વિદ્યુતક્ષેત્રના લાક્ષણિકતાઓ જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતક્ષેત્રની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ જે વિદ્યુતભાર $Q$ વિદ્યુતક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે તેને સ્ત્રોત વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે અને જે વિદ્યુતભાર $q$ સ્ત્રોત વિદ્યુતભારની અસર તપાસે છે તેને પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે.
જો કે,જો કોઈ વિદ્યુતભાર $q$ ને $Q$ ની આસપાસના કોઈપણ બિંદુએ લાવવામાં આવે,તો તે $Q$ ને કારણે વિદ્યુત બળ અનુભવશે અને ગતિ કરશે. આ મુશ્કેલીનો ઉકેલ એ છે કે $q$ ને અત્યંત નાનો બનાવવો. ત્યારે બળ $\vec{F}$ અત્યંત નાનું હોય છે,પરંતુ ગુણોત્તર $\frac{F}{q}$ મર્યાદિત હોય છે અને તે વિદ્યુતક્ષેત્રને વ્યાખ્યાયિત કરે છે: $\overrightarrow{E} = \lim_{q \rightarrow 0} \frac{\overrightarrow{F}}{q}$.
$(ii)$ નોંધો કે $Q$ ને કારણે વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$,ભલે તે પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ ના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત હોય,તે $q$ થી સ્વતંત્ર છે. આનું કારણ એ છે કે $\vec{F}$ એ $q$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી ગુણોત્તર $F/q$ એ $q$ પર આધાર રાખતું નથી. આ ક્ષેત્ર ત્રિ-પરિમાણીય અવકાશમાં દરેક બિંદુએ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$(iii)$ ધન વિદ્યુતભાર માટે,વિદ્યુતક્ષેત્ર આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ વિદ્યુતભારથી ત્રિજ્યાવર્તી બહારની તરફ હોય છે. ઋણ વિદ્યુતભાર માટે,દરેક બિંદુએ વિદ્યુતક્ષેત્ર સદિશ આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રિજ્યાવર્તી અંદરની તરફ હોય છે.
$(iv)$ વિદ્યુતભાર $Q$ ને કારણે વિદ્યુતભાર $q$ પર લાગતા બળ $F$ નું મૂલ્ય માત્ર $Q$ થી $q$ ના અંતર $r$ પર આધાર રાખે છે,તેથી વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ નું મૂલ્ય પણ માત્ર અંતર $r$ પર જ આધાર રાખશે. તેથી,$E \propto \frac{1}{r^2}$.

Explore More

Similar Questions

$(a)$ કોઈપણ એક સ્થિત-વિદ્યુત ક્ષેત્રની ગોઠવણી ધ્યાનમાં લો. એક નાનો પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર (test charge) આ ગોઠવણીના શૂન્ય બિંદુ (જ્યાં $E = 0$ છે) પર મૂકવામાં આવે છે. દર્શાવો કે આ પરીક્ષણ વિદ્યુતભારનું સંતુલન અનિવાર્યપણે અસ્થાયી છે.
$(b)$ સમાન મૂલ્ય અને સમાન ચિહ્ન ધરાવતા બે વિદ્યુતભારોને અમુક અંતરે મૂકવામાં આવેલી સરળ ગોઠવણી માટે આ પરિણામની ચકાસણી કરો.

$R$ અને $2R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે અવાહક નક્કર ગોળાઓ,જેની સમાન કદ વિદ્યુતભાર ઘનતા અનુક્રમે $\rho_1$ અને $\rho_2$ છે,એકબીજાને સ્પર્શે છે. નાના ગોળાના કેન્દ્રથી $2R$ અંતરે,ગોળાઓના કેન્દ્રોને જોડતી રેખા પર ચોખ્ખું વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય છે. ગુણોત્તર $\frac{\rho_1}{\rho_2}$ શું હોઈ શકે?
$(A) -4$ $(B) -\frac{32}{25}$ $(C) \frac{32}{25}$ $(D) 4$

$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી એક રીંગ પર $+Q$ જેટલો વિદ્યુતભાર સમાન રીતે વહેંચાયેલો છે. રીંગની અક્ષ પરના કોઈ બિંદુએ,જે રીંગ પરના કોઈપણ બિંદુથી $r$ અંતરે આવેલું છે,ત્યાં વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે?

$0.1 \ m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલીય વાહકની સપાટીની બરાબર ઉપર $0.036 \ N/C$ નું વિદ્યુતક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરવા માટે તેના પર મૂકવા પડતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $...... \times 10^4$ છે.

વિદ્યુતભાર $q$ એ $R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી પાતળી અર્ધ-રીંગ પર સમાન રીતે વિતરિત થયેલ છે. રીંગના કેન્દ્ર પર વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo