અભિસરણ દબાણ એટલે શું? સમજાવો અને તેનું સમીકરણ તારવો.

(N/A) અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા દ્રાવકનું તેની બાજુથી દ્રાવણની બાજુ તરફનું વહન જો દ્રાવણ પર થોડું વધારાનું દબાણ લગાડવામાં આવે તો અટકાવી શકાય છે. આ દબાણ જે દ્રાવકના વહનને અટકાવે છે તેને દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ $(\Pi)$ કહેવાય છે.
અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા મંદ દ્રાવણમાંથી સાંદ્ર દ્રાવણ તરફ દ્રાવકનું વહન અભિસરણને કારણે થાય છે. દ્રાવકના અણુઓ હંમેશા ઓછી સાંદ્રતાવાળા દ્રાવણમાંથી વધુ સાંદ્રતાવાળા દ્રાવણ તરફ વહે છે. અભિસરણ દબાણ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે કારણ કે તે દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
મંદ દ્રાવણો માટે,આપેલ તાપમાન $(T)$ પર અભિસરણ દબાણ $(\Pi)$ એ દ્રાવણની મોલારિટી $(C)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\Pi \propto C$
$\Pi = C R T$
મોલારિટી $C = \frac{n_{2}}{V}$ હોવાથી,જ્યાં $n_{2}$ એ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા છે અને $V$ એ લિટરમાં દ્રાવણનું કદ છે,તેથી:
$\Pi = \frac{n_{2}}{V} R T$
જો $w_{2}$ એ દ્રાવ્યનું દળ હોય અને $M_{2}$ તેનું મોલર દળ હોય,તો $n_{2} = \frac{w_{2}}{M_{2}}$. આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\Pi = \frac{w_{2} R T}{M_{2} V}$
આમ,$w_{2}, T, \Pi$ અને $V$ ના મૂલ્યો જાણીને,આપણે દ્રાવ્યનું મોલર દળ $(M_{2})$ ગણી શકીએ છીએ.