વાતાવરણીય દબાણ માપવા માટે ટોરીસેલીના પ્રયોગનું વર્ણન કરો.

(N/A) ઇટાલિયન વૈજ્ઞાનિક ઇવેન્જેલિસ્ટા ટોરીસેલીએ વાતાવરણીય દબાણ માપવા માટેની પ્રથમ પદ્ધતિ શોધી હતી.
આ સાધન આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
એક છેડેથી બંધ અને પારો (મર્ક્યુરી) થી ભરેલી $1 \,m$ લાંબી કાચની નળીને પારાના પાત્રમાં ઉંધી કરવામાં આવે છે. નળીના ખુલ્લા ભાગ પર અંગૂઠો રાખવામાં આવે છે.
જો નળી પરથી અંગૂઠો હટાવવામાં આવે, તો પારાના સ્તંભની સપાટી થોડી નીચે ઉતરે છે.
નળીમાં પારાના સ્તંભની ઉપરની જગ્યામાં માત્ર પારાની વરાળ હોય છે, જેનું દબાણ $P$ એટલું ઓછું હોય છે કે તેને અવગણી શકાય છે, એટલે કે $P = 0$.
બિંદુ $A$ પર સ્તંભની અંદરનું દબાણ એ બિંદુ $B$ પરના દબાણ જેટલું જ હોય છે, જે સમાન સ્તરે છે. બિંદુ $A$ પર વાતાવરણીય દબાણ નીચે મુજબ છે:
$P_{a} = P + h \rho g$
કારણ કે $P = 0$, તેથી:
$P_{a} = 0 + h \rho g$
$\therefore P_{a} = h \rho g$
જ્યાં $\rho$ એ પારાની ઘનતા છે અને $h$ એ પારાના સ્તંભની ઊંચાઈ છે.
આ સાધનમાં સમુદ્રની સપાટી પર પારાના સ્તંભની ઊંચાઈ $76 \,cm$ હોય છે, જે એક વાતાવરણ (atm) દબાણ જેટલી છે.