આકૃતિમાં ડબલ સ્લિટ સેટઅપ દર્શાવેલ છે. એક સ્લિટ $n_2$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમ $2$ માં છે. બીજી સ્લિટ આ માધ્યમ અને $n_1(\neq n_2)$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા અન્ય માધ્યમ $1$ ની આંતર સપાટી પર છે. સ્લિટ્સને જોડતી રેખા આંતર સપાટીને લંબ છે અને સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર $d$ છે. સ્લિટની પહોળાઈ $d$ કરતા ઘણી નાની છે. માધ્યમ $1$ માંથી પ્રકાશનું એકવર્ણી સમાંતર કિરણપુંજ સ્લિટ્સ પર આપાત થાય છે. એક ડિટેક્ટરને માધ્યમ $2$ માં સ્લિટ્સથી ઘણા દૂર અને તેમને જોડતી રેખા સાથે $\theta$ ખૂણે મૂકવામાં આવે છે,જેથી $\theta$ એ કિરણપુંજના વક્રીભવનકોણ જેટલો થાય. ડિટેક્ટર દ્વારા પ્રાપ્ત થતા સ્લિટ્સમાંથી આવતા બે આશરે સમાંતર કિરણોને ધ્યાનમાં લો.
નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન(નો) સાચું/સાચા છે?
$(A)$ બે કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત $d$ થી સ્વતંત્ર છે.
$(B)$ બે કિરણો ડિટેક્ટર પર સહાયક વ્યતિકરણ અનુભવે છે.
$(C)$ બે કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત $n_1$ પર આધાર રાખે છે પરંતુ $n_2$ થી સ્વતંત્ર છે.
$(D)$ બે કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત માત્ર $d$ અને કિરણપુંજના આપાતકોણના ચોક્કસ મૂલ્યો માટે જ શૂન્ય થાય છે,જ્યાં $\theta$ એ અનુરૂપ વક્રીભવનકોણ છે.

  • A
    $A, B$
  • B
    $A, C$
  • C
    $A, D$
  • D
    $A, B, C$

Explore More

Similar Questions

દરેક પ્લેટ આપાત પ્રકાશની તીવ્રતાના $25\%$ નું પરાવર્તન કરે છે. જ્યારે $AB$ અને $A'B'$ ને યંગના પ્રયોગની બે સ્લિટ તરીકે લેવામાં આવે,ત્યારે મહત્તમ અને ન્યૂનતમ તીવ્રતાનો ગુણોત્તર ${I_{\max }}/{I_{\min }}$ કેટલો થશે ($: 1$ માં)?

Difficult
View Solution

$t$ જાડાઈ અને $\mu$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી એક પાતળી પારદર્શક પ્લેટને બે વ્યતિકરણ પામતા તરંગોમાંથી એકના માર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે. આ તરંગો વચ્ચેનો પથ તફાવત પ્રકાશની તરંગલંબાઈ $\lambda$ ના અડધા જેટલો બદલાય છે. પ્લેટની જાડાઈ કેટલી હશે?

દ્વિ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,પ્રકાશના સ્ત્રોતની તરંગલંબાઇ $\lambda = 400 \ nm$ છે,સ્લિટ વચ્ચેનું અંતર $d = 20 \ \mu m$ છે અને દરેક સ્લિટની પહોળાઈ $a = 4 \ \mu m$ છે. બે સ્લિટમાંથી આવતા પ્રકાશના વ્યતિકરણ અને દરેક સ્લિટમાંથી થતા વિવર્તનને ધ્યાનમાં લેતા,વિવર્તન એન્વલપની મધ્યસ્થ મહત્તમમાં કેટલી પ્રકાશિત વ્યતિકરણ શલાકાઓ હશે તે શોધો.

Difficult
View Solution

યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં વ્યતિકરણ ભાત રચવા માટે $500 \, nm$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશનો ઉપયોગ થાય છે. એક વ્યતિકરણ પામતા કિરણના માર્ગમાં $1.5$ વક્રીભવનાંક અને $0.1 \, mm$ જાડાઈ ધરાવતી એક સમાન કાચની પ્લેટ મૂકવામાં આવે છે. આના કારણે મધ્યસ્થ અધિકતમ કેટલા શલાકા જેટલું ખસશે?

$1.6$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી એક પાતળી પ્લાસ્ટિકની શીટનો ઉપયોગ ડબલ સ્લિટ ગોઠવણીની એક સ્લિટને ઢાંકવા માટે કરવામાં આવે છે। સ્ક્રીન પરનું મધ્યબિંદુ હવે તે સ્થાન દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યું છે જે પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરતા પહેલા $7^{th}$ પ્રકાશિત શલાકા (bright fringe) હતી। જો પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $600 \ nm$ હોય, તો પ્લાસ્ટિક શીટની જાડાઈ ($\mu m$ માં) કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo