$n_{1}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા દ્રવ્યમાંથી બનેલ અંતર્ગોળ લેન્સને $n_{2}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં રાખવામાં આવે છે. પ્રકાશનું સમાંતર કિરણપુંજ લેન્સ પર આપાત થાય છે. જો નીચેની શરતો હોય તો અંતર્ગોળ લેન્સમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશના કિરણોનો માર્ગ પૂર્ણ કરો:
$(i)$ $n_{1} > n_{2}$ $(ii)$ $n_{1}=n_{2}$ $(iii)$ $n_{1} < n_{2}$

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ જ્યારે $n_{1} > n_{2}$ હોય,ત્યારે લેન્સ આસપાસના માધ્યમની સાપેક્ષમાં ઘટ્ટ માધ્યમ તરીકે વર્તે છે. તેથી,અંતર્ગોળ લેન્સ અપસારી લેન્સ તરીકે વર્તે છે અને સમાંતર કિરણો તેમાંથી પસાર થયા પછી અપસારી (ફેલાય) થાય છે.
$(ii)$ જ્યારે $n_{1} = n_{2}$ હોય,ત્યારે લેન્સ અને આસપાસના માધ્યમનો વક્રીભવનાંક સમાન હોય છે. પ્રકાશીય ઘનતામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી,તેથી પ્રકાશના કિરણો કોઈપણ વિચલન કે વક્રીભવન વગર લેન્સમાંથી સીધા પસાર થાય છે.
$(iii)$ જ્યારે $n_{1} < n_{2}$ હોય,ત્યારે લેન્સ આસપાસના માધ્યમની સાપેક્ષમાં પાતળા માધ્યમ તરીકે વર્તે છે. આ કિસ્સામાં,લેન્સનો સ્વભાવ ઉલટાઈ જાય છે અને અંતર્ગોળ લેન્સ અભિસારી લેન્સ તરીકે વર્તે છે,જેના કારણે સમાંતર કિરણો તેમાંથી પસાર થયા પછી અભિસારી (એક બિંદુએ કેન્દ્રિત) થાય છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં અંતર્ગોળ અરીસો વસ્તુ કરતાં મોટું પ્રતિબિંબ રચી શકે છે?

અંતર્ગોળ અરીસા વડે મળતા વાસ્તવિક પ્રતિબિંબની મોટવણી હંમેશાં ...

$(a)$ ગોલીય અરીસાની વક્રતા ત્રિજ્યા અને કેન્દ્રલંબાઈની વ્યાખ્યા આપો અને તેને આકૃતિમાં દર્શાવો.
$(b)$ ગોલીય અરીસાની વક્રતા ત્રિજ્યા અને કેન્દ્રલંબાઈ વચ્ચેનો સંબંધ લખો.

તમને પાણી,રાઈનું તેલ,ગ્લિસરીન અને કેરોસીન આપવામાં આવ્યા છે. આમાંથી કયા માધ્યમમાં સમાન ખૂણે ત્રાંસા આપાત થતા પ્રકાશના કિરણનું સૌથી વધુ વિચલન (વક્રીભવન) થશે?

પ્રકાશ હવામાંથી હીરામાં પ્રવેશે છે,જેનો વક્રીભવનાંક $2.42$ છે. હીરામાં પ્રકાશની ઝડપની ગણતરી કરો. હવામાં પ્રકાશની ઝડપ $3.0 \times 10^{8} \text{ m s}^{-1}$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo