કાર્નોટ ચક્ર એટલે શું?
(N/A) કાર્નોટ ચક્ર એ $1824$ માં નિકોલસ લિયોનાર્ડ સાદી કાર્નોટ દ્વારા પ્રસ્તાવિત એક સૈદ્ધાંતિક થર્મોડાયનેમિક ચક્ર છે. તે $T_H$ (ગરમ) અને $T_C$ (ઠંડા) તાપમાન ધરાવતા બે ઉષ્મા ભંડારો વચ્ચે કાર્યરત સૌથી કાર્યક્ષમ ઉષ્મા એન્જિનનું વર્ણન કરે છે. આ ચક્ર ચાર પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયાઓનું બનેલું છે:
$1$. પ્રતિવર્તી સમતાપી વિસ્તરણ: વાયુ અચળ ઊંચા તાપમાન $T_H$ પર વિસ્તરણ પામે છે અને સ્ત્રોતમાંથી ઉષ્મા $Q_H$ શોષે છે.
$2$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી વિસ્તરણ: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના વિસ્તરણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,અને તેનું તાપમાન $T_H$ થી ઘટીને $T_C$ થાય છે.
$3$. પ્રતિવર્તી સમતાપી સંકોચન: વાયુ અચળ નીચા તાપમાન $T_C$ પર સંકોચાય છે અને સિંકને ઉષ્મા $Q_C$ મુક્ત કરે છે.
$4$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી સંકોચન: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના સંકોચાય છે,અને તેનું તાપમાન $T_C$ થી વધીને ફરીથી $T_H$ થાય છે,આમ ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
$1$. પ્રતિવર્તી સમતાપી વિસ્તરણ: વાયુ અચળ ઊંચા તાપમાન $T_H$ પર વિસ્તરણ પામે છે અને સ્ત્રોતમાંથી ઉષ્મા $Q_H$ શોષે છે.
$2$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી વિસ્તરણ: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના વિસ્તરણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,અને તેનું તાપમાન $T_H$ થી ઘટીને $T_C$ થાય છે.
$3$. પ્રતિવર્તી સમતાપી સંકોચન: વાયુ અચળ નીચા તાપમાન $T_C$ પર સંકોચાય છે અને સિંકને ઉષ્મા $Q_C$ મુક્ત કરે છે.
$4$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી સંકોચન: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના સંકોચાય છે,અને તેનું તાપમાન $T_C$ થી વધીને ફરીથી $T_H$ થાય છે,આમ ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
Explore More
Similar Questions
એક કાર્નોટ એન્જિન $627^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા પ્રાપ્તિસ્થાનમાંથી $3 \times 10^{6} \text{ cal}$ ઉષ્મા શોષે છે અને $27^{\circ}C$ તાપમાને મુક્ત કરે છે,તો એન્જિન વડે થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
Medium
View Solutionએક કાર્નો એન્જિન $C_1$ એ $T_1$ અને $T_2$ $(T_1 > T_2)$ તાપમાન વચ્ચે કાર્ય કરે છે. બીજું કાર્નો એન્જિન $C_2$ એ એન્જિન $C_1$ દ્વારા મુક્ત કરવામાં આવતી બધી જ ઉષ્માનો ઉપયોગ કરે છે અને $T_2$ અને $T_3$ $(T_2 > T_3)$ તાપમાન વચ્ચે કાર્ય કરે છે. આ સંયુક્ત ($C_1$ અને $C_2$ સાથે) એન્જિનની કાર્યક્ષમતા કેટલી છે?
એક કાર્નોટ એન્જિન જેનું નીચા તાપમાનનું રિઝર્વોયર $7\,^{\circ}C$ પર છે તેની કાર્યક્ષમતા $50\%$ છે. કાર્યક્ષમતા વધારીને $70\%$ કરવી છે. તો ઊંચા તાપમાનના રિઝર્વોયરનું તાપમાન કેટલા ડિગ્રી $K$ વધારવું જોઈએ?
Difficult
View Solutionઆપેલ કાર્નોટ સાયકલના શ્રેણી જોડાણને ધ્યાનમાં લો. જો $W_1 = W_2$ હોય,તો $T$ નું મૂલ્ય ...... $K$ છે (બધા તાપમાન તેમના સંબંધિત મૂલ્યો પર જાળવવામાં આવે છે).
Difficult
View Solutionબે કાર્નોટ એન્જિન $A$ અને $B$ શ્રેણીમાં એવી રીતે કાર્ય કરે છે કે એન્જિન $A$,$T_1$ તાપમાને $Q_1$ ઉષ્માનું શોષણ કરે છે અને $T$ તાપમાને રહેલા સિંકને $Q$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. એન્જિન $B$,એન્જિન $A$ દ્વારા મુક્ત કરાયેલી ઉષ્માના અડધા ભાગનું (એટલે કે $Q/2$) શોષણ કરે છે અને $T_3$ તાપમાને રહેલા સિંકને $Q_3$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. જ્યારે બંને કિસ્સામાં થયેલું કાર્ય સમાન હોય,ત્યારે $T$ નું મૂલ્ય શું હશે?
DifficultJEE MAIN 2021
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo