$SONAR$ એટલે શું? તેનો ઉપયોગ શા માટે થાય છે? તેની કાર્યપદ્ધતિ ટૂંકમાં સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $SONAR$ એટલે Sound Navigation and Ranging. આ એક એવી તકનીક છે જેનો ઉપયોગ સમુદ્રની ઊંડાઈ નક્કી કરવા અને પાણીની અંદર રહેલી વસ્તુઓ જેવી કે ખડકો,સબમરીન,ડૂબી ગયેલા જહાજો વગેરેને શોધવા માટે થાય છે.
કાર્યપદ્ધતિ:
આ પદ્ધતિમાં,જહાજ પર સ્થાપિત ટ્રાન્સમીટર દ્વારા અલ્ટ્રાસોનિક તરંગો સમુદ્રના તળિયા તરફ મોકલવામાં આવે છે. આ અલ્ટ્રાસોનિક તરંગો સમુદ્રના તળિયે અથડાયા પછી પરાવર્તિત થઈને પાછા આવે છે અને જહાજ પરના ડિટેક્ટર (રીસીવર) દ્વારા તેને ઝીલવામાં આવે છે.
અલ્ટ્રાસોનિક તરંગો મોકલવા અને પાછા મેળવવા વચ્ચેનો સમયગાળો $t$ નોંધવામાં આવે છે.
જો $V$ એ દરિયાઈ પાણીમાં અવાજની ઝડપ હોય,તો અવાજના તરંગ દ્વારા કાપેલું કુલ અંતર $2d$ (તળિયે જઈને પાછા આવવા માટે) $2d = V \times t$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,સમુદ્રની ઊંડાઈ $d$ એ $d = (V \times t) / 2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.

Explore More

Similar Questions

$0.5\, m$ લાંબો ખેંચાયેલો તાર નીચે આપેલ આકૃતિ $(A)$ અને $(B)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ બે અલગ-અલગ સ્થિતિમાં કંપન કરે છે:
$(i)$ જો સ્થિતિ $(A)$ માં ઉત્પન્ન થતા તરંગની તરંગલંબાઈ $1\, m$ હોય,તો આકૃતિની સ્થિતિ $(B)$ માં ઉત્પન્ન થતા તરંગની તરંગલંબાઈ કેટલી હશે?
$(ii)$ કયા કિસ્સામાં ઉત્પન્ન થતો અવાજ વધુ મોટો (loud) હશે? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.
$(iii)$ કયા કિસ્સામાં ઉત્પન્ન થતા અવાજની પિચ (pitch) વધુ હશે? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

Difficult
View Solution

$20,000 \,Hz$ કરતા વધુ આવૃત્તિ ધરાવતા તરંગોના નામ આપો. આ તરંગોનો એક ઉપયોગ જણાવો.

$(a)$ ધ્વનિ માધ્યમમાં કેવી રીતે પ્રસરણ પામે છે?
$(b)$ ધ્વનિ તરંગને આલેખ સ્વરૂપે દર્શાવો અને તેમાં શૃંગ (crest),ગર્ત (trough),તરંગલંબાઈ (wavelength) અને કંપવિસ્તાર (amplitude) નો ઉલ્લેખ કરો.
$(c)$ ધ્વનિ તરંગોને સંગત તરંગો (longitudinal waves) શા માટે કહેવામાં આવે છે?

$5 \times 10^{-3} \text{ s}$ ના આવર્તકાળ સાથે કંપન કરતી વસ્તુ માધ્યમમાં $1450 \text{ m s}^{-1}$ ના વેગથી તરંગ ઉત્પન્ન કરે છે. તેની તરંગલંબાઈ અને વસ્તુના કંપનની આવૃત્તિની ગણતરી કરો.

જો તળાવના તળિયે કોઈ વિસ્ફોટ થાય,તો પાણીમાં કેવા પ્રકારના આઘાત તરંગો (shock waves) ઉત્પન્ન થશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo