લઘુત્તમ માપ (Least count) એટલે શું? લઘુત્તમ માપની ત્રુટિ (Least count error) કોને કહેવાય?
(N/A) લઘુત્તમ માપ એટલે માપન સાધન દ્વારા ચોકસાઈપૂર્વક માપી શકાતું સૌથી નાનું મૂલ્ય. ઉદાહરણ તરીકે,સામાન્ય મીટર સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ $1 \ mm$ અથવા $0.1 \ cm$ છે.
લઘુત્તમ માપની ત્રુટિ એ સાધનના રિઝોલ્યુશન સાથે સંકળાયેલી એક પ્રકારની વ્યવસ્થિત ત્રુટિ છે. તે એટલા માટે થાય છે કારણ કે સાધન તેના લઘુત્તમ માપ કરતા નાની કિંમતો માપી શકતું નથી. આ ત્રુટિને વધુ ચોકસાઈ ધરાવતા સાધનો (નાનું લઘુત્તમ માપ) નો ઉપયોગ કરીને અને પ્રાયોગિક તકનીકોમાં સુધારો કરીને ઘટાડી શકાય છે.
લઘુત્તમ માપની ત્રુટિ એ સાધનના રિઝોલ્યુશન સાથે સંકળાયેલી એક પ્રકારની વ્યવસ્થિત ત્રુટિ છે. તે એટલા માટે થાય છે કારણ કે સાધન તેના લઘુત્તમ માપ કરતા નાની કિંમતો માપી શકતું નથી. આ ત્રુટિને વધુ ચોકસાઈ ધરાવતા સાધનો (નાનું લઘુત્તમ માપ) નો ઉપયોગ કરીને અને પ્રાયોગિક તકનીકોમાં સુધારો કરીને ઘટાડી શકાય છે.
Explore More
Similar Questions
એક પદાર્થના દળ અને ઝડપના માપનમાં પ્રતિશત ત્રુટિ અનુક્રમે $2 \%$ અને $3 \%$ છે. તો પદાર્થની ગતિઊર્જામાં પ્રતિશત ત્રુટિ કેટલી હશે ($\%$ માં)?
એક લંબઘનનું કદ $V = l \times l \times \sqrt{l} = l^{2.5}$ છે, જ્યાં $l$ એ એક બાજુની લંબાઈ છે. જ્યારે લંબાઈ $l$ ને $1 \text{ mm}$ ની લઘુત્તમ માપશક્તિ (least count) ધરાવતી મીટર સ્કેલ વડે માપવામાં આવે છે, ત્યારે તેના કદના માપનમાં સાપેક્ષ પ્રતિશત ત્રુટિ $6.25\%$ છે. તો તેની લંબાઈના માપનમાં સાપેક્ષ પ્રતિશત ત્રુટિ અને લંબાઈ $l$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
DifficultMHT CET 2026
View Solutionએક તારનું દળ $(0.3 \pm 0.003) \text{ g}$, ત્રિજ્યા $(0.5 \pm 0.005) \text{ mm}$ અને લંબાઈ $(6 \pm 0.06) \text{ cm}$ છે. ઘનતાના માપનમાં મહત્તમ પ્રતિશત ત્રુટિ કેટલી હશે ($\%$ માં)?
DifficultMHT CET 2026
View Solutionગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $(g)$ નક્કી કરવાના સાદા લોલકના પ્રયોગમાં, $20$ દોલનો માટેનો સમય $1\,s$ લઘુત્તમ માપ ધરાવતી ઘડિયાળનો ઉપયોગ કરીને માપવામાં આવે છે। માપવામાં આવેલા સમયનું સરેરાશ મૂલ્ય $30\,s$ મળે છે। લોલકની લંબાઈ $1\,mm$ લઘુત્તમ માપ ધરાવતી મીટર સ્કેલનો ઉપયોગ કરીને માપવામાં આવે છે અને તેનું મૂલ્ય $55.0\,cm$ મળે છે। $g$ ના નિર્ધારણમાં થતી પ્રતિશત ત્રુટિ આશરે ........... $\%$ છે.
DifficultJEE MAIN 2019
View Solutionએક શંકુના પરિમાણો $2 \text{ mm}$ ની લઘુત્તમ માપશક્તિ (least count) ધરાવતી સ્કેલનો ઉપયોગ કરીને માપવામાં આવે છે. પાયાનો વ્યાસ અને ઊંચાઈ બંને $20.0 \text{ cm}$ માપવામાં આવે છે. કદ (volume) નક્કી કરવામાં મહત્તમ પ્રતિશત ત્રુટિ કેટલી હશે?
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo