નિરપેક્ષ ત્રુટિ (Absolute Error),સાપેક્ષ ત્રુટિ (Relative Error) અને પ્રતિશત ત્રુટિ (Percentage Error) સમજાવો.

$(a)$ નિરપેક્ષ ત્રુટિ:
વ્યક્તિગત માપન અને ભૌતિક રાશિના સાચા મૂલ્ય વચ્ચેના તફાવતના માનને માપનની નિરપેક્ષ ત્રુટિ કહેવામાં આવે છે. તેને $|\Delta a|$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે. અન્ય કોઈ પદ્ધતિના અભાવમાં,આપણે અંકગણિતીય મધ્યકને સાચું મૂલ્ય ગણીએ છીએ.
ધારો કે એક ભૌતિક રાશિ '$a$' છે. તેના માપન $a_{1}, a_{2}, a_{3}, \ldots, a_{n}$ છે. સરેરાશ મૂલ્ય:
$a_{\text{mean}} = \frac{a_{1}+a_{2}+a_{3}+\ldots+a_{n}}{n} = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} a_{i}$
દરેક માપનમાં નિરપેક્ષ ત્રુટિ:
$\Delta a_{1} = a_{1} - a_{\text{mean}}, \Delta a_{2} = a_{2} - a_{\text{mean}}, \ldots, \Delta a_{n} = a_{n} - a_{\text{mean}}$.
સરેરાશ નિરપેક્ષ ત્રુટિ:
$(\Delta a)_{\text{mean}} = \frac{|\Delta a_{1}| + |\Delta a_{2}| + \ldots + |\Delta a_{n}|}{n} = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} |\Delta a_{i}|$.
$(b)$ સાપેક્ષ ત્રુટિ:
સરેરાશ નિરપેક્ષ ત્રુટિ અને ભૌતિક રાશિના સરેરાશ મૂલ્યના ગુણોત્તરને સાપેક્ષ ત્રુટિ કહેવામાં આવે છે.
સાપેક્ષ ત્રુટિ $= \frac{(\Delta a)_{\text{mean}}}{a_{\text{mean}}}$.
$(c)$ પ્રતિશત ત્રુટિ:
જ્યારે સાપેક્ષ ત્રુટિને ટકાવારીમાં દર્શાવવામાં આવે છે,ત્યારે તેને પ્રતિશત ત્રુટિ કહેવામાં આવે છે.
પ્રતિશત ત્રુટિ $= \frac{(\Delta a)_{\text{mean}}}{a_{\text{mean}}} \times 100\%$.