યંગનો ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગ,તેની પ્રાયોગિક ગોઠવણી અને તે વ્યતિકરણ ભાત કેવી રીતે ઉત્પન્ન કરે છે તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) બ્રિટિશ ભૌતિકશાસ્ત્રી થોમસ યંગે તરંગાગ્રહના વિભાજન દ્વારા સુસંબદ્ધ ઉદગમો મેળવવા માટે એક ચતુર પદ્ધતિ વિકસાવી અને સ્થાયી વ્યતિકરણ ભાતનું નિદર્શન કર્યું.
યંગના પ્રયોગની પ્રાયોગિક ગોઠવણી આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.
$S$ એ પડદા $A$ પરનું એક નાનું છિદ્ર (ઉદગમ) છે. $S_1$ અને $S_2$ એ પડદા $A$ ને સમાંતર પડદા $B$ પરના બે સાંકડા પિનહોલ છે. અંતર $SS_1 = SS_2$ છે. પડદા $A$ અને પડદા $B$ વચ્ચેનું અંતર ખૂબ ઓછું ($mm$ ના ક્રમનું) છે. $C$ એ $B$ ને સમાંતર પડદો છે,જે $D$ અંતરે (મીટરના ક્રમમાં) મૂકવામાં આવ્યો છે.
છિદ્ર $S$ ને તેજસ્વી પ્રકાશના ઉદગમ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. પ્રકાશ $S$ માંથી ફેલાય છે અને $S_1$ અને $S_2$ બંને પર પડે છે. અંતર $SS_1$ અને $SS_2$ સમાન હોવાથી,$S_1$ અને $S_2$ સુધી પહોંચતા પ્રકાશના તરંગો સમાન કળામાં હોય છે.
કારણ કે $S_1$ અને $S_2$ માંથી બહાર આવતા પ્રકાશના તરંગો એક જ મૂળ ઉદગમમાંથી મેળવવામાં આવે છે,તેથી ઉદગમ $S$ માં થતો કોઈપણ અચાનક કળા ફેરફાર $S_1$ અને $S_2$ માંથી બહાર આવતા પ્રકાશમાં સમાન કળા ફેરફાર તરીકે દેખાશે.
આમ,બે ઉદગમો $S_1$ અને $S_2$ કળામાં બંધાયેલા રહે છે,જે તેમને સુસંબદ્ધ ઉદગમો બનાવે છે. આ સુસંબદ્ધ તરંગો પડદા $C$ પર સંપાત થઈને એક સ્થાયી વ્યતિકરણ ભાત ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં એકાંતરે પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત શલાકાઓ જોવા મળે છે.

Explore More

Similar Questions

યંગના ડબલ સ્લિટ વ્યતિકરણ પ્રયોગમાં સ્લિટની પહોળાઈનો ગુણોત્તર $1:25$ છે. તો વ્યતિકરણ ભાતમાં મહત્તમ અને ન્યૂનત્તમ તીવ્રતાનો ગુણોત્તર શોધો.

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં ફ્રિન્જની પહોળાઈ $\beta$ છે. જો આખી ગોઠવણીને $n$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પ્રવાહીમાં મૂકવામાં આવે, તો ફ્રિન્જની પહોળાઈ કેટલી થશે?

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,જો $L$ એ સ્લિટ્સ અને પડદા વચ્ચેનું અંતર છે જેના પર વ્યતિકરણ ભાત જોવા મળે છે,$x$ એ ક્રમિક શલાકાઓ વચ્ચેનું સરેરાશ અંતર છે અને $d$ એ સ્લિટનું અંતર છે,તો પ્રકાશની તરંગલંબાઇ કેટલી થાય?

યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,બે સ્લિટ પર લીલો પ્રકાશ આપાત થાય છે. પડદા પર વ્યતિકરણ ભાત જોવા મળે છે. નીચેનામાંથી કયો ફેરફાર અવલોકિત ફ્રિન્જને એકબીજાની વધુ નજીક લાવશે?

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,જો સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર અડધું કરવામાં આવે અને સ્લિટ અને સ્ક્રીન વચ્ચેનું અંતર બમણું કરવામાં આવે,તો ફ્રિન્જની પહોળાઈ

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo