NH_2$ સમૂહો હોય છે. જોકે,માત્ર એક જ સેમિકાર્બેઝોન્સના નિર્માણમાં સામેલ છે.
$(iii)$ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલમાંથી એસ્ટરની તૈયારી દરમિયાન,પાણી અથવા એસ્ટર જેવું બને કે તરત જ તેને દૂર કરવું જોઈએ.
$(i)$ સાયક્લોહેક્ઝેનોન સારી ઉપજમાં સાયનોહાઈડ્રિન બનાવે છે પરંતુ $2,2,6-$ટ્રાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન બનાવતું નથી.
$(ii)$ સેમિકાર્બેઝાઈડમાં બે $-NH_2$ સમૂહો હોય છે. જોકે,માત્ર એક જ સેમિકાર્બેઝોન્સના નિર્માણમાં સામેલ છે.
$(iii)$ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલમાંથી એસ્ટરની તૈયારી દરમિયાન,પાણી અથવા એસ્ટર જેવું બને કે તરત જ તેને દૂર કરવું જોઈએ.
(N/A) $(i)$ સાયક્લોહેક્ઝેનોન સાયનોહાઈડ્રિન બનાવે છે કારણ કે ન્યુક્લિયોફાઈલ $CN^{-}$ નોંધપાત્ર અવકાશી અવરોધ વિના કાર્બોનિલ કાર્બન પર સરળતાથી હુમલો કરી શકે છે. $2,2,6-$ટ્રાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોનમાં,$\alpha-$સ્થિતિ પરના મિથાઈલ સમૂહો નોંધપાત્ર અવકાશી અવરોધ પેદા કરે છે,જે $CN^{-}$ ના ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલાને અટકાવે છે.
$(ii)$ સેમિકાર્બેઝાઈડ $(H_2N-NH-CO-NH_2)$ માં સંસ્પંદન જોવા મળે છે જ્યાં એક $-NH_2$ સમૂહ પરના ઈલેક્ટ્રોનની અબંધકારક જોડી કાર્બોનિલ સમૂહ તરફ સ્થાનાંતરિત થાય છે. આ તે ચોક્કસ $-NH_2$ સમૂહની ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા અને ન્યુક્લિયોફિલીસીટી ઘટાડે છે. બીજો $-NH_2$ સમૂહ,જે સંસ્પંદનમાં સામેલ નથી,તે ન્યુક્લિયોફિલિક રહે છે અને સેમિકાર્બેઝોન્સ બનાવવા માટે આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$(iii)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલ વચ્ચેની એસ્ટરીકરણ પ્રક્રિયા એક પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા છે: $RCOOH + R'OH \rightleftharpoons RCOOR' + H_2O$. લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉત્પાદનો (પાણી અથવા એસ્ટર) બને કે તરત જ તેને દૂર કરવાથી સંતુલન આગળની દિશામાં ખસે છે,જેનાથી એસ્ટરની ઉપજ વધે છે.
$(ii)$ સેમિકાર્બેઝાઈડ $(H_2N-NH-CO-NH_2)$ માં સંસ્પંદન જોવા મળે છે જ્યાં એક $-NH_2$ સમૂહ પરના ઈલેક્ટ્રોનની અબંધકારક જોડી કાર્બોનિલ સમૂહ તરફ સ્થાનાંતરિત થાય છે. આ તે ચોક્કસ $-NH_2$ સમૂહની ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા અને ન્યુક્લિયોફિલીસીટી ઘટાડે છે. બીજો $-NH_2$ સમૂહ,જે સંસ્પંદનમાં સામેલ નથી,તે ન્યુક્લિયોફિલિક રહે છે અને સેમિકાર્બેઝોન્સ બનાવવા માટે આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$(iii)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલ વચ્ચેની એસ્ટરીકરણ પ્રક્રિયા એક પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા છે: $RCOOH + R'OH \rightleftharpoons RCOOR' + H_2O$. લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉત્પાદનો (પાણી અથવા એસ્ટર) બને કે તરત જ તેને દૂર કરવાથી સંતુલન આગળની દિશામાં ખસે છે,જેનાથી એસ્ટરની ઉપજ વધે છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેની પ્રક્રિયાઓમાં $\underline{A}, \underline{B}, \underline{C}$ શું છે?
$(I)$ $(CH_3 CO_2)_2 Ca \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} \underline{A}$
$(II)$ $CH_3 CO_2 H \underset{\text{Red P}}{\stackrel{HI}{\longrightarrow}} \underline{B}$
$(III)$ $2 CH_3 CO_2 H \stackrel{P_4 O_{10}}{\longrightarrow} \underline{C}$
$\underline{A} \quad \underline{B} \quad \underline{C}$
$(I)$ $(CH_3 CO_2)_2 Ca \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} \underline{A}$
$(II)$ $CH_3 CO_2 H \underset{\text{Red P}}{\stackrel{HI}{\longrightarrow}} \underline{B}$
$(III)$ $2 CH_3 CO_2 H \stackrel{P_4 O_{10}}{\longrightarrow} \underline{C}$
$\underline{A} \quad \underline{B} \quad \underline{C}$
નીચેનામાંથી કયો સેટ તેમની સામે દર્શાવેલ ગુણધર્મોના સંદર્ભમાં સાચા ક્રમમાં છે?
સેટ ગુણધર્મ $I$. $NCCH_2COOH > FCH_2COOH > H_3CCH_2COOH$ એસિડિકતા $II$. $CH_3CH_2CHO > PhCOCH_3 > PhCHO$ પ્રતિક્રિયાત્મકતા $III$. $H_3COCH_2CH_3 < H_3CCH_2CHO < H_3CCH_2CH_2OH$ ઉત્કલન બિંદુ
| સેટ | ગુણધર્મ |
|---|---|
| $I$. $NCCH_2COOH > FCH_2COOH > H_3CCH_2COOH$ | એસિડિકતા |
| $II$. $CH_3CH_2CHO > PhCOCH_3 > PhCHO$ | પ્રતિક્રિયાત્મકતા |
| $III$. $H_3COCH_2CH_3 < H_3CCH_2CHO < H_3CCH_2CH_2OH$ | ઉત્કલન બિંદુ |
પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$2-\text{hydroxycyclohexylacetone}$ $\xrightarrow{I_2/NaOH}$ $\xrightarrow{\Delta}$ $\xrightarrow{H^+}$ $\xrightarrow{\Delta} A$
$A$ શું છે?
$2-\text{hydroxycyclohexylacetone}$ $\xrightarrow{I_2/NaOH}$ $\xrightarrow{\Delta}$ $\xrightarrow{H^+}$ $\xrightarrow{\Delta} A$
$A$ શું છે?
Difficult
View SolutionList-$II$ માં આપેલી પ્રક્રિયાઓમાંથી મેળવેલી મુખ્ય નીપજો List-$I$ માં દર્શાવેલી નામકરણવાળી પ્રક્રિયાઓ માટે પ્રક્રિયકો છે. List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
List-$I$ List-$II$ $(P)$ Etard પ્રક્રિયા $(1)$ Acetophenone $\xrightarrow{Zn-Hg, HCl}$ $(Q)$ Gattermann પ્રક્રિયા $(2)$ Toluene $\xrightarrow[(ii) SOCl_2]{(i) KMnO_4, KOH}$ $(R)$ Gattermann-Koch પ્રક્રિયા $(3)$ Benzene $\xrightarrow[\text{anhyd. } AlCl_3]{CH_3Cl}$ $(S)$ Rosenmund રિડક્શન $(4)$ Aniline $\xrightarrow[273-278 \ K]{NaNO_2 / HCl}$ $(5)$ Phenol $\xrightarrow[Zn, \Delta]{ }$
| List-$I$ | List-$II$ |
| $(P)$ Etard પ્રક્રિયા | $(1)$ Acetophenone $\xrightarrow{Zn-Hg, HCl}$ |
| $(Q)$ Gattermann પ્રક્રિયા | $(2)$ Toluene $\xrightarrow[(ii) SOCl_2]{(i) KMnO_4, KOH}$ |
| $(R)$ Gattermann-Koch પ્રક્રિયા | $(3)$ Benzene $\xrightarrow[\text{anhyd. } AlCl_3]{CH_3Cl}$ |
| $(S)$ Rosenmund રિડક્શન | $(4)$ Aniline $\xrightarrow[273-278 \ K]{NaNO_2 / HCl}$ |
| $(5)$ Phenol $\xrightarrow[Zn, \Delta]{ }$ |
$C_9H_{10}O_2$ અણુસૂત્ર ધરાવતો એસ્ટર $(A)$ ને વધુ પ્રમાણમાં $CH_3MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે છે. બનતી નીપજને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરતાં ઓલેફીન $(B)$ બને છે. $(B)$ નું ઓઝોનાલિસિસ $C_8H_8O$ સૂત્રવાળો કિટોન આપે છે. તો $(A)$ નું બંધારણ શું હશે?
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo