યંગ મોડ્યુલસ (Young's modulus) એટલે શું? સમજાવો અને તેનો એકમ તથા પારિમાણિક સૂત્ર આપો.

(N/A) પ્રાયોગિક અવલોકનો દર્શાવે છે કે આપેલ પદાર્થ માટે,તણાવ (tensile) હોય કે દબાણ (compressive),ઉત્પન્ન થતી વિકૃતિનું મૂલ્ય સમાન હોય છે.
તણાવ (અથવા દબાણ) પ્રતિબળ $(\sigma)$ અને સંગત વિકૃતિ $(\varepsilon)$ ના ગુણોત્તરને યંગ મોડ્યુલસ કહેવામાં આવે છે અને તેને $Y$ સંજ્ઞા વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
$\text{યંગ મોડ્યુલસ} = \frac{\text{તણાવ પ્રતિબળ } (\sigma)}{\text{સંગત વિકૃતિ } (\varepsilon)}$
$Y = \frac{\sigma}{\varepsilon}$
$\therefore Y = \frac{(F / A)}{(\Delta L / L)} = \frac{(F \times L)}{(A \times \Delta L)}$
વિકૃતિ એ પરિમાણરહિત રાશિ હોવાથી,યંગ મોડ્યુલસનો એકમ પ્રતિબળના એકમ જેવો જ એટલે કે $N \ m^{-2}$ અથવા પાસ્કલ $(Pa)$ થાય છે.
પારિમાણિક સૂત્ર: $[M^1 L^{-1} T^{-2}]$.
કેટલાક પદાર્થોના યંગ મોડ્યુલસ,સ્થિતિસ્થાપક મર્યાદા અને તણાવ મજબૂતી નીચે મુજબ છે:
(કોષ્ટક ઉપર મુજબ જ રહેશે)
ધાતુઓ માટે યંગ મોડ્યુલસનું મૂલ્ય મોટું હોય છે,તેથી આ પદાર્થોમાં લંબાઈમાં નાનો ફેરફાર કરવા માટે મોટા બળની જરૂર પડે છે.
સ્ટીલ એ તાંબા,પિત્તળ અને એલ્યુમિનિયમ કરતા વધુ સ્થિતિસ્થાપક છે. આ કારણોસર ભારે મશીનો અને માળખાકીય ડિઝાઇનમાં સ્ટીલને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે.
લાકડું,હાડકું,કોંક્રિટ અને કાચના યંગ મોડ્યુલસ પ્રમાણમાં નાના હોય છે.