જ્યારે પીળા પ્રકાશને વાદળી પ્રકાશ દ્વારા બદલવામાં આવે ત્યારે વિવર્તન ભાત (diffraction pattern) માં શું ફેરફાર થશે? શલાકાઓ કેવી બનશે?

પ્રકાશના તરંગોમાં વ્યતિકરણ (interference) અને વિવર્તન (diffraction) ની ઘટનામાં મુખ્ય તફાવત એ છે કે

એક સ્લિટના પ્રયોગમાં $5$ મા ક્રમના અંધારા ફ્રિન્જનું કોણીય વિચલન $12^{\circ}$ છે. જો સ્લિટની પહોળાઈ $9 \mu m$ હોય, તો આપાત પ્રકાશની તરંગલંબાઈ કેટલી હશે ($Å$ માં)?

$0.15 \ cm$ માપની એક સ્લિટને પડદાથી $2.1 \ m$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. જ્યારે તેને $5 \times 10^{-5} \ cm$ તરંગલંબાઈના પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે,ત્યારે મધ્યસ્થ અધિકતમની પહોળાઈ કેટલી હશે?

વિધાન : પ્રમાણભૂત ઓપ્ટિકલ ડિફ્રેક્શન ગ્રેટિંગ્સનો ઉપયોગ $X-$ કિરણોની તરંગલંબાઇ વચ્ચે ભેદ પાડવા માટે કરી શકાતો નથી.
કારણ : ગ્રેટિંગ સ્પેસિંગ એ $X-$ કિરણોની તરંગલંબાઇના ક્રમનું હોતું નથી.

$\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતું પ્રકાશનું મોજું $d$ પહોળાઈની સ્લિટ પર આપાત થાય છે. પરિણામી વિવર્તન ભાત $D$ અંતરે રહેલા પડદા પર જોવા મળે છે. જો મુખ્ય અધિકતમની રેખીય પહોળાઈ સ્લિટની પહોળાઈ જેટલી હોય,તો અંતર $D$ કેટલું હશે?