પ્રાચીન સમયમાં રજૂ કરવામાં આવેલ ગ્રહોની ગતિના મોડેલ અને સિદ્ધાંતનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) ગ્રહોની ગતિ માટેનું સૌથી જૂનું નોંધાયેલ મોડેલ,જે આશરે $2000$ વર્ષ પહેલાં ટોલેમી દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું હતું,તે 'ભૂકેન્દ્રી' (geocentric) મોડેલ હતું,જેમાં તમામ અવકાશી પદાર્થો,જેમ કે તારાઓ,સૂર્ય અને ગ્રહો,પૃથ્વીની આસપાસ ફરતા હતા.
એક વધુ સચોટ મોડેલ,'સૂર્યકેન્દ્રી' (heliocentric) મોડેલ,જેમાં સૂર્ય કેન્દ્રમાં હતો અને ગ્રહો તેની આસપાસ ફરતા હતા,તેનો ઉલ્લેખ ભારતીય ઋષિ અને વૈજ્ઞાનિક શ્રી આર્યભટ્ટે તેમના ગ્રંથમાં કર્યો હતો. એક હજાર વર્ષ પછી,નિકોલસ કોપરનિકસે એક મોડેલ પ્રસ્તાવિત કર્યું જેમાં ગ્રહો સ્થિર કેન્દ્રીય સૂર્યની આસપાસ વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરતા હતા. તેમના સિદ્ધાંતનો ચર્ચ દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો,પરંતુ ગેલિલિયો દ્વારા તેને નોંધપાત્ર સમર્થન મળ્યું હતું.
ગેલિલિયો પછી,ટાયકો બ્રાહેએ નરી આંખે ગ્રહોના અવલોકનો નોંધ્યા હતા. તેમના દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા ડેટાનું વિશ્લેષણ જોહાન્સ કેપ્લરે કર્યું હતું. તેમણે ગ્રહોની ગતિ માટે ત્રણ નિયમો આપ્યા. આ નિયમો ન્યૂટન જાણતા હતા અને તેનાથી તેમને ગુરુત્વાકર્ષણનો સાર્વત્રિક નિયમ પ્રસ્તાવિત કરવામાં એક મોટી વૈજ્ઞાનિક છલાંગ લગાવવામાં મદદ મળી હતી.

Explore More

Similar Questions

$M$ દળનો એક તારો (સૂર્યના દળ જેટલું) એક ગ્રહ (તારા કરતા ઘણો નાનો) સાથે તારાની આસપાસ વર્તુળાકાર કક્ષામાં ફરે છે. તારા-ગ્રહ તંત્રના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની સાપેક્ષમાં તારાનો વેગ નીચે દર્શાવેલ છે. ગ્રહની કક્ષાની ત્રિજ્યા આશરે .......... $AU$ ($1 \, AU =$ પૃથ્વી-સૂર્ય અંતર) છે.

એક ઉપગ્રહને પૃથ્વીની આસપાસ $R$ ત્રિજ્યાની વર્તુળાકાર કક્ષામાં છોડવામાં આવે છે,જ્યારે બીજા ઉપગ્રહને $1.02 R$ ત્રિજ્યાની કક્ષામાં છોડવામાં આવે છે. બંને ઉપગ્રહોના આવર્તકાળમાં થતો ટકાવારી તફાવત કેટલો છે?

નેપ્ચ્યુન અને શનિનું સૂર્યથી અંતર અનુક્રમે આશરે $10^{13} \ m$ અને $10^{12} \ m$ છે. જો તેઓ વર્તુળાકાર કક્ષામાં ગતિ કરતા હોય,તો તેમના આવર્તકાળનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?

જો પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતો ઉપગ્રહ ચંદ્ર કરતા પૃથ્વીની $9$ ગણો નજીક હોય, તો ઉપગ્રહનો ભ્રમણ સમયગાળો કેટલો હશે ($\text{ દિવસ}$ માં)? આપેલ છે કે ચંદ્રનો ભ્રમણ સમયગાળો $= 27 \text{ દિવસ}$ છે અને ઉપગ્રહ તથા ચંદ્ર વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ અવગણવામાં આવે છે.

કયો આલેખ ઉપગ્રહની વર્તુળાકાર કક્ષાની ત્રિજ્યા $r$ અને તેના આવર્તકાળ $T$ વચ્ચેના ફેરફારને શ્રેષ્ઠ રીતે દર્શાવે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo