કેનિઝારો પ્રક્રિયા વિશે સમજાવો.
(N/A) કેનિઝારો પ્રક્રિયા એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં $\alpha-$હાઇડ્રોજન ન ધરાવતા આલ્ડિહાઇડના બે અણુઓને પ્રબળ બેઇઝ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં સ્વયં-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (વિષમીકરણ) થાય છે,જેમાં એક અણુનું રિડક્શન થઈને આલ્કોહોલ બને છે અને બીજા અણુનું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ક્ષાર બને છે.
$(a)$ ફોર્માલ્ડિહાઇડની કેનિઝારો પ્રક્રિયા:
ફોર્માલ્ડિહાઇડના બે અણુઓ $(HCHO)$ સાંદ્ર $KOH$ સાથે ગરમ કરવાથી મિથેનોલ $(CH_3OH)$ અને પોટેશિયમ ફોર્મેટ $(HCOOK)$ આપે છે.
$(b)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડની કેનિઝારો પ્રક્રિયા:
બેન્ઝાલ્ડિહાઇડમાં $\alpha-$હાઇડ્રોજન ગેરહાજર હોય છે. સાંદ્ર $NaOH$ સાથે ગરમ કરવાથી તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે,જેમાં બેન્ઝાલ્ડિહાઇડનો એક અણુ રિડક્શન પામીને બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ બનાવે છે અને બીજો અણુ ઓક્સિડેશન પામીને સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ બનાવે છે.
$(a)$ ફોર્માલ્ડિહાઇડની કેનિઝારો પ્રક્રિયા:
ફોર્માલ્ડિહાઇડના બે અણુઓ $(HCHO)$ સાંદ્ર $KOH$ સાથે ગરમ કરવાથી મિથેનોલ $(CH_3OH)$ અને પોટેશિયમ ફોર્મેટ $(HCOOK)$ આપે છે.
$(b)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડની કેનિઝારો પ્રક્રિયા:
બેન્ઝાલ્ડિહાઇડમાં $\alpha-$હાઇડ્રોજન ગેરહાજર હોય છે. સાંદ્ર $NaOH$ સાથે ગરમ કરવાથી તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે,જેમાં બેન્ઝાલ્ડિહાઇડનો એક અણુ રિડક્શન પામીને બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ બનાવે છે અને બીજો અણુ ઓક્સિડેશન પામીને સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ બનાવે છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેની પ્રક્રિયાઓમાંથી $A$ અને $B$ ઓળખો:
$(I)$ $CH_3-CH=CH-CH_3 \xrightarrow{\text{(i) } O_3}{\text{(ii) } Zn-H_2O} 2X$
$(II)$ $2X$ $\xrightarrow[2. \Delta]{1. NaOH \text{ (dil.)}} Z$ $\xrightarrow[\text{(ii) } Zn-H_2O]{\text{(i) } O_3} A + B$
$(I)$ $CH_3-CH=CH-CH_3 \xrightarrow{\text{(i) } O_3}{\text{(ii) } Zn-H_2O} 2X$
$(II)$ $2X$ $\xrightarrow[2. \Delta]{1. NaOH \text{ (dil.)}} Z$ $\xrightarrow[\text{(ii) } Zn-H_2O]{\text{(i) } O_3} A + B$
DifficultTS EAMCET 2023
View Solutionનીપજ $(B)$ શું છે?
MediumAIIMS 2019
View Solutionઆલ્ડિહાઇડ અને કીટોન કોની સાથે શુદ્ધ યોગશીલ (addition) પ્રક્રિયા આપે છે?
Medium
View Solutionએસિટાલડીહાઈડની વધારાના ફોર્માલ્ડિહાઈડ સાથેની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા,સાંદ્ર $NaOH$ દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવાથી,$P$ અને $Q$ આપે છે. સંયોજન $P$ ટોલેન્સ કસોટી આપતું નથી,જ્યારે $Q$ એસિડિકરણ પર હકારાત્મક ટોલેન્સ કસોટી આપે છે. $P$ ની $p$-ટોલ્યુઈનસલ્ફોનિક એસિડ $(PTSA)$ ની ઉદ્દીપકીય માત્રાની હાજરીમાં વધારાના સાયક્લોહેક્ઝેનોન સાથેની પ્રક્રિયાથી નીપજ $R$ મળે છે. $R$ માં મિથાઈલીન જૂથો $(-CH_2-)$ અને ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યાનો સરવાળો કેટલો થાય....
આ પ્રક્રિયામાં,મળતો એસિડ કયો હશે?
$CH_3CHO + HCN \to CH_3CH(OH)CN \xrightarrow{H_2O} CH_3CH(OH)COOH$
$CH_3CHO + HCN \to CH_3CH(OH)CN \xrightarrow{H_2O} CH_3CH(OH)COOH$
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo