Class 12Chemistry8-2.Carboxylic acids and Their derivativeProperties of Carboxylic Acids and Their Derivatives
Difficultકાર્બોક્સિલિક એસિડ સંયોજનોની એસિડિક પ્રબળતા પર વિસ્થાપકોની અસર વિશે નોંધ લખો.
(N/A) વિસ્થાપકો સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતાને અસર કરી શકે છે અને આમ,કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતાને પણ અસર કરે છે.
$(a)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા પર વિસ્થાપકોની અસર:
$(i)$ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો $(EWG)$ પ્રેરક અને/અથવા સંસ્પંદન અસરો દ્વારા ઋણ વીજભારના વિસ્થાનિકરણ દ્વારા સંયુગ્મી બેઇઝને સ્થિર કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતામાં વધારો કરે છે.
$(ii)$ એસિડિકતા વધવાના ક્રમમાં નીચેના સમૂહોની અસર આ મુજબ છે:
$Ph < I < Br < Cl < F < CN < NO_{2} < CF_{3}$
$(iii)$ આમ,નીચેના એસિડને એસિડિકતા ઘટતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે ($pK_{a}$ મૂલ્યોના આધારે):
$CF_{3}COOH > CCl_{3}COOH > CHCl_{2}COOH > NO_{2}CH_{2}COOH > NC-CH_{2}COOH > FCH_{2}COOH > ClCH_{2}COOH > BrCH_{2}COOH > HCOOH > ClCH_{2}CH_{2}COOH > C_{6}H_{5}COOH > C_{6}H_{5}CH_{2}COOH > CH_{3}COOH > CH_{3}CH_{2}COOH$
$(iv)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સાથે ફિનાઈલ અથવા વિનાઈલ જેવા સમૂહોનું સીધું જોડાણ,સંસ્પંદન અસરને કારણે અપેક્ષિત ઘટાડાથી વિપરીત,સંબંધિત કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતામાં વધારો કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે: $CH_{2}=CHCOOH$ એ $CH_{3}COOH$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
$(a)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા પર વિસ્થાપકોની અસર:
$(i)$ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો $(EWG)$ પ્રેરક અને/અથવા સંસ્પંદન અસરો દ્વારા ઋણ વીજભારના વિસ્થાનિકરણ દ્વારા સંયુગ્મી બેઇઝને સ્થિર કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતામાં વધારો કરે છે.
$(ii)$ એસિડિકતા વધવાના ક્રમમાં નીચેના સમૂહોની અસર આ મુજબ છે:
$Ph < I < Br < Cl < F < CN < NO_{2} < CF_{3}$
$(iii)$ આમ,નીચેના એસિડને એસિડિકતા ઘટતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે ($pK_{a}$ મૂલ્યોના આધારે):
$CF_{3}COOH > CCl_{3}COOH > CHCl_{2}COOH > NO_{2}CH_{2}COOH > NC-CH_{2}COOH > FCH_{2}COOH > ClCH_{2}COOH > BrCH_{2}COOH > HCOOH > ClCH_{2}CH_{2}COOH > C_{6}H_{5}COOH > C_{6}H_{5}CH_{2}COOH > CH_{3}COOH > CH_{3}CH_{2}COOH$
$(iv)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સાથે ફિનાઈલ અથવા વિનાઈલ જેવા સમૂહોનું સીધું જોડાણ,સંસ્પંદન અસરને કારણે અપેક્ષિત ઘટાડાથી વિપરીત,સંબંધિત કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતામાં વધારો કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે: $CH_{2}=CHCOOH$ એ $CH_{3}COOH$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેની પ્રક્રિયામાં વપરાતો રિડક્શનકર્તા (Reducing agent) કયો છે?
Medium
View Solutionનીચે આપેલા કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા ધ્યાનમાં લો:
$(I)$ $PhCOOH$
$(II)$ $o-NO_2C_6H_4COOH$
$(III)$ $p-NO_2C_6H_4COOH$
$(IV)$ $m-NO_2C_6H_4COOH$
એસિડિકતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
$(I)$ $PhCOOH$
$(II)$ $o-NO_2C_6H_4COOH$
$(III)$ $p-NO_2C_6H_4COOH$
$(IV)$ $m-NO_2C_6H_4COOH$
એસિડિકતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
Medium
View Solutionનીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $A$ અને $B$ ઓળખો:
$R-COOR' \xrightarrow[\text{dry ether}]{LiAlH_4} A + B$
$R-COOR' \xrightarrow[\text{dry ether}]{LiAlH_4} A + B$
નીચેનામાંથી કયું એસ્ટર સ્વ-ક્લેઝન કન્ડેન્સેશન (self Claisen condensation) પ્રક્રિયા આપી શકતું નથી?
Difficult
View Solutionનીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $B$ ને ઓળખો.
$C_6H_5COCl + H_2O \rightarrow B + HCl$
$C_6H_5COCl + H_2O \rightarrow B + HCl$
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo