સાપેક્ષ વેગ (Relative velocity) પદ દ્વારા તમે શું સમજો છો?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સાપેક્ષ વેગ એટલે કોઈ ચોક્કસ સંદર્ભ ફ્રેમ (frame of reference) પરથી અવલોકન કરવામાં આવતા પદાર્થનો વેગ.
ધારો કે બે સંદર્ભ ફ્રેમ $A$ અને $B$ છે,જે એકબીજાની સાપેક્ષમાં અચળ વેગથી ગતિ કરે છે. ધારો કે $P$ એક કણ છે.
આકૃતિ પરથી,ફ્રેમ $A$ ના ઉગમબિંદુ $O$ ની સાપેક્ષમાં કણ $P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{r}_{P,A} = \vec{OO'} + \vec{O'P}$ છે.
અહીં $\vec{OO'} = \vec{r}_{B,A}$ (ફ્રેમ $A$ ના ઉગમબિંદુ $O$ ની સાપેક્ષમાં ફ્રેમ $B$ ના ઉગમબિંદુ $O'$ નું સ્થાન) અને $\vec{O'P} = \vec{r}_{P,B}$ (ફ્રેમ $B$ ના ઉગમબિંદુ $O'$ ની સાપેક્ષમાં કણ $P$ નું સ્થાન) હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\vec{r}_{P,A} = \vec{r}_{P,B} + \vec{r}_{B,A}$
આ સમીકરણનું સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dt}(\vec{r}_{P,A}) = \frac{d}{dt}(\vec{r}_{P,B}) + \frac{d}{dt}(\vec{r}_{B,A})$
$\vec{v}_{P,A} = \vec{v}_{P,B} + \vec{v}_{B,A}$
અહીં,$\vec{v}_{P,A}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં કણ $P$ નો વેગ છે,$\vec{v}_{P,B}$ એ ફ્રેમ $B$ ની સાપેક્ષમાં કણ $P$ નો વેગ છે,અને $\vec{v}_{B,A}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં ફ્રેમ $B$ નો વેગ છે.

Explore More

Similar Questions

કાર $A$ પૂર્વ દિશામાં $30 \text{ km/h}$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહી છે, અને કાર $B$ ઉત્તર દિશામાં તેટલી જ ઝડપે ગતિ કરી રહી છે. કાર $A$ ની સાપેક્ષે કાર $B$ નો વેગ કેટલો હશે?

એક પક્ષી સીધા રસ્તા પર એકબીજા તરફ આવતી બે કાર વચ્ચે આમ-તેમ ઉડી રહ્યું છે. એક કારની ઝડપ $18 \,km/h$ છે જ્યારે બીજી કારની ઝડપ $27 \,km/h$ છે. જ્યારે બંને કાર વચ્ચેનું અંતર $36 \,km$ હતું ત્યારે પક્ષી પ્રથમ કારથી બીજી કાર તરફ $36 \,km/h$ ની ઝડપે ઉડવાનું શરૂ કરે છે. પક્ષી દ્વારા કાપવામાં આવેલું કુલ અંતર કેટલું હશે?

$v$ ઝડપ સાથે ઉત્તર દિશામાં ગતિ કરતું જહાજ $X$ અવલોકન કરે છે કે બીજું જહાજ $Y$ તેટલી જ ઝડપ $v$ સાથે પશ્ચિમ દિશામાં ગતિ કરી રહ્યું છે. $Y$ નો વાસ્તવિક વેગ $........$ છે.

એક છોકરો $10 \, m/s$ ની ઝડપે રસ્તા પર સમક્ષિતિજ સાથે $60^{\circ}$ ના ખૂણે હવામાં દડો ફેંકે છે. પસાર થતી કારમાં બેઠેલો બીજો છોકરો દડાનું અવલોકન કરે છે. જો કારની ઝડપ $18 \, km/h$ હોય,તો કારમાં બેઠેલા છોકરા દ્વારા અવલોકન કરવામાં આવતી દડાની ગતિનું રેખાચિત્ર દોરો. તમારા આકૃતિના સમર્થનમાં સમજૂતી આપો.

વિમાન $A$ અને $B$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ અનુક્રમે સમક્ષિતિજ સાથે $30^{\circ}$ અને $60^{\circ}$ ના ખૂણે સમાન વેગથી એક જ ઉર્ધ્વ સમતલમાં ઉડી રહ્યા છે. $A$ ની ઝડપ $100 \sqrt{3} \ m/s$ છે. $t=0$ સમયે,$A$ માં રહેલ અવલોકનકાર $B$ ને $500 \ m$ ના અંતરે જુએ છે. આ અવલોકનકાર $B$ ને $A$ ની ગતિની રેખાને લંબ અચળ વેગથી ગતિ કરતું જુએ છે. જો $t = t_0$ સમયે,$A$ એ $B$ દ્વારા અથડાતા માંડ બચી જાય,તો $t_0$ સેકન્ડમાં કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo