કેટલાક આલ્કાઈલ હેલાઈડ બેઈઝ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપે છે જ્યારે કેટલાક વિલોપન પ્રક્રિયા આપે છે. આ તફાવત માટે જવાબદાર આલ્કાઈલ હેલાઈડના બંધારણીય લક્ષણોની ઉદાહરણો સાથે ચર્ચા કરો.

(N/A) આલ્કાઈલ હેલાઈડમાં વિસ્થાપન અને વિલોપન પ્રક્રિયાઓ વચ્ચેની સ્પર્ધા કેટલાક બંધારણીય અને પ્રક્રિયાની પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે:
$1$. આલ્કાઈલ હેલાઈડનો પ્રકાર: પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ આલ્કાઈલ હેલાઈડ ઓછા અવકાશી અવરોધને કારણે વિસ્થાપન $(S_N2)$ પસંદ કરે છે. તૃતીયક $(3^{\circ})$ આલ્કાઈલ હેલાઈડ ઉચ્ચ અવકાશી અવરોધને કારણે વિલોપન $(E2)$ પસંદ કરે છે.
$2$. બેઈઝનો સ્વભાવ: પ્રબળ અને મોટા કદના બેઈઝ વિલોપન પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે નિર્બળ બેઈઝ વિસ્થાપન પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$3$. તાપમાન: ઉચ્ચ તાપમાન સામાન્ય રીતે વિલોપન પ્રક્રિયાને અનુકૂળ બનાવે છે.
ઉદાહરણ:
- વિસ્થાપન: $CH_3CH_2Cl + KOH(aq) \rightarrow CH_3CH_2OH + KCl$.
- વિલોપન: $CH_3CH_2Cl + KOH(alc) \rightarrow CH_2=CH_2 + KCl + H_2O$.