કેપેસિટર એટલે શું? કેપેસિટન્સ સમજાવો અને તેનો $SI$ એકમ આપો.

(N/A) કેપેસિટર એ બે વાહકોની બનેલી એક રચના છે જે એક અવાહક દ્વારા અલગ પડેલી હોય છે.
વ્યાખ્યા: એવી રચના જેમાં અનિયમિત આકાર અને કદના બે સુવાહકો એકબીજાની નજીક ગોઠવાયેલા હોય,પરંતુ એકબીજાથી અલગ હોય,તેને કેપેસિટર કહેવામાં આવે છે.
ધારો કે વાહકો પરના વિદ્યુતભારો $Q_1$ અને $Q_2$ છે અને સ્થિતિમાન $V_1$ અને $V_2$ છે. વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V = V_1 - V_2$ છે.
એક વાહકને અનંત અંતરે ધારીને તેને કેપેસિટર તરીકે વાપરી શકાય છે.
વાહકોને બેટરીના બે ટર્મિનલ સાથે જોડીને ચાર્જ કરી શકાય છે.
$Q$ ને કેપેસિટરનો વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે,જોકે આ વાસ્તવમાં એક વાહક પરનો વિદ્યુતભાર (મૂલ્ય) છે. કેપેસિટરનો કુલ વિદ્યુતભાર શૂન્ય હોય છે.
કેપેસિટરમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ એ $+Q$ વિદ્યુતભારથી $-Q$ વિદ્યુતભાર તરફ હોય છે અને તે વિદ્યુતભાર $Q$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે. તેથી,$E \propto Q$.
વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ એ ક્ષેત્રની વિરુદ્ધ વાહક $2$ થી $1$ સુધી એકમ ધન વિદ્યુતભારને લઈ જવા માટે કરેલું કાર્ય છે. તેથી,$V$ પણ વિદ્યુતભાર $Q$ ના સમપ્રમાણમાં છે. તેથી,$V \propto Q$.
આમ,ગુણોત્તર $\frac{Q}{V}$ અચળ છે.
તેથી,$C = \frac{Q}{V} \quad (1)$
અહીં,$C$ એ કેપેસિટરનું કેપેસિટન્સ છે.
કેપેસિટન્સની વ્યાખ્યા: કેપેસિટરની પ્લેટ પરના વિદ્યુતભારના જથ્થા અને બે પ્લેટો વચ્ચેના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતના ગુણોત્તરને કેપેસિટરનું કેપેસિટન્સ કહેવામાં આવે છે.
કેપેસિટન્સનો $SI$ એકમ ફેરાડે $(F)$ છે.
કેપેસિટન્સ એ $Q$ અથવા $V$ થી સ્વતંત્ર છે.