જ્યારે અવલોકનકાર સ્થિર ઉદગમ તરફ $V_{1}$ વેગથી ગતિ કરે છે,ત્યારે ઉત્સર્જિત સ્વરની આભાસી આવૃત્તિ $F_{1}$ છે. જ્યારે અવલોકનકાર ઉદગમથી દૂર $V_{1}$ વેગથી ગતિ કરે છે,ત્યારે આભાસી આવૃત્તિ $F_{2}$ છે. જો $V$ એ હવામાં ધ્વનિનો વેગ હોય અને $F_{1} / F_{2} = 2$ હોય,તો $V / V_{1}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?

એક એન્જિનની સીટીની આવૃત્તિ $600 \, Hz$ છે અને તે $30 \, m/s$ ની ઝડપે સ્થિર અવલોકનકાર તરફ ગતિ કરી રહ્યું છે. અવલોકનકાર દ્વારા સંભળાતી આભાસી આવૃત્તિ .... $Hz$ હશે (ધ્વનિનો વેગ $= 330 \, m/s$).

એક ભારતીય સબમરીન $(I)$ અને એક દુશ્મન સબમરીન $(E)$ સ્થિર પાણીમાં એકબીજા તરફ ગતિ કરે છે. ભારતીય સબમરીન $50 \ km/h$ ની ઝડપે અને દુશ્મન સબમરીન $70 \ km/h$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે. ભારતીય સબમરીન $1000 \ Hz$ આવૃત્તિનો સોનાર સિગ્નલ (પાણીમાં ધ્વનિ તરંગ) મોકલે છે. સોનાર તરંગ દુશ્મન સબમરીન પરથી પરાવર્તિત થઈને ભારતીય સબમરીન પાસે પાછો આવે છે. જો પાણીમાં ધ્વનિની ઝડપ $5500 \ km/h$ હોય,તો ભારતીય સબમરીન દ્વારા શોધાયેલ પરાવર્તિત સિગ્નલની આવૃત્તિ $kHz$ માં કેટલી હશે ($kHz$ માં)?

વિધાન $-1$: શ્રોતાની ગતિને કારણે,સ્થિર ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત ધ્વનિ તરંગોની આવૃત્તિ (જે શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-2$: ઉદગમની ગતિને કારણે,સ્થિર શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થતા ધ્વનિ તરંગોની તરંગલંબાઈ (ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-3$: જો શ્રોતા અને ઉદગમ બંને ગતિ કરતા હોય,તો અવલોકિત આવૃત્તિ ઉદગમની મૂળ આવૃત્તિ કરતા અલગ જ હોવી જોઈએ.
ઉપરોક્ત તમામ કિસ્સાઓ માટે ઉદગમ અથવા શ્રોતાની ગતિને હંમેશા તેમને જોડતી રેખા પર ગણો.

એક ઉદગમ $20 \ m/s$ ની ઝડપે અવલોકનકાર તરફ ગતિ કરે છે અને તેની આવૃત્તિ $240 \ Hz$ છે. હવે અવલોકનકાર પણ $20 \ m/s$ ની ઝડપે ઉદગમ તરફ ગતિ કરે છે. જો ધ્વનિનો વેગ $340 \ m/s$ હોય,તો અવલોકનકાર દ્વારા સંભળાતી આભાસી આવૃત્તિ ... $Hz$ છે.

ફરજ પરનો એક પોલીસકર્મી જ્યારે એક ગતિશીલ કાર તેની પાસેથી પસાર થાય છે ત્યારે તેના હોર્નની પીચમાં $10\%$ નો ઘટાડો નોંધે છે. જો ધ્વનિનો વેગ $330 \, m/s$ હોય,તો કારની ઝડપ ..... $m/s$ હશે.