ગોળીય વક્રીભવનકારક સપાટી માટે વસ્તુ અંતર $(u)$,પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$,માધ્યમોના વક્રીભવનાંક ($n_1$ અને $n_2$) અને વક્રતા ત્રિજ્યા $(R)$ વચ્ચેનો સંબંધ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક ગોળીય સપાટી $n_1$ અને $n_2$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા બે માધ્યમોને અલગ કરે છે. મુખ્ય અક્ષ પર વસ્તુ $O$ અને પ્રતિબિંબ $I$ રચાય છે.
નાના ખૂણાઓ માટે:
$\alpha = \angle NOM \approx \frac{MN}{OM} = \frac{MN}{-u}$
$\beta = \angle NCM \approx \frac{MN}{MC} = \frac{MN}{R}$
$\gamma = \angle NIM \approx \frac{MN}{MI} = \frac{MN}{v}$
ત્રિકોણની ભૂમિતિ પરથી:
$\Delta NOC$ માં,$i = \alpha + \beta = \frac{MN}{-u} + \frac{MN}{R}$
$\Delta NIC$ માં,$\beta = r + \gamma \implies r = \beta - \gamma = \frac{MN}{R} - \frac{MN}{v}$
નાના ખૂણાઓ માટે સ્નેલના નિયમ $n_1 i = n_2 r$ નો ઉપયોગ કરતા:
$n_1 \left( \frac{MN}{-u} + \frac{MN}{R} \right) = n_2 \left( \frac{MN}{R} - \frac{MN}{v} \right)$
$MN$ વડે ભાગતા અને પદો ગોઠવતા:
$\frac{n_2}{v} - \frac{n_1}{u} = \frac{n_2 - n_1}{R}$

Explore More

Similar Questions

$20 \, cm$ વક્રતા ત્રિજ્યા ધરાવતી બહિર્ગોળ વક્રીભવનકારક સપાટી $\frac{4}{3}$ અને $1.6$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા બે માધ્યમોને અલગ કરે છે. એક વસ્તુને પ્રથમ માધ્યમ $(\mu = 4/3)$ માં વક્રીભવનકારક સપાટીથી $200 \, cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવે છે. રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન .....$cm$ છે.

હવામાં મૂકાયેલ પદાર્થનું બહિર્ગોળ વક્રીભવનકારક સપાટી દ્વારા બનતું પ્રતિબિંબ સપાટીની પાછળ $10 \ m$ અંતરે છે. પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક છે અને તે સપાટીથી પદાર્થના અંતરના $\frac{2}{3}$ ગણા અંતરે છે. સપાટીની અંદર પ્રકાશની તરંગલંબાઇ હવામાં રહેલી તરંગલંબાઇ કરતા $\frac{2}{3}$ ગણી છે. વક્ર સપાટીની ત્રિજ્યા $\frac{x}{13} \ m$ છે. $x$ નું મૂલ્ય ....... છે.

$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી એક ગોલીય સપાટી $1$ અને $1.4$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા બે માધ્યમોને અલગ કરે છે, જે નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. એક બિંદુવત ઉદગમ ગોલીય સપાટીની સામે $4R$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યું છે. બિંદુવત ઉદગમના પ્રતિબિંબની મોટવણીનું મૂલ્ય . . . . . . છે.

આકૃતિમાં દર્શાવેલ $2$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પદાર્થના સ્લેબમાં $10 \, cm$ વક્રતા ત્રિજ્યા ધરાવતી વક્ર સપાટી $APB$ અને એક સમતલ સપાટી $CD$ છે. $APB$ ની ડાબી બાજુ હવા છે અને $CD$ ની જમણી બાજુ પાણી છે,જેના વક્રીભવનાંક આકૃતિમાં આપેલા છે. એક વસ્તુ $O$ ને ધ્રુવ $P$ થી $15 \, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. ડાબી બાજુથી જોતા,$O$ ના અંતિમ પ્રતિબિંબનું $P$ થી અંતર ..... $cm$ છે.

Difficult
View Solution

એક સમાન જાડાઈ અને $n_1=1.4$ વક્રીભવનાંક ધરાવતું પારદર્શક પાતળું પડ,$n_2=1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા લાંબા નક્કર કાચના નળાકારના એક છેડે $R$ ત્રિજ્યાની બહિર્ગોળ ગોળાકાર સપાટી પર લગાવેલું છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. નળાકારની અક્ષને સમાંતર પ્રકાશના કિરણો જે હવામાંથી કાચમાં પડમાંથી પસાર થાય છે તે પડથી $f_1$ અંતરે કેન્દ્રિત થાય છે,જ્યારે કાચમાંથી હવામાં જતા પ્રકાશના કિરણો પડથી $f_2$ અંતરે કેન્દ્રિત થાય છે. તો:
$(A)$ $|f_1|=3R$
$(B)$ $|f_1|=2.8R$
$(C)$ $|f_2|=2R$
$(D)$ $|f_2|=1.4R$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo