એક ટ્રેન સીધા પાટા પર $20 \ ms^{-1}$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહી છે. તે $1000 \ Hz$ ની આવૃત્તિએ તેની સીટી વગાડી રહી છે. જ્યારે ટ્રેન પાટાની નજીક ઉભેલા વ્યક્તિ પાસેથી પસાર થાય છે ત્યારે તેણે સાંભળેલી આવૃત્તિમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર (ધ્વનિની ઝડપ $= 320 \ ms^{-1}$) આશરે .... $\%$ છે.

$S_1$ અને $S_2$ એ $656 \ Hz$ આવૃત્તિના બે સમાન ધ્વનિ સ્ત્રોત છે. સ્ત્રોત $S_1$ એ $O$ પર સ્થિત છે અને $S_2$ એ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $O$ ની આસપાસ વર્તુળાકાર માર્ગ પર $4 \sqrt{2} \ ms^{-1}$ ની સમાન ઝડપે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે. આ માર્ગ પર $P, Q$ અને $R$ એમ ત્રણ બિંદુઓ છે,જેમાં $P$ અને $R$ વ્યાસાંત બિંદુઓ છે અને $Q$ તેમનાથી સમાન અંતરે છે. બિંદુ $P$ પર એક ધ્વનિ ડિટેક્ટર મૂકવામાં આવ્યું છે. સ્ત્રોત $S_1$ એ $OP$ દિશામાં ગતિ કરી શકે છે.
[આપેલ છે: હવામાં ધ્વનિની ઝડપ $324 \ ms^{-1}$ છે]
$(1)$ જ્યારે માત્ર $S_2$ ધ્વનિ ઉત્સર્જિત કરતું હોય અને તે $Q$ પર હોય,ત્યારે ડિટેક્ટર દ્વારા માપવામાં આવતી ધ્વનિની આવૃત્તિ $Hz$ માં કેટલી હશે?
$(2)$ બંને સ્ત્રોતો ધ્વનિ ઉત્સર્જિત કરે છે તેમ ધારો. જ્યારે $S_2$ એ $R$ પર હોય અને $S_1$ એ $4 \ ms^{-1}$ ની ઝડપે ડિટેક્ટર તરફ ગતિ કરતું હોય,ત્યારે ડિટેક્ટર દ્વારા માપવામાં આવતી બીટ આવૃત્તિ $\qquad$ $Hz$ છે.

$256 \,Hz$ ની આવૃત્તિવાળી સીટી વગાડતું એક વાહન સીધા રસ્તા પર $10 \,ms^{-1}$ ના વેગથી ટેકરી તરફ જઈ રહ્યું છે. વાહનમાં મુસાફરી કરતા વ્યક્તિ દ્વારા અનુભવાતા પ્રતિ સેકન્ડ બીટ્સની સંખ્યા શોધો. (ધ્વનિનો વેગ $= 330 \,ms^{-1}$)

એક અવલોકનકાર $f$ આવૃત્તિ ધરાવતા સ્થિર ધ્વનિ સ્ત્રોત તરફ $a$ જેટલા સમાન પ્રવેગ સાથે ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. જેમ અવલોકનકાર સ્ત્રોતની નજીક આવે છે,તેમ અવલોકનકાર દ્વારા સંભળાતી આભાસી આવૃત્તિ $f'$ સમય $t$ સાથે કેવી રીતે બદલાય છે:

એક ટ્રેન,રેલ્વે સ્ટેશનના આઉટર સિગ્નલ પર ઉભી છે અને સ્થિર હવામાં $400\; Hz$ આવૃત્તિની સીટી વગાડે છે.
$(i)$ જ્યારે ટ્રેન $(a)$ $10\; m s^{-1}$ ની ઝડપે પ્લેટફોર્મ તરફ આવે છે,$(b)$ $10\; m s^{-1}$ ની ઝડપે પ્લેટફોર્મથી દૂર જાય છે,ત્યારે પ્લેટફોર્મ પરના નિરીક્ષક માટે સીટીની આવૃત્તિ કેટલી હશે?
$(ii)$ દરેક કિસ્સામાં ધ્વનિની ઝડપ કેટલી હશે? સ્થિર હવામાં ધ્વનિની ઝડપ $340\; m s^{-1}$ લઈ શકાય.

ધ્વનિનો સ્ત્રોત અને શ્રોતા એકબીજા તરફ $40 \, m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહ્યા છે. સ્ત્રોત દ્વારા ઉત્પન્ન થતી નોંધની આભાસી આવૃત્તિ $400 \, cps$ છે. તો,તેની સાચી આવૃત્તિ ($cps$ માં) કેટલી હશે? (હવામાં ધ્વનિનો વેગ $= 360 \, m/s$)