અહીં દર્શાવેલ સર્કિટનો ઉપયોગ બે કોષો ${E_1}$ અને ${E_2}$ $(E_1 > E_2)$ ના $e.m.f.$ ની સરખામણી કરવા માટે થાય છે. જ્યારે ગેલ્વેનોમીટર ${E_1}$ સાથે જોડાયેલ હોય ત્યારે નલ પોઈન્ટ $C$ પર મળે છે. જ્યારે ગેલ્વેનોમીટર ${E_2}$ સાથે જોડાયેલ હોય,ત્યારે નલ પોઈન્ટ ક્યાં હશે?

પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ કરીને બે કોષોના વિદ્યુતચાલક બળ (emf) ની સરખામણી જરૂરી આકૃતિ સાથે સમજાવો.

એક જૂની બેટરીના ટર્મિનલ પર વોલ્ટમીટર $1.2 \, V$ પોટેન્શિયલ તફાવત દર્શાવે છે,જ્યારે પોટેન્શિયોમીટર $1.4 \, V$ દર્શાવે છે. બેટરીનો આંતરિક અવરોધ $40 \, \Omega$ હોય,તો વોલ્ટમીટરનો અવરોધ ............. $\Omega$ છે.

બાજુની આકૃતિ લેકલાન્શે કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવા માટે પોટેન્શિયોમીટર પ્રયોગના જોડાણો દર્શાવે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયરની સંતુલન લંબાઈ $3.4 \, m$ છે અને કી $K_2$ બંધ કરવા પર સંતુલન લંબાઈ $1.7 \, m$ થાય છે. જો અવરોધ $R$ જેમાંથી પ્રવાહ ખેંચાય છે તે $10 \, \Omega$ હોય,તો કોષનો આંતરિક અવરોધ .............. $\Omega$ છે.

પોટેન્શિયોમીટરના તારની લંબાઈ $100 \, cm$ છે અને તેના પ્રમાણિત કોષનું $emf$ $E \, volt$ છે. તેનો ઉપયોગ એવી બેટરીનું $emf$ માપવા માટે થાય છે જેનો આંતરિક અવરોધ $0.5 \, \Omega$ છે. જો પોઝિટિવ છેડાથી $l = 30 \, cm$ પર સંતુલન બિંદુ મળે,તો બેટરીનું $emf$ કેટલું હશે? (જ્યાં $i$ એ પોટેન્શિયોમીટરના તારમાં વહેતો પ્રવાહ છે).

$300\,cm$ લંબાઈનો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર $780\,\Omega$ ના અવરોધ અને $4\,V$ ના emf ધરાવતા પ્રમાણિત કોષ સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે. પોટેન્શિયોમીટરના તારમાંથી અચળ વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે. $20\,mV$ ના emf ધરાવતા કોષ માટે તટસ્થ બિંદુની લંબાઈ $60\,cm$ મળે છે. પોટેન્શિયોમીટરના તારનો અવરોધ ... $\Omega$ છે.