યંગનો ડબલ સ્લિટ પ્રયોગ કરતી વખતે,એક વિદ્યાર્થીએ બે સ્લિટને $x-y$ સમતલમાં એક મોટી અપારદર્શક પ્લેટ સાથે બદલી નાખી,જેમાં બે નાના છિદ્રો છે જે $600 \ nm$ તરંગલંબાઇનો પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરતા બે સુસંબદ્ધ બિંદુવત ઉદગમો $(S_1, S_2)$ તરીકે કાર્ય કરે છે. વિદ્યાર્થીએ ભૂલથી સ્ક્રીનને $x-z$ સમતલને સમાંતર ($z>0$ માટે) $S_1 S_2$ ના મધ્યબિંદુથી $D=3 \ m$ ના અંતરે મૂકી,જે આકૃતિમાં યોજનાબદ્ધ રીતે દર્શાવેલ છે. ઉદગમો વચ્ચેનું અંતર $d=0.6003 \ mm$ છે. ઉગમબિંદુ $O$ એ સ્ક્રીન અને $S_1 S_2$ ને જોડતી રેખાનું છેદબિંદુ છે. સ્ક્રીન પરની તીવ્રતાની ભાત (pattern) વિશે નીચેનામાંથી કયું (કયા) વિધાન સાચું છે?
$(A)$ $x$-અક્ષને સમાંતર સીધી પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત પટ્ટીઓ
$(B)$ બિંદુ $O$ ની ખૂબ નજીકનો વિસ્તાર અંધકારમય (dark) હશે
$(C)$ $x$-દિશામાં $O$ ની આસપાસ સપ્રમાણ રીતે મૂકવામાં આવેલા નાભિઓ સાથેની અતિવલયાકાર (hyperbolic) પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત પટ્ટીઓ
$(D)$ બિંદુ $O$ પર કેન્દ્રિત અર્ધ-વર્તુળાકાર પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત પટ્ટીઓ

  • A
    $B, C$
  • B
    $B, D$
  • C
    $B, A$
  • D
    $A, C$

Explore More

Similar Questions

યંગના વ્યતિકરણના પ્રયોગમાં,એક કિરણના માર્ગમાં $2.5 \times 10^{-5} \, m$ જાડાઈની અને $1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી પારદર્શક પ્લેટ મૂકવામાં આવે છે. તો શલાકાઓની ભાતમાં કેટલું સ્થાનાંતર (shift) થશે ($, cm$ માં)? બે સ્લિટ $S_1$ અને $S_2$ વચ્ચેનું અંતર $0.5 \, mm$ છે અને સ્લિટ તથા પડદા વચ્ચેનું અંતર $100 \, cm$ છે.

યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં, સમાન પહોળાઈની સ્લિટ લેવાને બદલે, એક સ્લિટની પહોળાઈ બીજી સ્લિટ કરતા બમણી કરવામાં આવે છે. તો વ્યતિકરણ ભાતમાં

એક પ્રમાણભૂત $YDSE$ સેટઅપમાં,$t$ જાડાઈ અને $\mu = 1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી એક નાની પારદર્શક સ્લેબને $AS_2$ ના માર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ). જો સ્લેબની જાડાઈ $t = d/4$ હોય,જ્યાં $d$ એ સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર છે,તો પડદા પર મધ્યસ્થ અધિકતમનું સ્થાન $O$ ની સાપેક્ષમાં શોધો. ધારો કે સ્લિટ્સ અને પડદા વચ્ચેનું અંતર $D$ છે.

Difficult
View Solution

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક એકવર્ણી પ્રકાશનું કિરણપુંજ $YDSE$ સાધનની સપાટી પર $\theta$ ખૂણે આપાત થાય છે. નીચેની સ્લિટ $S_2$ ની સામે $t$ જાડાઈ અને $\mu$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી કાચની એક પાતળી પ્લેટ મૂકવામાં આવે છે. મધ્યસ્થ પ્રકાશિત શલાકા (પથ તફાવત $= 0$) ક્યાં મળશે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,જો સફેદ પ્રકાશનો સમાંતર કિરણપુંજ સ્લિટના સમતલ પર આપાત થાય,તો પડદા પરના સફેદ ટપકાનું $O$ થી અંતર કેટલું હશે? [ધારો કે $d << D, \lambda << d$]

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo