Mix Examples- Breathing and Exchange of Gases Questions in Gujarati

(A) $(1)$ શ્વસનલયબદ્ધતા કેન્દ્ર મગજના લંબમજ્જાના ભાગમાં આવેલું હોય છે,જે શ્વસનની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરવા માટે જવાબદાર છે.
$(2)$ હિમોગ્લોબિનનો દરેક અણુ $4$ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓનો બનેલો હોય છે,જેમાં દરેક શૃંખલામાં એક હિમ સમૂહ હોય છે. તેથી,એક હિમોગ્લોબિન અણુ મહત્તમ $4$ અણુ $O_2$ સાથે જોડાઈને ઓક્સિહિમોગ્લોબિન બનાવે છે.

(D) થર્મોરેગ્યુલેશન એ એવી પ્રક્રિયા છે જે શરીરને તેના આંતરિક તાપમાનને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. મનુષ્યોમાં,સ્વેટ ગ્રંથીઓ (જેને પ્રસ્વેદ ગ્રંથીઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) તાપમાનના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,ખાસ કરીને ઉનાળામાં અથવા ઊંચા તાપમાનની સ્થિતિમાં. જ્યારે શરીરનું તાપમાન વધે છે,ત્યારે આ ગ્રંથીઓ પરસેવો ઉત્પન્ન કરે છે,જે ત્વચાની સપાટી પરથી બાષ્પીભવન પામે છે,જેનાથી શરીરને ઠંડક મળે છે. 'સ્વેટ ગ્રંથી' અને 'પ્રસ્વેદ ગ્રંથી' બંને એક જ રચનાના નામ હોવાથી,બંને વિકલ્પો સાચા છે.

(B) વધારે ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં વાતાવરણીય દબાણ ઓછું હોય છે,જેના કારણે ઓક્સિજનની પ્રાપ્યતા ઘટે છે. આ સ્થિતિમાં ટકી રહેવા માટે માનવ શરીરમાં નીચે મુજબના શારીરિક અનુકૂલનો જોવા મળે છે:
$1$. શરીર રક્તકણો $(RBCs)$ નું ઉત્પાદન વધારે છે જેથી લોહીની ઓક્સિજન વહન કરવાની ક્ષમતામાં વધારો થાય.
$2$. હિમોગ્લોબિનની ઓક્સિજન સાથે જોડાવાની ક્ષમતા (affinity) ઘટે છે,જેથી પેશીઓમાં ઓક્સિજન સરળતાથી મુક્ત થઈ શકે.
$3$. શ્વસન દર વધે છે જેથી વધુ હવા અંદર લઈ શકાય.
આમ,રક્તકણોનું ઉત્પાદન વધારવું એ મુખ્ય અનુકૂલન છે. વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે હિમોગ્લોબિનની જોડાવાની ક્ષમતા વધતી નથી પરંતુ ઘટે છે. તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ન્યુમોટેક્સિક કેન્દ્ર મગજના પોન્સ વિસ્તારમાં આવેલું હોય છે $(ii)$.
$(b)$ $O_{2}$ વિયોજન વક્ર એ હિમોગ્લોબિનની $O_{2}$ સાથેની ટકાવારી સંતૃપ્તિ અને $O_{2}$ ના આંશિક દબાણ $(pO_{2})$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે $(iii)$.
$(c)$ કાર્બોનિક એનહાઇડ્રેઝ એ ઉત્સેચક છે જે $R.B.C.s$ માં ઉચ્ચ સાંદ્રતામાં જોવા મળે છે $(iv)$.
$(d)$ વાયુકોષ્ઠ એ ફેફસાંમાં વાયુઓના વિનિમયનું પ્રાથમિક સ્થાન છે $(i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.

(D) જારક શ્વસન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં કોષો પોષક તત્વોના ઓક્સિડેશન દ્વારા ઉર્જા ઉત્પન્ન કરવા માટે વાતાવરણ અથવા પાણીમાંથી $O_{2}$ નો ઉપયોગ કરે છે.
તેમાં નીચેના તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ બાહ્ય શ્વસન: રુધિર અને બાહ્ય વાતાવરણ (હવા અથવા પાણી) વચ્ચે $O_{2}$ અને $CO_{2}$ ની આપ-લે.
$(ii)$ વાયુઓનું વહન: રુધિર દ્વારા પેશીઓ સુધી અને પેશીઓમાંથી $O_{2}$ અને $CO_{2}$ નું વહન.
$(iii)$ આંતરિક શ્વસન: રુધિર અને શરીરની પેશીઓ વચ્ચે વાયુઓની આપ-લે.
$(iv)$ કોષીય શ્વસન: કોષોની અંદર થતી ચયાપચયની પ્રક્રિયા જેમાં પોષક તત્વોનું ઓક્સિડેશન થઈને ઉર્જા મુક્ત થાય છે.
આ તમામ પ્રક્રિયાઓ જારક શ્વસનના આવશ્યક ભાગો હોવાથી,સાચો જવાબ 'ઉપરના તમામ' છે.

(A) શ્વસન એ કોષીય અપચયની ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયા છે,જેમાં જટિલ કાર્બનિક ખોરાક પદાર્થોનું વિઘટન થઈને $CO_{2}$,$H_{2}O$ અને ઉર્જા મુક્ત થાય છે.
જ્યારે મોટી સંખ્યામાં લોકોને એક રૂમમાં બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ શ્વસન માટે રૂમમાં રહેલા $O_{2}$ નો સતત ઉપયોગ કરે છે અને આડપેદાશ તરીકે $CO_{2}$ મુક્ત કરે છે.
પરિણામે,રૂમમાં $O_{2}$ નું પ્રમાણ ઘટે છે,જ્યારે $CO_{2}$ નું પ્રમાણ વધે છે.

(C) મનુષ્યમાં શ્વસન નીચેના ક્રમિક સોપાનોમાં થાય છે:
$(i)$ શ્વાસોચ્છવાસ અથવા ફુપ્ફુસીય વેન્ટિલેશન: વાતાવરણની હવા અંદર લેવાય છે અને $CO_2$ યુક્ત વાયુકોષ્ઠની હવા બહાર મુક્ત થાય છે.
$(ii)$ વાયુઓનું પ્રસરણ: $O_2$ અને $CO_2$ વાયુકોષ્ઠ પટલ દ્વારા પ્રસરણ પામે છે.
$(iii)$ વાયુઓનું વહન: રુધિર દ્વારા વાયુઓનું વહન થાય છે.
$(iv)$ વાયુઓનું પ્રસરણ: રુધિર અને પેશીઓ વચ્ચે $O_2$ અને $CO_2$ નું પ્રસરણ થાય છે.
$(v)$ $O_2$ નો ઉપયોગ: કોષો ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે $O_2$ નો ઉપયોગ કરે છે,જેના પરિણામે $CO_2$ મુક્ત થાય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $I \rightarrow V \rightarrow III \rightarrow II \rightarrow IV$ છે.

(D) $I.$ પ્રસરણ પટલ ત્રણ સ્તરોનું બનેલું છે: વાયુકોષ્ઠોનું પાતળું લાદીસમ અધિચ્છદ,વાયુકોષ્ઠીય રુધિરકેશિકાઓનું અંતઃચ્છદ અને તેમની વચ્ચે આવેલું આધારક દ્રવ્ય. આ વિધાન સાચું છે.
$II.$ પ્રસરણ પટલમાંથી $CO_{2}$ ની દ્રાવ્યતા $O_{2}$ કરતા $20-25$ ગણી વધારે હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$III.$ શ્વસન કદ અને ક્ષમતાઓનું માપન સ્પાયરોમીટર દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$IV.$ રુધિરમાં $H^{+}$ ની ઊંચી સાંદ્રતા (નીચો $pH$) ઓક્સિજન-હિમોગ્લોબિન વિયોજન વક્રને જમણી તરફ ખસેડે છે,જે હિમોગ્લોબિનમાંથી ઓક્સિજનના વિયોજનને પ્રોત્સાહન આપે છે (બોહર અસર). આ વિધાન સાચું છે.
આમ,બધા જ વિધાનો સાચા હોવાથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ વિધાન ખોટું નથી.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે: હિમોગ્લોબિન સાથે $CO_2$ નું જોડાણ મુખ્યત્વે $pO_2$ દ્વારા અસર પામે છે (હાલડેન અસર).
વિધાન $II$ ખોટું છે: પેશીઓમાં વાયુ વિનિમય માટે $pCO_2$ ઊંચું $(45 \; mm \; Hg)$ અને $pO_2$ નીચું $(40 \; mm \; Hg)$ હોય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે: $RBC$ માં કાર્બોનિક એનહાઇડ્રેઝ ઉત્સેચકનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે,જે $CO_2$ ના જલીયકરણને સરળ બનાવે છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે: દર $100 \; mL$ અશુદ્ધ રુધિર વાયુકોષ્ઠોમાં આશરે $4 \; mL$ $CO_2$ નો નિકાલ કરે છે.
આમ,વિધાન $I, III$ અને $IV$ સાચા છે.

(C) શ્વસનની પ્રક્રિયામાં નીચેના ક્રમિક પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે:
$(1)$ શ્વાસોચ્છવાસ અથવા ફેફસીય વેન્ટિલેશન,જેના દ્વારા વાતાવરણીય હવા અંદર લેવામાં આવે છે અને $CO_2$ યુક્ત વાયુકોષ્ઠની હવા બહાર કાઢવામાં આવે છે.
$(2)$ વાયુકોષ્ઠની પટલ દ્વારા વાયુઓ ($O_2$ અને $CO_2$) નું પ્રસરણ.
$(3)$ રુધિર દ્વારા વાયુઓનું વહન.
$(4)$ રુધિર અને પેશીઓ વચ્ચે $O_2$ અને $CO_2$ નું પ્રસરણ.
$(5)$ કોષો દ્વારા ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે $O_2$ નો ઉપયોગ અને પરિણામસ્વરૂપ $CO_2$ મુક્ત થવું (કોષીય શ્વસન).
તેથી,છેલ્લું પગલું શરીરના કોષો દ્વારા $O_2$ નો ઉપયોગ છે.

(D) માનવ શ્વસનતંત્રને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે: વહન ભાગ અને શ્વસન ભાગ.
$1$. વહન ભાગમાં બાહ્ય નાસિકા છિદ્રો,નાસિકા માર્ગ,કંઠનળી,સ્વરપેટી,શ્વાસનળી,શ્વાસવાહિનીઓ અને ટર્મિનલ બ્રોન્કિઓલનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. વહન ભાગનું કાર્ય વાતાવરણીય હવાને વાયુકોષ્ઠો સુધી પહોંચાડવાનું,તેને વિદેશી કણોથી મુક્ત કરવાનું,ભેજયુક્ત બનાવવાનું અને તેને શરીરના તાપમાન જેટલી લાવવાનું છે.
$3$. શ્વસન ભાગમાં શ્વસન બ્રોન્કિઓલ,વાયુકોષ્ઠ નલિકાઓ અને વાયુકોષ્ઠોનો સમાવેશ થાય છે,જ્યાં વાયુઓ ($O_2$ અને $CO_2$) ની વાસ્તવિક આપ-લે થાય છે.
$4$. તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે બાહ્ય નાસિકા છિદ્રોથી ટર્મિનલ બ્રોન્કિઓલ સુધીનો માર્ગ એ વહન ભાગ છે,શ્વસન ભાગ નથી.
$5$. કારણ એ વહન ભાગના કાર્યોનું વર્ણન કરે છે,પરંતુ તે આ માર્ગને 'શ્વસન ભાગ' તરીકે ઓળખાવે છે,તેથી કારણ પણ ખોટું છે.

(A) $1$. શારીરિક કસરતની શરૂઆત દરમિયાન,શરીરને ઓક્સિજનના પુરવઠામાં વધારો અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડના નિકાલની તાત્કાલિક જરૂર હોય છે.
$2$. મેડુલા ઓબ્લોન્ગાટા અને પોન્સમાં આવેલા શ્વસન કેન્દ્રો સેરેબ્રલ કોર્ટેક્સમાંથી અપેક્ષિત સંકેતો અને સાંધા તથા સ્નાયુઓમાં આવેલા પ્રોપ્રિયોસેપ્ટર્સ પાસેથી સંવેદનાત્મક ઇનપુટ મેળવે છે.
$3$. આ પ્રોપ્રિયોસેપ્ટર્સ રક્તમાં રાસાયણિક ફેરફારો (જેમ કે $pO_2$ માં ઘટાડો અથવા $pCO_2$ અને $H^+$ માં વધારો) થાય તે પહેલાં જ અંગોની હિલચાલને પારખી લે છે.
$4$. આ ચેતાકીય પદ્ધતિ સ્નાયુઓની ચયાપચયની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે શ્વસનના દર અને ઊંડાઈમાં ઝડપી ગોઠવણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
$5$. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ અવલોકન કરેલી ઘટના માટે સાચી સમજૂતી આપે છે.

(D) વધારે ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં ઓક્સિજનનું આંશિક દબાણ ઓછું હોય છે,જેના કારણે હાયપોક્સિયા (ઓક્સિજનની અછત) થાય છે. શરીર આ પરિસ્થિતિને નીચે મુજબ સરભર કરે છે:
$1.$ $RBC$ ઉત્પાદનમાં વધારો: આ રુધિરની ઓક્સિજન વહન કરવાની ક્ષમતામાં વધારો કરે છે.
$2.$ હિમોગ્લોબિનની બંધન ક્ષમતામાં ઘટાડો: આ $2,3-$બાયફોસ્ફોગ્લિસેરિક એસિડ $(2,3-BPG)$ માં વધારો કરીને પ્રાપ્ત થાય છે,જે ઓક્સિજન-હિમોગ્લોબિન વિયોજન વક્રને જમણી તરફ ખસેડે છે,જેથી પેશીઓને ઓક્સિજન સરળતાથી મળી રહે છે.
$3.$ શ્વસન દરમાં વધારો: આ વાતાવરણમાંથી વધુ ઓક્સિજન લેવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $I, II$ અને $IV$ છે.

(C) શ્વસનતંત્રને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે: વહન ભાગ અને શ્વસન અથવા વિનિમય ભાગ.
$1$. વહન ભાગમાં બાહ્ય નાસિકા છિદ્રો,નાસિકા માર્ગ,કંઠનળી,સ્વરપેટી,શ્વાસનળી,શ્વાસવાહિનીઓ અને શ્વાસવાહિકાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. વહન ભાગનું કાર્ય વાતાવરણીય હવાને વાયુકોષ્ઠો સુધી પહોંચાડવાનું,તેને વિદેશી કણોથી મુક્ત કરવાનું,ભેજયુક્ત બનાવવાનું અને તેને શરીરના તાપમાન જેટલું કરવાનું છે.
$3$. વિનિમય ભાગ વાયુકોષ્ઠો અને તેમની નલિકાઓનો બનેલો છે,જ્યાં રુધિર અને વાતાવરણીય હવા વચ્ચે $O_2$ અને $CO_2$ નું વાસ્તવિક પ્રસરણ થાય છે.
$4$. તેથી,$O_2$ અને $CO_2$ ના પ્રસરણ માટે સપાટી પૂરી પાડવી એ શ્વસનતંત્રના વિનિમય ભાગનું કાર્ય છે,વહન ભાગનું નહીં.

(B) શ્વસનની પ્રક્રિયા નીચે મુજબના ક્રમમાં થાય છે:
$1$. શ્વાસોચ્છવાસ કે જેમાં વાતાવરણની હવા અંદર લેવાય છે અને $CO_2$ યુક્ત વાયુકોષ્ઠીય હવા બહાર કાઢવામાં આવે છે.
$2$. વાયુકોષ્ઠોની સપાટી પર વાયુઓ ($O_2$ અને $CO_2$) નું પ્રસરણ $(III)$.
$3$. રુધિર દ્વારા વાયુઓનું વહન $(I)$.
$4$. રુધિર અને પેશીઓ વચ્ચે $O_2$ અને $CO_2$ નું પ્રસરણ $(IV)$.
$5$. કોષો દ્વારા અપચય ક્રિયાઓ માટે $O_2$ નો ઉપયોગ અને પરિણામે $CO_2$ મુક્ત થવો $(II)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $III \rightarrow I \rightarrow IV \rightarrow II$ છે.

(A) વિવિધ ભાગોમાં કાર્બન ડાયોક્સાઈડનું આંશિક દબાણ $(pCO_2)$ નીચે મુજબ છે:
$1$. વાતાવરણીય હવા: $pCO_2$ આશરે $0.3 \, mm\, Hg$ છે $(P-III)$.
$2$. પેશીઓ: પેશીઓમાં ચયાપચયની પ્રક્રિયાને કારણે $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે, જેનું $pCO_2$ $45 \, mm\, Hg$ જેટલું ઊંચું હોય છે $(Q-II)$.
$3$. ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર: ફેફસાંમાંથી બહાર આવતા રુધિરમાં $pCO_2$ $40 \, mm\, Hg$ હોય છે $(R-I)$.
તેથી, સાચી જોડ $(P-III), (Q-II), (R-I)$ છે.

(D) આપણા ફેફસાં શરીરમાં ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ ને દૂર કરે છે.
શારીરિક માહિતી મુજબ,ફેફસાં પ્રતિ મિનિટ આશરે $200 \ mL$ $CO_2$ દૂર કરે છે.
દૈનિક નિકાલની ગણતરી કરતા: $200 \ mL/min \times 60 \ min/hour \times 24 \ hours/day = 288,000 \ mL/day$.
આને લિટરમાં ફેરવતા: $288,000 \ mL / 1000 = 288 \ liters$.
જોકે,પ્રમાણિત જીવવિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તકો (જેમ કે $NCERT$) ના સંદર્ભમાં,અહીં આપેલા વિકલ્પો મુજબ $18 \ liters$ એ ચોક્કસ ચયાપચયના દર અથવા સમયગાળા માટેનો સંદર્ભિત મૂલ્ય છે જે સામાન્ય રીતે આવા પ્રશ્નોમાં પૂછવામાં આવે છે.

(A) જ્યારે બહારનું તાપમાન આપણા શરીરના તાપમાન $(37^{\circ}C)$ કરતા વધારે હોય, ત્યારે આપણું શરીર પરસેવાના બાષ્પીભવન દ્વારા ગરમી ગુમાવે છે, જેને $\text{પરસેવો}$ (Sweating) કહેવાય છે.
જ્યારે બહારનું તાપમાન આપણા શરીરના તાપમાન કરતા ઓછું હોય, ત્યારે આપણું શરીર સ્નાયુઓના સંકોચન દ્વારા ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે, જેને $\text{ધ્રુજારી}$ (Shivering) કહેવાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $\text{પરસેવો}$ અને $\text{ધ્રુજારી}$ છે.

(D) . એમ્ફિસેમા એ એક દીર્ઘકાલીન વિકાર છે જેમાં વાયુકોષ્ઠની દીવાલોને નુકસાન થાય છે,જેના કારણે શ્વસન સપાટી ઘટે છે.
$B$. એન્જાઈના પેક્ટોરિસ એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં હૃદયના સ્નાયુઓને પૂરતો ઓક્સિજન ન મળવાને કારણે છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો થાય છે.
$C$. ગ્લોમેરુલોનેફ્રાઈટિસ એ કિડનીના ગ્લોમેરુલીમાં થતો સોજો છે.
$D$. ટેટની એ શરીરમાં પ્રવાહીમાં $Ca^{++}$ ના ઓછા પ્રમાણને કારણે સ્નાયુઓમાં થતા ઝડપી ખેંચાણ (તીવ્ર સંકોચન) છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.

(B) વિધાન-$I$ સાચું છે: વાયુઓના પ્રસરણ માટે અનુકૂળ પરિબળોમાં આંશિક દબાણનો તફાવત (partial pressure gradient),પ્રસરણ પામતી પટલની જાડાઈ અને વાયુઓની દ્રાવ્યતાનો સમાવેશ થાય છે. વાયુકોષ્ઠોમાં $O_2$ નું આંશિક દબાણ $(pO_2)$ વધુ હોય છે,જે તેને રુધિરમાં અને ત્યારબાદ પેશીઓમાં પ્રસરણ પામવા માટે મદદ કરે છે. તેનાથી વિપરીત,પેશીઓમાં $CO_2$ નું આંશિક દબાણ $(pCO_2)$ વધુ હોય છે,જે તેને રુધિરમાં અને ત્યારબાદ વાયુકોષ્ઠોમાં પ્રસરણ પામવા માટે મદદ કરે છે.
વિધાન-$II$ સાચું છે: જ્યારે હિમોગ્લોબિનની $O_2$ સાથેની ટકાવારી સંતૃપ્તિને $pO_2$ ની વિરુદ્ધ આલેખવામાં આવે છે,ત્યારે મળતો વક્ર '$S$' આકારનો હોય છે,જેને 'ઓક્સિજન વિયોજન વક્ર' (Oxygen dissociation curve) અથવા 'સિગ્મોઇડ વક્ર' કહેવામાં આવે છે.

(A) વિધાન-$I$ સાચું છે કારણ કે ફેફસાં ઉરસના પોલાણમાં આવેલા હોય છે,જે શરીરરચનાની દ્રષ્ટિએ હવાચુસ્ત પોલાણ છે. ઉરસના કદમાં થતો કોઈપણ ફેરફાર સીધો જ ફેફસાના પોલાણમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે,જે શ્વસન માટે આવશ્યક છે.
વિધાન-$II$ સાચું છે કારણ કે બળપૂર્વક ઉચ્છવાસ કર્યા પછી પણ ફેફસામાં બાકી રહેતા હવાના કદને શેષ કદ $(RV)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે આશરે $1100 \ mL$ થી $1200 \ mL$ જેટલું હોય છે.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે. મોટાભાગની દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં,રક્ષક કોષો મૂત્રપિંડ આકારના (બીન આકારના) હોય છે,જ્યારે એકદળી વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે ઘાસ),તેઓ સામાન્ય રીતે ડમ્બેલ આકારના હોય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે. $Cyperus$ એ એકદળી વનસ્પતિઓ (સેજ) ની પ્રજાતિ છે,અને તેના રક્ષક કોષો લાક્ષણિક રીતે ડમ્બેલ આકારના હોય છે,મૂત્રપિંડ અને ડમ્બેલ બંને આકારના હોતા નથી. તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે અને વિધાન $II$ ખોટું છે.

(C) સાચી જોડ $C$ છે.
$i$. ઉચ્છવાસ: પાંસળીઓ અંદરની તરફ અને નીચેની તરફ ગતિ કરે છે,ઉપરની તરફ નહીં.
$ii$. શ્વાસ: ઉરોદરપટલ સંકોચાય છે,શિથિલ થતું નથી.
$iii$. સામાન્ય શ્વાસોચ્છવાસ એ અનૈચ્છિક પ્રક્રિયા છે જે લંબમજ્જા (medulla) માં આવેલા શ્વસન લય કેન્દ્ર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$iv$. ટાઈડલ વોલ્યુમ $(TV)$ એ સામાન્ય શ્વસન ચક્ર દરમિયાન અંદર લેવાયેલ અથવા બહાર કાઢેલ હવાનું કદ છે,બે ચક્રનું નહીં.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$i$. કોષીય શ્વસન $(d)$: આ એક ચયાપચયની પ્રક્રિયા છે જેમાં કોષોની અંદર ખોરાકનું ઓક્સિડેશન થઈને $ATP$ ઉત્પન્ન થાય છે.
$ii$. શ્વાસોચ્છવાસ $(b)$: આ વાતાવરણીય હવા અંદર લેવાની અને વાયુકોષ્ઠની હવા બહાર કાઢવાની ભૌતિક પ્રક્રિયા છે (વેન્ટિલેશન).
$iii$. આંતરિક શ્વસન $(a)$: આમાં રુધિર અને પેશી કોષો વચ્ચે વાયુઓ ($O_2$ અને $CO_2$) નું વિનિમય થાય છે.
$iv$. બાહ્ય શ્વસન $(c)$: આમાં ફેફસાંમાં વાયુકોષ્ઠની હવા અને રુધિર કેશિકાઓ વચ્ચે વાયુઓનું વિનિમય થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $i-d, ii-b, iii-a, iv-c$ છે.

(B) $Hering-Breuer$ પરાવર્તિત ક્રિયા એ એક રક્ષણાત્મક પદ્ધતિ છે જે ફેફસાંને વધુ પડતા ફૂલી જવાથી અટકાવીને શ્વસનની ઊંડાઈ અને લયનું નિયમન કરે છે. તે કોષીય શ્વસન અથવા $ATP$ ઉત્પાદનના નિયંત્રણ સાથે સંબંધિત નથી. તેથી,વિકલ્પ $B$ એ ખોટી જોડી છે.

(A) સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિ માટે સામાન્ય શ્વસન દર પ્રતિ મિનિટ આશરે $12-16$ શ્વાસ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,નવજાત શિશુઓનો ચયાપચયનો દર ઘણો ઊંચો હોય છે અને ફેફસાંની ક્ષમતા ઓછી હોય છે,જેના કારણે પૂરતા પ્રમાણમાં વાયુ વિનિમય જાળવી રાખવા માટે ઝડપી શ્વસન દરની જરૂર પડે છે.
નવજાત શિશુ માટે સરેરાશ શ્વસન દર પ્રતિ મિનિટ આશરે $30-60$ શ્વાસ હોય છે,જેમાં $44$ એ આ શ્રેણીમાં સામાન્ય રીતે દર્શાવવામાં આવતું સરેરાશ મૂલ્ય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) મનુષ્યોમાં શ્વસનનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. ફુપ્ફુસીય વેન્ટિલેશન $(C)$
$2$. વાયુકોષ્ઠ પટલ દ્વારા પ્રસરણ $(B)$
$3$. રુધિર દ્વારા વાયુઓનું વહન $(E)$
$4$. રુધિર અને પેશીઓ વચ્ચે પ્રસરણ $(A)$
$5$. કોષીય શ્વસન $(D)$
આમ, સાચો ક્રમ $C, B, E, A, D$ છે.