વિધાન: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમ દ્વારા સમાન વિચલન કોણ (લઘુત્તમ વિચલન સિવાય) માટે આપાતકોણના બે મૂલ્યો શક્ય છે.
કારણ: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમમાં,એક કિરણ પ્રથમ સપાટી પર આપાત થાય છે અને બીજી સપાટીમાંથી બહાર નીકળે છે. જો બીજું કિરણ બીજી સપાટી પર અગાઉના નિર્ગમન કિરણના માર્ગે આપાત કરવામાં આવે,તો તે પ્રથમ સપાટીમાંથી અગાઉના આપાત કિરણના માર્ગે બહાર નીકળે છે. આ સિદ્ધાંતને પ્રકાશની પ્રતિવર્તીતાનો સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે.
કારણ: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમમાં,એક કિરણ પ્રથમ સપાટી પર આપાત થાય છે અને બીજી સપાટીમાંથી બહાર નીકળે છે. જો બીજું કિરણ બીજી સપાટી પર અગાઉના નિર્ગમન કિરણના માર્ગે આપાત કરવામાં આવે,તો તે પ્રથમ સપાટીમાંથી અગાઉના આપાત કિરણના માર્ગે બહાર નીકળે છે. આ સિદ્ધાંતને પ્રકાશની પ્રતિવર્તીતાનો સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે.
- Aજો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
- Bજો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
- Cજો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
- Dજો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Explore More
Similar Questions
$\sqrt{3}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણીય પ્રિઝમ માટે લઘુત્તમ વિચલન કોણની ગણતરી કરો. ($^{\circ}$ માં)
Medium
View Solution$60^{\circ}$ ના વક્રીભૂત કોણ ધરાવતા કાચના પ્રિઝમને એક પ્રવાહીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે, જેમાં લઘુત્તમ વિચલન કોણ $30^{\circ}$ છે. પ્રવાહી માધ્યમની સાપેક્ષે કાચનો ક્રાંતિકોણ કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
પ્રિઝમ દ્વારા પ્રકાશના વક્રીભવન માટે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો,જ્યારે વિચલન કોણ ન્યૂનતમ હોય.
$(A)$ પ્રિઝમની અંદર વક્રીભૂત કિરણ પાયાને સમાંતર બને છે.
$(B)$ મોટા પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમ ન્યૂનતમ વિચલનનો નાનો કોણ આપે છે.
$(C)$ આપાતકોણ અને નિર્ગમન કોણ સમાન બને છે.
$(D)$ હંમેશા આપાતકોણના બે સેટ હોય છે જેના માટે વિચલન સમાન હોય છે,સિવાય કે ન્યૂનતમ વિચલનની સ્થિતિમાં.
$(E)$ વક્રીભવન કોણ પ્રિઝમ કોણ કરતા બમણો બને છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
$(A)$ પ્રિઝમની અંદર વક્રીભૂત કિરણ પાયાને સમાંતર બને છે.
$(B)$ મોટા પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમ ન્યૂનતમ વિચલનનો નાનો કોણ આપે છે.
$(C)$ આપાતકોણ અને નિર્ગમન કોણ સમાન બને છે.
$(D)$ હંમેશા આપાતકોણના બે સેટ હોય છે જેના માટે વિચલન સમાન હોય છે,સિવાય કે ન્યૂનતમ વિચલનની સ્થિતિમાં.
$(E)$ વક્રીભવન કોણ પ્રિઝમ કોણ કરતા બમણો બને છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
$60^{\circ}$ ના પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમની સપાટી પર પ્રકાશનું કિરણ કયા ખૂણે આપાત કરવું જોઈએ જેથી તે બીજી સપાટી પરથી માત્ર આંતરિક પરાવર્તન પામે? પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $1.524$ છે.
Medium
View Solution$n_1$,$n_2$ અને $n_3$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા ત્રણ કાટકોણ પ્રિઝમને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ઓપ્ટિકલ ગુંદરનો ઉપયોગ કરીને એકસાથે જોડવામાં આવ્યા છે. જો કોઈ કિરણ કોઈપણ વિચલન અનુભવ્યા વિના પ્રિઝમમાંથી પસાર થાય,તો
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo