AIPMT 1998 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) જ્યારે $P-N$ જંકશન રચાય છે,ત્યારે ઇલેક્ટ્રોન $n$-વિસ્તારમાંથી $p$-વિસ્તારમાં અને હોલ્સ $p$-વિસ્તારમાંથી $n$-વિસ્તારમાં પ્રસરણ પામે છે.
આ પ્રસરણને કારણે,જંકશનની નજીકનો $n$-વિસ્તાર ધન વીજભારિત (ડોનર આયનોને કારણે) અને $p$-વિસ્તાર ઋણ વીજભારિત (એક્સેપ્ટર આયનોને કારણે) બને છે.
જંકશનની નજીક ધન અને ઋણ વીજભારોનું આ સંકેન્દ્રણ એક વિદ્યુતક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે,જે ચાર્જ કેરિયર્સના વધુ પ્રસરણને અટકાવે છે.
સ્થિર આયનોના આ વિસ્તારને ડેપ્લેશન લેયર કહેવામાં આવે છે,અને તેની આસપાસ સર્જાતા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતને પોટેન્શિયલ બેરિયર કહેવામાં આવે છે.

(B) સાર્થક અંકોના નિયમો મુજબ,તમામ શૂન્યતર અંકો સાર્થક છે. પ્રથમ શૂન્યતર અંકની આગળના શૂન્યો સાર્થક નથી.
$1$. $161 \ cm$ માટે,બધા અંકો શૂન્યતર છે,તેથી $3$ સાર્થક અંકો છે.
$2$. $0.161 \ cm$ માટે,આગળનું શૂન્ય સાર્થક નથી,તેથી $3$ સાર્થક અંકો છે.
$3$. $0.0161 \ cm$ માટે,આગળના શૂન્યો સાર્થક નથી,તેથી $3$ સાર્થક અંકો છે.
આમ,સંખ્યાઓમાં અનુક્રમે $3, 3$ અને $3$ સાર્થક અંકો છે.

(C) આપેલ છે કે $100 \ g$ હિમોગ્લોબિન $(Hb)$ માં $0.33 \ g$ આયર્ન $(Fe)$ હોય છે.
તેથી,$67200 \ g$ $Hb$ માં $Fe$ નું દળ:
$\text{Mass of } Fe = \frac{67200 \times 0.33}{100} = 221.76 \ g$.
હિમોગ્લોબિનના એક અણુમાં આયર્ન પરમાણુઓની સંખ્યા:
$\text{Number of } Fe \text{ atoms} = \frac{221.76}{56} = 3.96 \approx 4$.
આમ,હિમોગ્લોબિનના એક અણુમાં $4$ આયર્ન પરમાણુઓ હાજર છે.

(D) $n^{th}$ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = r_0 \times n^2$ છે,જ્યાં $r_0 = 0.530 \ \mathring{A}$ એ ધરા અવસ્થા $(n = 1)$ ની ત્રિજ્યા છે.
પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા માટે,$n = 2$.
કિંમતો મૂકતા: $r_2 = 0.530 \ \mathring{A} \times (2)^2$.
$r_2 = 0.530 \ \mathring{A} \times 4 = 2.12 \ \mathring{A}$.

(B) રાસાયણિક સમીકરણ: $CO + Cl_2 \rightleftharpoons COCl_2$
સંતુલન સમયે મોલર સાંદ્રતા:
$[CO] = \frac{0.1 \ mol}{0.5 \ L} = 0.2 \ M$
$[Cl_2] = \frac{0.1 \ mol}{0.5 \ L} = 0.2 \ M$
$[COCl_2] = \frac{0.2 \ mol}{0.5 \ L} = 0.4 \ M$
સંતુલન અચળાંક $K_c$ નું સૂત્ર:
$K_c = \frac{[COCl_2]}{[CO][Cl_2]}$
કિંમતો મૂકતા:
$K_c = \frac{0.4}{0.2 \times 0.2} = \frac{0.4}{0.04} = 10$

(C) $NH_4OH$ માટે,સાંદ્રતા $C = 0.1 \ M$ (ડેસીનોર્મલ).
આપેલ આયનીકરણ અંશ $\alpha = 20\% = 0.2$.
હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા $[OH^-] = C \times \alpha = 0.1 \times 0.2 = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$.
$pOH$ ની ગણતરી: $pOH = -\log[OH^-] = -\log(2 \times 10^{-2}) = 2 - \log 2 = 2 - 0.301 = 1.699 \approx 1.7$.
અંતે,$pH + pOH = 14$ સંબંધનો ઉપયોગ કરીને $pH$ શોધો.
$pH = 14 - 1.7 = 12.3$.

(D) આ ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના ત્રીજા નિયમનું વિધાન છે. ત્રીજા નિયમ મુજબ,જેમ તાપમાન પરમ શૂન્ય $(0 \, K)$ ની નજીક પહોંચે છે,તેમ સંપૂર્ણ સ્ફટિકમય પદાર્થની એન્ટ્રોપી શૂન્યની નજીક પહોંચે છે.

(D) આદર્શ વાયુ માટે,આંતરિક ઉર્જા $(U)$ માત્ર તાપમાનનું વિધેય છે,એટલે કે $U = f(T)$.
પ્રક્રિયા સમતાપી હોવાથી,તાપમાન અચળ રહે છે $(T_1 = T_2 = 300 \ K)$.
તેથી,આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $(\Delta U)$ એ $\Delta U = nC_v\Delta T$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\Delta T = 0$ હોવાથી,આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $\Delta U = 0$ થાય છે.

(D) $Be$ $(Z=4)$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2 2s^2$ છે.
$B$ $(Z=5)$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2 2s^2 2p^1$ છે.
$Be$ માં સંપૂર્ણ ભરાયેલી $2s$ કક્ષક છે,જે $B$ ની $2p$ કક્ષક કરતા વધુ સ્થાયી છે.
તેથી,$B$ ની સરખામણીમાં $Be$ માંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
$Be$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી આશરે $9.32 \ eV$ છે અને $B$ ની $8.29 \ eV$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $(NH_4)_2SO_4$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ નો ક્ષાર છે.
જળવિભાજન દરમિયાન,તે પ્રબળ એસિડ ઉત્પન્ન કરે છે:
$(NH_4)_2SO_4 + 2H_2O \to 2NH_4OH + H_2SO_4$.
$H_2SO_4$ ની હાજરીને કારણે વારંવાર ઉપયોગ કરવાથી જમીનની એસિડિટીમાં વધારો થાય છે.

(A) બ્રોમિન બાષ્પ એ અધ્રુવીય પદાર્થ છે.
જ્યારે $CS_2$ (કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડ) અથવા $CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ) ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે બ્રોમિન આ દ્રાવકોમાં ઓગળી જાય છે,જેનાથી બાષ્પની સાંદ્રતા ઘટે છે અને આમ બ્રાઉન રંગની તીવ્રતા ઘટે છે.
એનિમલ ચારકોલ પાવડર બ્રોમિન વાયુનું અધિશોષણ કરે છે,જે પણ બ્રાઉન રંગની તીવ્રતા ઘટાડે છે.
આરસના ટુકડા $(CaCO_3)$ બ્રોમિન બાષ્પ સાથે પ્રતિક્રિયા આપતા નથી,તેથી બ્રાઉન રંગની તીવ્રતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થતો નથી.

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

$C = 40\% \rightarrow 40/12 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$
$H = 13.33\% \rightarrow 13.33/1 = 13.33$	$13.33/3.33 = 4$
$N = 46.67\% \rightarrow 46.67/14 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$

$C:H:N$ નો ગુણોત્તર $1:4:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4N$ છે.

(C) પ્રેરક અસર ($-I$ અસર) કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલા પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા પર આધાર રાખે છે.
જેમ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા વધે છે,તેમ સિગ્મા બંધ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ખેંચવાની તેની ક્ષમતા વધે છે,જેનાથી $-I$ અસર વધે છે.
પરમાણુઓની વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ $N < O < F$ છે.
તેથી,આપેલા વિસ્થાપકો માટે $-I$ અસરનો ક્રમ $-NR_2 < -OR < -F$ છે.

(A) જો કોઈ સંયોજનમાં ઓછામાં ઓછું એક કાઈરલ કેન્દ્ર (એક કાર્બન પરમાણુ જે ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોય) હોય,તો તે કાઈરલ કહેવાય.
$(A)$ $DCH_2-CH_2-CH_2-Cl$: આ અણુમાં કોઈ કાઈરલ કેન્દ્ર નથી કારણ કે કાર્બન પરમાણુઓ સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે અથવા ચાર અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા નથી.
$(B)$ $CH_3-CH_2-CHD-Cl$: $D$ અને $Cl$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ $H$,$D$,$Cl$ અને ઇથાઇલ સમૂહ $(-CH_2CH_3)$ સાથે જોડાયેલ છે. આ ચાર સમૂહો અલગ હોવાથી તે કાઈરલ છે.
$(C)$ $CH_3-CHD-CH_2-CH_2-Cl$: $D$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ $H$,$D$,$CH_3$ અને $-CH_2CH_2Cl$ સાથે જોડાયેલ છે. આ ચાર સમૂહો અલગ હોવાથી તે કાઈરલ છે.
$(D)$ $CH_2D-CHCl-CH_3$: $Cl$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ $H$,$Cl$,$CH_2D$ અને $CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે. આ ચાર સમૂહો અલગ હોવાથી તે કાઈરલ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $1$. $CH_3COOH \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3CH_2OH$ $(A)$
$2$. $CH_3CH_2OH \xrightarrow{H^{+}, 443 \ K} CH_2=CH_2$ $(B)$
$3$. $CH_2=CH_2 \xrightarrow{Br_2} CH_2Br-CH_2Br$ $(C)$
$4$. $CH_2Br-CH_2Br \xrightarrow{alc. KOH} CH \equiv CH$ $(D)$
નીપજ $D$ એ $CH \equiv CH$ છે,જે એસીટીલીન છે.

(C) અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ અંશ જેટલો હોય છે: $\frac{P^0 - P_s}{P^0} = X_{solute}$.
આપેલ છે,$P^0 - P_s = 10 \ mm \ Hg$ અને $X_{solute} = 0.2$.
તેથી,$\frac{10}{P^0} = 0.2 \Rightarrow P^0 = \frac{10}{0.2} = 50 \ mm \ Hg$.
હવે,બાષ્પ દબાણમાં $20 \ mm \ Hg$ ના નવા ઘટાડા માટે:
$\frac{20}{P^0} = X'_{solute} \Rightarrow X'_{solute} = \frac{20}{50} = 0.4$.
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $0.4$ હોવો જોઈએ.

(C) આયનીય સ્ફટિકમાં કેટાયન અને એનાયનના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની આયનીય ત્રિજ્યાના સરવાળા દ્વારા આપવામાં આવે છે,$d = r_{+} + r_{-}$.
આ અંતરને મહત્તમ કરવા માટે,આપણે સૌથી મોટી આયનીય ત્રિજ્યા ધરાવતા કેટાયન અને એનાયનને પસંદ કરવા જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cs^{+}$ એ કેટાયન $(Li^{+}, Cs^{+})$ માં સૌથી મોટી આયનીય ત્રિજ્યા ધરાવે છે અને $I^{-}$ એ એનાયન $(F^{-}, I^{-})$ માં સૌથી મોટી આયનીય ત્રિજ્યા ધરાવે છે.
તેથી,મહત્તમ આંતર-આયનીય અંતર ધરાવતું સંયોજન $CsI$ છે.

(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
$Cu + HCl \to \text{કોઈ પ્રક્રિયા થતી નથી}$.
તાંબુ (Copper) એ વિદ્યુતરાસાયણિક શ્રેણીમાં હાઇડ્રોજન કરતા ઓછું સક્રિય છે,જે તેના ધન પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E_{Cu}^{0} = +0.34 \ V)$ દ્વારા સાબિત થાય છે,જ્યારે હાઇડ્રોજનનો પોટેન્શિયલ $(E_{H}^{0} = 0.00 \ V)$ છે.
તેથી,તાંબુ મંદ એસિડમાંથી હાઇડ્રોજનને મુક્ત કરી શકતું નથી.

(B) ગ્લુકોઝની ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિન સાથેની પ્રક્રિયામાં ગ્લુકોસાઝોનનું નિર્માણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝનો એક અણુ ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનના $3$ અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનનો પ્રથમ અણુ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલહાઈડ્રાઝોન બનાવે છે.
બીજો અને ત્રીજો અણુ $C-2$ સ્થાન પર ઓસાઝોન બંધારણના ઓક્સિડેશન અને નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
તેથી,$X$ નું મૂલ્ય $3$ છે.

(A) એસ્પિરિન એ એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ અથવા એસિટાઈલ ક્લોરાઈડનો ઉપયોગ કરીને સેલિસિલિક એસિડ ($o$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) ના એસિટિલેશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$o$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ + $CH_3COCl \rightarrow \text{એસ્પિરિન} + HCl$
$o$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડનું બંધારણ એ બેન્ઝીન રિંગ છે જેમાં ઓર્થો સ્થાન પર $-COOH$ સમૂહ અને $-OH$ સમૂહ હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(B) $DNA$ માં,નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા ચોક્કસ રીતે જોડાય છે.
$Adenine$ $(A)$ એ $Thymine$ $(T)$ સાથે $2$ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે.
$Guanine$ $(G)$ એ $Cytosine$ $(C)$ સાથે $3$ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે.
તેથી,સાચી પૂરક બેઝ જોડી $Adenine$ અને $Thymine$; $Guanine$ અને $Cytosine$ છે.

(A) વિટામિન $K$ રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે. વિટામિન $K$ ની ઉણપથી વધુ પડતો રક્તસ્ત્રાવ થાય છે. બેરી-બેરી રોગ વિટામિન $B_1$ (થાયમિન) ની ઉણપથી થાય છે. તેથી,વિટામિન $K$ - બેરી-બેરીની જોડી અસંગત છે.

(D) નિયંત્રક જનીનો (Regulatory genes) એવા પ્રોટીન (રિપ્રેસર અથવા એક્ટિવેટર) ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે જે બંધારણીય જનીનોના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને નિયંત્રિત કરવા માટે ઓપરેટર અથવા પ્રમોટર પ્રદેશો સાથે જોડાય છે. જોકે ઓપરેટર જનીન એક સ્વીચ તરીકે કાર્ય કરે છે,પરંતુ નિયંત્રક જનીન એ નિયંત્રણ સંકેતનો સ્ત્રોત છે. તેથી,બંધારણીય જનીનોના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને ચાલુ કે બંધ કરવામાં મુખ્યત્વે નિયંત્રક જનીનો સામેલ હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$CO_2$ ઉપરાંત,અન્ય ઘણા વાયુઓ ગ્રીનહાઉસ અસર માટે જવાબદાર છે,જેમાં ઓઝોન,$CFCs$,નાઈટ્રસ ઓક્સાઇડ $(N_2O)$ અને મિથેનનો સમાવેશ થાય છે.
ખેતીના ખેતરો નાઈટ્રસ ઓક્સાઇડનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
તે ઓછી હવાવાળી (પાણી ભરાયેલી) જમીનમાં નાખવામાં આવતા કૃત્રિમ નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતરો પર વિનાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયાની પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) ફાયટોક્રોમ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું પ્રકાશ-સંવેદનશીલ રંજકદ્રવ્ય પ્રોટીન છે,જે પ્રકાશ-અવધિકા (Photoperiodism) માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે બે આંતર-રૂપાંતરિત સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $P_r$ (જે લાલ પ્રકાશનું શોષણ કરે છે) અને $P_{fr}$ (જે દૂર-લાલ પ્રકાશનું શોષણ કરે છે).
આ રંજકદ્રવ્યો જૈવિક સ્વીચ તરીકે કાર્ય કરે છે જે વનસ્પતિઓને પ્રકાશ અને અંધકારની અવધિ પારખવામાં મદદ કરે છે,જેના દ્વારા પુષ્પસર્જન અને અન્ય વિકાસલક્ષી પ્રક્રિયાઓનું નિયમન થાય છે.

(B) ટાઇફોઇડ તાવ એ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપ છે.
તે દૂષિત ખોરાક અને પાણીના સેવન દ્વારા ફેલાય છે.
તેના સામાન્ય લક્ષણોમાં ઊંચો તાવ, નબળાઈ, પેટમાં દુખાવો, માથાનો દુખાવો અને ભૂખ ન લાગવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) $n^{th}$ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = r_0 \times n^2$ છે,જ્યાં $r_0 = 0.530 \ \mathring{A}$ એ પ્રથમ કક્ષા $(n = 1)$ ની ત્રિજ્યા છે.
પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા માટે,મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 2$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$r_2 = 0.530 \ \mathring{A} \times (2)^2$
$r_2 = 0.530 \ \mathring{A} \times 4$
$r_2 = 2.12 \ \mathring{A}$.

(D) હાઇઝનબર્ગના અનિશ્ચિતતાના સિદ્ધાંત મુજબ,સ્થાનમાં અનિશ્ચિતતા $(\Delta x)$ અને વેગમાનમાં અનિશ્ચિતતા $(\Delta p)$ નો ગુણાકાર $\Delta x \cdot \Delta p \geq \frac{h}{4\pi}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં ઇલેક્ટ્રોન અને હિલિયમ પરમાણુ બંને માટે સ્થાનમાં અનિશ્ચિતતા $(\Delta x)$ સમાન $(1.0 \, nm)$ હોવાથી,વેગમાનમાં અનિશ્ચિતતા $(\Delta p)$ પણ બંને કણો માટે સમાન જ રહેશે.
આપેલ છે કે ઇલેક્ટ્રોનના વેગમાનમાં અનિશ્ચિતતા $50 \times 10^{-26} \, kg \, m \, s^{-1}$ છે,તેથી હિલિયમ પરમાણુના વેગમાનના માપનમાં ન્યૂનતમ અનિશ્ચિતતા પણ $50 \times 10^{-26} \, kg \, m \, s^{-1}$ થશે.

(C) $1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન $pentane$ છે અને આલ્કીન $pent-2$-ene છે.
$2$. દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે નંબર આપો. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા દ્વિબંધ $2$ નંબર પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકો $2$ નંબર પર $chloro$ અને $3$ નંબર પર $iodo$ છે.
$4$. બંધારણ નક્કી કરો: દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($C-2$ પર $Cl$ અને $C-3$ પર $CH_2CH_3$) હોવાથી તે $trans$ બંધારણ છે.
$5$. આમ,સાચું નામ $trans-2-chloro-3-iodopent-2-ene$ છે.

(C) એરીન્સમાં ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ થાય છે અને તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયાઓ આપતા નથી.
આપણે જાણીએ છીએ કે બેન્ઝીન એ બે બંધારણોનું અનુનાદિત સંકર છે અને બેન્ઝીનની વધારે સ્થિરતા $\pi$-ઇલેક્ટ્રોનના વિસ્થાનિકરણને કારણે છે.

(C) એરોમેટિક વલયની ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતા વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
જે સમૂહો વલયમાં ઇલેક્ટ્રોનનું દાન કરે છે (સક્રિય કરનાર સમૂહો) તે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જેનાથી વલય ઇલેક્ટ્રોફિલિક હુમલા માટે વધુ સંવેદનશીલ બને છે.
આપેલા સંયોજનોમાં:
$1$. બેન્ઝીન: સંદર્ભ સંયોજન.
$2$. ક્લોરોબેન્ઝીન: $-Cl$ એ તેની પ્રબળ $-I$ અસરને કારણે નિષ્ક્રિય કરનાર સમૂહ છે,જે તેની $+M$ અસર કરતા વધુ પ્રબળ છે.
$3$. ફિનોલ: $-OH$ સમૂહ તેની પ્રબળ $+M$ અસરને કારણે ખૂબ જ સક્રિય કરનાર સમૂહ છે,જે $o-$ અને $p-$ સ્થાનો પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
$4$. ટોલ્યુઈન: $-CH_3$ સમૂહ તેની $+I$ અસર અને હાયપરકોન્જુગેશનને કારણે નિર્બળ સક્રિય કરનાર સમૂહ છે.
તેથી,ફિનોલ ઇલેક્ટ્રોફિલિક હુમલા પ્રત્યે સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.

$(A)$ સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે અને $C=C$ બંધ બીજા કાર્બન પરમાણુથી શરૂ થાય છે, તેથી તે $2$-પેન્ટેન વ્યુત્પન્ન છે.
વિસ્થાપકો બીજા સ્થાને ક્લોરિન $(Cl)$ અને ત્રીજા સ્થાને આયોડિન $(I)$ છે.
$C=C$ બંધની આસપાસની ભૂમિતિ જોતા, ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો વિરુદ્ધ બાજુએ છે, જે $trans$ ગોઠવણી સૂચવે છે.
આમ, તેનું નામ $\text{trans-2-ક્લોરો-3-આયોડો-2-પેન્ટેન}$ છે.

(C) લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ શર્કરા છે જે સામાન્ય રીતે દૂધમાં જોવા મળે છે.
તે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોનું બનેલું છે: $Glucose$ (ગ્લુકોઝ) અને $Galactose$ (ગેલેક્ટોઝ).
આ બે એકમો $\beta-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) સસ્તનોમાં,હિસ્ટેમાઇન એ સોજા (inflammatory) અને એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ એક રાસાયણિક મધ્યસ્થી છે. તે મુખ્યત્વે $Mast \ cells$ (માસ્ટ કોષો) અને બેસોફિલ્સ દ્વારા સંશ્લેષિત અને મુક્ત થાય છે. જ્યારે આ કોષો એલર્જન અથવા પેશીઓની ઈજા દ્વારા સક્રિય થાય છે,ત્યારે તેઓ ડિગ્રેન્યુલેશનની પ્રક્રિયા કરે છે,જેના દ્વારા હિસ્ટેમાઇન આસપાસની પેશીઓમાં મુક્ત થાય છે. હિસ્ટેમાઇન રુધિરવાહિનીઓનું વિસ્તરણ (vasodilation) અને કેશિકાઓની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે,જે સોજાની પ્રતિક્રિયાના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.

(A) ગોળી પર લાગતું બળ $F = 600 - 2 \times 10^5 t$ છે.
જ્યારે ગોળી બેરલ છોડે છે,ત્યારે બળ શૂન્ય થઈ જાય છે.
$F = 0$ લેતા,$600 - 2 \times 10^5 t = 0$.
$t$ માટે ઉકેલતા,$t = \frac{600}{2 \times 10^5} = 3 \times 10^{-3} \ s$.
આઘાત $I$ એ સમય સાથે બળનું સંકલન છે: $I = \int_{0}^{t} F \ dt$.
કિંમતો મૂકતા: $I = \int_{0}^{3 \times 10^{-3}} (600 - 2 \times 10^5 t) \ dt$.
સંકલન કરતા,$I = [600t - 10^5 t^2]_0^{3 \times 10^{-3}}$.
કિંમતની ગણતરી કરતા: $I = 600(3 \times 10^{-3}) - 10^5(3 \times 10^{-3})^2$.
$I = 1.8 - 10^5(9 \times 10^{-6}) = 1.8 - 0.9 = 0.9 \ N-s$.

(B) થર્મોડાયનેમિક્સના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$Q = \Delta U + \Delta W$,જ્યાં $Q$ એ તંત્રને આપેલી ઉષ્મા છે,$\Delta U$ એ આંતરિક ઉર્જામાં ફેરફાર છે અને $\Delta W$ એ તંત્ર દ્વારા થયેલ કાર્ય છે.
એડિબેટિક (નિરુદ્ધોષ્મ) પ્રક્રિયામાં,તંત્ર અને આસપાસ વચ્ચે ઉષ્માની કોઈ આપ-લે થતી નથી,તેથી $Q = 0$ થાય છે.
પ્રથમ નિયમના સમીકરણમાં $Q = 0$ મૂકતા: $0 = \Delta U + \Delta W$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\Delta U = -\Delta W$ મળે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે એડિબેટિક પ્રક્રિયામાં,આંતરિક ઉર્જામાં વધારો એ તંત્ર દ્વારા થયેલ કાર્યના ઋણ મૂલ્ય જેટલો હોય છે.

(D) સ્ટીફન-બોલ્ટ્ઝમેન નિયમ મુજબ,કૃષ્ણ પદાર્થ દ્વારા ઉત્સર્જિત વિકિરણ ઉર્જા $E$ તેના નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ ની ચતુર્થ ઘાતના સમપ્રમાણમાં હોય છે,એટલે કે $E \propto T^4$.
ધારો કે $E_1$ એ પ્રારંભિક વિકિરણ ઉર્જા છે અને $T_1$ એ સૂર્યનું પ્રારંભિક તાપમાન છે. આપેલ છે કે $E_1 = 20 \, kcal/m^2-min$.
ધારો કે $E_2$ એ નવી વિકિરણ ઉર્જા છે અને $T_2$ એ સૂર્યનું નવું તાપમાન છે,જ્યાં $T_2 = 2T_1$.
ગુણોત્તરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{E_1}{E_2} = \left(\frac{T_1}{T_2}\right)^4$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{20}{E_2} = \left(\frac{T_1}{2T_1}\right)^4 = \left(\frac{1}{2}\right)^4 = \frac{1}{16}$.
તેથી,$E_2 = 20 \times 16 = 320 \, kcal/m^2-min$.

(A) પિગ આયર્ન એ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાંથી મેળવવામાં આવતું લોખંડ છે. તેમાં આશરે $4 \%$ કાર્બન અને અન્ય ઘણી અશુદ્ધિઓ જેવી કે $S$,$Si$,$P$ અને $Mn$ ઓછી માત્રામાં હોય છે. આમાં,કાર્બન સૌથી મહત્વની અશુદ્ધિ છે,કારણ કે તે સૌથી વધુ ટકાવારી $(3-4.5 \%)$ માં હાજર હોય છે.

(D) સ્ટીફન-બોલ્ટ્ઝમેન નિયમ મુજબ,કૃષ્ણ પદાર્થ દ્વારા ઉત્સર્જિત વિકિરણ ઉર્જા તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના ચતુર્થ ઘાતને સમપ્રમાણમાં હોય છે,એટલે કે $E \propto T^4$.
ધારો કે $E_1$ એ પ્રારંભિક વિકિરણ ઉર્જા છે અને $T_1$ એ સૂર્યનું પ્રારંભિક તાપમાન છે. ધારો કે $E_2$ એ નવી વિકિરણ ઉર્જા છે અને $T_2$ એ નવું તાપમાન છે.
આપેલ છે: $E_1 = 20 \ kcal/m^2-min$ અને $T_2 = 2T_1$.
ગુણોત્તર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{E_2}{E_1} = \left(\frac{T_2}{T_1}\right)^4$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{E_2}{20} = \left(\frac{2T_1}{T_1}\right)^4$
$\frac{E_2}{20} = (2)^4$
$\frac{E_2}{20} = 16$
$E_2 = 16 \times 20 = 320 \ kcal/m^2-min$.

(B) આપેલ છે,કદ $V = 500 \ mL = 0.5 \ L$.
સંતુલિત રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CO(g) + Cl_2(g) \rightleftharpoons COCl_2(g)$.
સંતુલન સમયે મોલ: $n(CO) = 0.1 \ mol$,$n(Cl_2) = 0.1 \ mol$,$n(COCl_2) = 0.2 \ mol$.
સાંદ્રતાની ગણતરી: $[Species] = \frac{n}{V(L)}$.
$[CO] = \frac{0.1}{0.5} = 0.2 \ mol/L$.
$[Cl_2] = \frac{0.1}{0.5} = 0.2 \ mol/L$.
$[COCl_2] = \frac{0.2}{0.5} = 0.4 \ mol/L$.
સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર: $K_c = \frac{[COCl_2]}{[CO][Cl_2]}$.
કિંમતો મૂકતા: $K_c = \frac{0.4}{(0.2)(0.2)} = 10$.
આમ,સંતુલન અચળાંક $K_c = 10$ છે.

(A) પોલા વાહક ગોળા માટે,વિદ્યુતભાર સંપૂર્ણપણે તેની બહારની સપાટી પર રહે છે.
ગૌસના નિયમ મુજબ,કોઈપણ બંધ ગૌસિયન સપાટીમાંથી પસાર થતું વિદ્યુત ફ્લક્સ $\oint \vec{E} \cdot d\vec{S} = \frac{q_{enclosed}}{\varepsilon_0}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પોલા ગોળાની અંદરના કોઈપણ બિંદુ માટે,આપણે $r < R$ ત્રિજ્યાની ગોળાકાર ગૌસિયન સપાટી પસંદ કરી શકીએ છીએ,જ્યાં $R$ એ ગોળાની ત્રિજ્યા છે.
આ ગૌસિયન સપાટીની અંદર કોઈ વિદ્યુતભાર બંધાયેલો ન હોવાથી $(q_{enclosed} = 0)$,ગોળાની અંદરના કોઈપણ બિંદુ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર $E$ શૂન્ય હોવું જોઈએ.
તેથી,ગોળાના કેન્દ્ર પર વિદ્યુતક્ષેત્ર $0$ છે.

(D) રેગ્યુલેટરી જનીનો એવા જનીનો છે જે ચોક્કસ $DNA$ ક્રમ સાથે જોડાઈને પ્રોટીન (રિપ્રેસર અથવા એક્ટિવેટર) ઉત્પન્ન કરીને અન્ય જનીનોની અભિવ્યક્તિને નિયંત્રિત કરે છે. ઓપેરોનના સંદર્ભમાં,આ જનીનો સ્ટ્રક્ચરલ જનીનોના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને ચાલુ અથવા બંધ કરીને તેનું નિયમન કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) ફેરાડેના વિદ્યુતવિભાજનના નિયમ મુજબ,જમા થતું દળ $m = \frac{E \times I \times t}{F}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $E$ એ તુલ્યભાર છે,$I$ એ એમ્પીયરમાં પ્રવાહ છે,$t$ એ સેકન્ડમાં સમય છે,અને $F$ એ $1 \ gm$ તુલ્યભાર માટે જરૂરી વિદ્યુતભાર છે (જે $10^5 \ C$ આપેલ છે).
આપેલ છે: $E = 9$,$I = 50 \ A$,$t = 20 \ \text{મિનિટ }= 20 \times 60 \ s = 1200 \ s$,અને $F = 10^5 \ C$.
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{9 \times 50 \times 1200}{10^5} = \frac{540000}{100000} = 5.4 \ gm$.

(D) આપેલા તત્વોમાં લેન્થેનોઇડ્સ ($Eu$,$La$,$Gd$) અને એક એક્ટિનોઇડ $(Am)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$5f$,$6d$ અને $7s$ કક્ષકોની સમાન ઊર્જાને કારણે લેન્થેનોઇડ્સની તુલનામાં એક્ટિનોઇડ્સ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની વિશાળ શ્રેણી દર્શાવે છે.
$Am$ (એમેરિશિયમ) $+2$ થી $+6$ સુધીની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,$La$,$Eu$ અને $Gd$ જેવા લેન્થેનોઇડ્સ મુખ્યત્વે $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે.
તેથી,$Am$ વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની મહત્તમ સંખ્યા દર્શાવે છે.

(A) જ્યારે ક્લોરિન $(Cl_2)$ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ના ઠંડા અને મંદ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે અસમાનતા (disproportionation) પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ક્લોરિનનું એકસાથે ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન થઈને ક્લોરાઇડ $(Cl^{-})$ અને હાઇપોક્લોરાઇટ $(ClO^{-})$ આયનો બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2NaOH + Cl_2 \rightarrow NaCl + NaOCl + H_2O$.
આ પ્રક્રિયાનું આયનીય સ્વરૂપ: $Cl_2 + 2OH^{-} \rightarrow Cl^{-} + ClO^{-} + H_2O$ છે.

(A) આપેલ છે: $P^0 = 143\,mm \, Hg$,$w = 0.5\,g$,$m = 65\,g/mol$,$V = 100\,mL$,$d = 1.58\,g/cm^3$.
દ્રાવકનું દળ $(W)$ $= V \times d = 100\,mL \times 1.58\,g/mL = 158\,g$.
$CCl_4$ નું આણ્વીય દળ $(M)$ $= 12 + 4 \times 35.5 = 154\,g/mol$.
રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P^0 - P_s}{P^0} = \frac{w \times M}{m \times W}$.
$\frac{143 - P_s}{143} = \frac{0.5 \times 154}{65 \times 158} = \frac{77}{10270} \approx 0.0075$.
$143 - P_s = 143 \times 0.0075 = 1.0725$.
$P_s = 143 - 1.0725 = 141.9275 \approx 141.93\,mm \, Hg$.

(C) બે દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોય જો તેમની મોલર સાંદ્રતા સમાન હોય.
કેન સુગરની મોલર સાંદ્રતા $= \frac{5 \ g}{342 \ g/mol} \times \frac{1000 \ mL}{100 \ mL} = \frac{50}{342} \ M$.
પદાર્થ $X$ ની મોલર સાંદ્રતા $= \frac{1 \ g}{m \ g/mol} \times \frac{1000 \ mL}{100 \ mL} = \frac{10}{m} \ M$.
દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોવાથી,તેમની મોલર સાંદ્રતા સમાન છે:
$\frac{10}{m} = \frac{50}{342}$.
$m$ માટે ગણતરી કરતા:
$m = \frac{342 \times 10}{50} = \frac{342}{5} = 68.4$.

(D) શૉટકી ક્ષતિ ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે લેટીસમાંથી સમાન સંખ્યામાં ધન આયનો અને ઋણ આયનો ગેરહાજર હોય છે,જે સ્ફટિકની વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવી રાખે છે. આનાથી સ્ફટિકની ઘનતામાં ઘટાડો થાય છે.

(C) ફલક-કેન્દ્રિત ઘન $(FCC)$ એકમ કોષમાં, જો આપણે રોક સોલ્ટ બંધારણ ($NaCl$ જેવું) ધ્યાનમાં લઈએ તો આયનો એકમ કોષની ધાર પર સંપર્કમાં હોય છે.
$FCC$ એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $a = 2(r_c + r_a)$.
આપેલ છે, $a = 508 \ pm$ અને $r_c = 110 \ pm$.
કિંમતો મૂકતા: $508 = 2(110 + r_a)$.
$254 = 110 + r_a$.
$r_a = 254 - 110 = 144 \ pm$.

(A) $\beta$ ઉત્સર્જન પરમાણુ ક્રમાંકમાં $1$ નો વધારો કરે છે જ્યારે દળ ક્રમાંક અપરિવર્તિત રહે છે.
ધારો કે પિતૃ ન્યુક્લિયસ $_Z X^A$ છે.
બે ક્રમિક $\beta$ ઉત્સર્જન પછી,પ્રક્રિયા: $_Z X^A \xrightarrow{-2\beta} _{Z+2} N^{14}$ છે.
પરમાણુ ક્રમાંક અને દળ ક્રમાંકની સરખામણી કરતા,આપણને $Z+2 = 7$ મળે છે,તેથી $Z = 5$,અને $A = 14$.
પિતૃ ન્યુક્લિયસ $_5 X^{14}$ છે.
$_5 X^{14}$ માં ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $A - Z = 14 - 5 = 9$ છે.

(C) સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ બે અલગ-અલગ તાપમાને ($T_1$ અને $T_2$) આર્હેનિયસ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
આર્હેનિયસ સમીકરણ મુજબ: $\log \frac{K_2}{K_1} = \frac{E_a}{2.303R} \left[ \frac{T_2 - T_1}{T_1 T_2} \right]$.
બે અલગ-અલગ તાપમાને વેગ અચળાંકો ($K_1$ અને $K_2$) માપીને,સક્રિયકરણ ઉર્જાની ગણતરી કરી શકાય છે.

(B) જલીય $NaOH$ ના વિદ્યુતવિભાજનમાં નીચેની પ્રક્રિયાઓ થાય છે:
એનોડ પર: $4OH^- \rightarrow 2H_2O + O_2 + 4e^-$
કેથોડ પર: $4H_2O + 4e^- \rightarrow 2H_2 + 4OH^-$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $O_2$ $(32 \ g)$ $4 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોનના વહનથી ઉત્પન્ન થાય છે,જે $2 \ mol$ $H_2$ વાયુ પણ ઉત્પન્ન કરે છે.
$O_2$ નું આપેલ દળ = $4 \ g$,તેથી $O_2$ ના મોલ = $\frac{4}{32} = 0.125 \ mol$.
જેમ કે $1 \ mol$ $O_2$ $2 \ mol$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી $0.125 \ mol$ $O_2$ $0.125 \times 2 = 0.25 \ mol$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરશે.
$NTP$ પર $H_2$ નું કદ = $0.25 \ mol \times 22.4 \ L/mol = 5.6 \ L$.

(D) આપેલ કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{C_2}{C_1}$ છે.
ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર અને કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G = -nF E_{cell}$ છે.
$E_{cell}$ ની કિંમત મૂકતા,$\Delta G = -nF E^o_{cell} + RT \ln \frac{C_2}{C_1}$ મળે છે.
આમ,મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta G$ એ $\ln \left( \frac{C_2}{C_1} \right)$ નું વિધેય છે.

(C) $CMC$ (ક્રિટિકલ માઈસેલાઈઝેશન કોન્સન્ટ્રેશન) પર,સર્ફેક્ટન્ટના અણુઓ જોડાઈને માઈસેલ બનાવે છે.
સાબુ માટે $CMC$ નું મૂલ્ય આશરે $10^{-3} \ mol \ L^{-1}$ હોય છે.

(D) સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોના જલીય દ્રાવણનો રંગ સામાન્ય રીતે અયુગ્મિત $d$-ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે હોય છે,જે $d-d$ સંક્રાંતિ માટે જવાબદાર છે.
$1$. $Ti^{4+}$ $(3d^0)$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન.
$2$. $Cu^{+}$ $(3d^{10})$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન.
$3$. $Zn^{2+}$ $(3d^{10})$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન.
$4$. $Cr^{3+}$ $(3d^3)$: $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી તે રંગીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) પિગ આયર્ન એ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાંથી મેળવવામાં આવતું લોખંડ છે અને તેમાં લગભગ $4 \%$ કાર્બન અને અન્ય અશુદ્ધિઓ ઓછી માત્રામાં (જેમ કે $S, P, Si, Mn$) હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ગ્રેફાઇટ (કાર્બનનું અપરરૂપ) એ મુખ્ય અશુદ્ધિ છે,જે $2.5 - 4.5 \%$ ના પ્રમાણમાં હાજર હોય છે.

(C) સંયોજન $[Pt(NH_3)_3(Br)(NO_2)Cl]Cl$ નું નામકરણ કરવા માટે $IUPAC$ નિયમોનું પાલન કરીએ:
$1$. લિગાન્ડ્સને મૂળાક્ષરના ક્રમમાં ગોઠવો: એમાઈન $(NH_3)$,બ્રોમો $(Br^-)$,ક્લોરો $(Cl^-)$,નાઈટ્રો $(NO_2^-)$.
$2$. ત્રણ $NH_3$ લિગાન્ડ્સ માટે પૂર્વગ 'ટ્રાયએમાઈન' વપરાય છે.
$3$. આને જોડતા,આપણને 'ટ્રાયએમાઈનબ્રોમોક્લોરોનાઈટ્રો' મળે છે.
$4$. ધાતુ પ્લેટિનમ $(Pt)$ છે. સંકીર્ણ ધન આયન હોવાથી,'પ્લેટિનમ' નામ વપરાય છે.
$5$. $Pt$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 3(0) + 1(-1) + 1(-1) + 1(-1) = +1$ (બહારના $Cl^-$ માટે),તેથી $x - 3 = 1$,એટલે કે $x = +4$.
$6$. અંતિમ નામ ટ્રાયએમાઈનબ્રોમોક્લોરોનાઈટ્રોપ્લેટિનમ $(IV)$ ક્લોરાઈડ છે.

(D) આપેલ સંકીર્ણ એક સવર્ગ સમઘટકતા દર્શાવે છે. બે સવર્ગ ક્ષેત્રો વચ્ચે લિગેન્ડની આપ-લે દ્વારા શક્ય સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1. [Cu(NH_3)_4][PtCl_4]$
$2. [Cu(NH_3)_3Cl][PtCl_3(NH_3)]$
$3. [Cu(NH_3)_2Cl_2][PtCl_2(NH_3)_2]$ (cis-સમઘટક)
$4. [Cu(NH_3)_2Cl_2][PtCl_2(NH_3)_2]$ (trans-સમઘટક)
$5. [Cu(NH_3)Cl_3][PtCl(NH_3)_3]$
$6. [Pt(NH_3)_4][CuCl_4]$
આમ,શક્ય સમઘટકોની કુલ સંખ્યા $6$ છે.

(C) $CH_3-CH(Br)-CH_2-CH_2-CH_3 + C_2H_5OK \xrightarrow{C_2H_5OH} CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3$ (પેન્ટ$-2-$ઈન).
જ્યારે આલ્કાઇલ હેલાઇડ આલ્કોહોલિક બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ઝેટસેવના નિયમ મુજબ વિલોપન (elimination) પ્રક્રિયા આપે છે.
આ પ્રક્રિયામાં પેન્ટ$-1-$ઈન અને પેન્ટ$-2-$ઈનનું મિશ્રણ મળે છે. પેન્ટ$-2-$ઈન એ વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીન હોવાથી મુખ્ય નીપજ છે.
પેન્ટ$-2-$ઈનના ભૌમિતિક સમઘટકોમાં,$trans$ સમઘટક એ $cis$ સમઘટક કરતા વધુ સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં આલ્કાઇલ સમૂહો વચ્ચે અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) ઓછો હોય છે. તેથી,$trans$ પેન્ટ$-2-$ઈન મુખ્ય નીપજ છે.

(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને ઇથિલિન ઓક્સાઇડ (ઓક્સિરેન) વલયના ઓછા અવરોધિત કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે વલય ખુલે છે અને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે: $C_2H_5-CH_2-CH_2-OMgBr$.
ત્યારબાદ $H_2O$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી આલ્કોક્સાઇડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર થાય છે: $C_2H_5-CH_2-CH_2-OH$ ($n$-બ્યુટેનોલ).
સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_2H_5MgBr + CH_2(O)CH_2 \xrightarrow{H_2O} C_2H_5-CH_2-CH_2-OH$.

(D) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3-C(=O)-$ સમૂહ અથવા $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોય છે.
$3-$પેન્ટેનોન $(CH_3-CH_2-C(=O)-CH_2-CH_3)$ માં $CH_3-C(=O)-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ડાયમિથાઈલ ઈથર $(CH_3-O-CH_3)$ એક ઈથર છે.
ઈથર સામાન્ય રીતે હાઇડ્રોક્સિલ આયનો $(OH^-)$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા સામે પ્રતિરોધક હોય છે કારણ કે ઓક્સિજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને આલ્કાઈલ જૂથોની ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસરને કારણે ઓક્સિજનની આસપાસ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ખૂબ વધી જાય છે,જે આવતા ન્યુક્લિયોફાઈલને અપાકર્ષે છે.
તેનાથી વિપરીત,એસ્ટર્સ $(CH_3COOCH_3)$,નાઈટ્રાઈલ્સ $(CH_3CN)$,અને એમાઈડ્સ $(CH_3CONH_2)$ માં કાર્બોનિલ અથવા સાયનો જૂથ હોય છે જે ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.

(B) ક્લેઝન સેલ્ફ-કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા માટે એસ્ટરના અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$C_6H_5COOC_2H_5$ (ઇથાઇલ બેન્ઝોએટ) માં,કાર્બોનિલ સમૂહ સાથે જોડાયેલો કાર્બન પરમાણુ બેન્ઝીન રિંગનો ભાગ છે અને તેની પાસે કોઈ $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ નથી.
તેથી,તે ક્લેઝન સેલ્ફ-કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા આપી શકતું નથી.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(A) પામિટિક એસિડ એ $16$-કાર્બન ધરાવતો સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે $(C_{16}H_{32}O_2)$.
તે $\beta$-ઓક્સિડેશનમાંથી પસાર થાય છે,જેમાં $8$ અણુઓ Acetyl-$CoA$,$7$ અણુઓ $FADH_2$ અને $7$ અણુઓ $NADH$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $7$ ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
દરેક Acetyl-$CoA$ સાઇટ્રિક એસિડ ચક્રમાં પ્રવેશીને $10$ $ATP$ ઉત્પન્ન કરે છે. કુલ $8$ Acetyl-$CoA$ માંથી $8 \times 10 = 80$ $ATP$ મળે છે.
$\beta$-ઓક્સિડેશનમાંથી $7 \times 1.5 = 10.5$ $ATP$ અને $7 \times 2.5 = 17.5$ $ATP$ મળે છે.
કુલ $ATP = 80 + 10.5 + 17.5 = 108$ $ATP$ થાય છે.
પરંતુ જૂના પાઠ્યપુસ્તકો મુજબ ગણતરી કરતા $130$ $ATP$ જવાબ મળે છે,જે આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચો છે.

(D) બ્રેગનું સમીકરણ $2d \sin \theta = n\lambda$ છે.
આપેલ છે: વિવર્તનનો ક્રમ $n = 2$,તરંગલંબાઈ $\lambda = 1 \ \mathring{A}$,અને ખૂણો $\theta = 60^\circ$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$2 \times d \times \sin \ 60^\circ = 2 \times 1 \ \mathring{A}$
કારણ કે $\sin \ 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2} \approx 0.8660$,તેથી:
$2 \times d \times 0.8660 = 2$
$d = \frac{2}{2 \times 0.8660} = \frac{1}{0.8660} \approx 1.1547 \ \mathring{A}$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$d = 1.15 \ \mathring{A}$.

(B) $AgCl$ નું જલીય એમોનિયામાં દ્રાવ્ય થવાનું કારણ દ્રાવ્ય સંકીર્ણ આયન,ડાયએમાઈન સિલ્વર$(I)$ ક્લોરાઈડનું નિર્માણ છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$AgCl(s) + 2NH_3(aq) \to [Ag(NH_3)_2]Cl(aq)$
આમ,સાચો નીપજ $[Ag(NH_3)_2]Cl$ છે.

(C) $DNA$ એક દ્વિ-કુંતલમય બંધારણ ધરાવે છે.
આ કુંતલ પોલીન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલાઓ ધરાવે છે અને આ શૃંખલાઓ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$DNA$ ના દ્વિ-કુંતલમાં,એડેનાઇન $(A)$ હંમેશા થાઇમિન $(T)$ સાથે અને ગ્વાનાઇન $(G)$ હંમેશા સાયટોસિન $(C)$ સાથે જોડાય છે.

(B) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ અંશ જેટલો હોય છે: $\frac{\Delta p}{p^o} = x_{solute}$.
આપેલ છે કે $\Delta p = 10 \ mm \ Hg$ અને $x_{solute} = 0.2$,તેથી $\frac{10}{p^o} = 0.2$,જે $p^o = \frac{10}{0.2} = 50 \ mm \ Hg$ આપે છે.
બીજા કિસ્સા માટે,જ્યાં $\Delta p = 20 \ mm \ Hg$ છે,દ્રાવ્યનો નવો મોલ અંશ $(x'_{solute})$ $\frac{20}{p^o} = \frac{20}{50} = 0.4$ થશે.
દ્રાવ્ય અને દ્રાવકના મોલ અંશનો સરવાળો $1$ હોવાથી,દ્રાવકનો મોલ અંશ $x_{solvent} = 1 - x'_{solute} = 1 - 0.4 = 0.6$ થશે.

(D) બેન્ઝીન રિંગની ઇલેક્ટ્રોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતા રિંગની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
જે સમૂહો રિંગમાં ઇલેક્ટ્રોન આપે છે (રેઝોનન્સ અથવા ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ દ્વારા) તે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જેનાથી તે ઇલેક્ટ્રોફિલિક હુમલા માટે વધુ સંવેદનશીલ બને છે.
- $C_6H_6$ (બેન્ઝીન) માં કોઈ સબસ્ટિટ્યુઅન્ટ નથી.
- $C_6H_5CH_3$ (ટોલ્યુઈન) માં,$-CH_3$ સમૂહ ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ અને હાઇપરકોન્જુગેશન દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન આપે છે.
- $C_6H_5Cl$ (ક્લોરોબેન્ઝીન) માં,$-Cl$ સમૂહ ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ખેંચે છે,જોકે તે રેઝોનન્સ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન આપે છે.
- $C_6H_5OH$ (ફિનોલ) માં,$-OH$ સમૂહ રેઝોનન્સ (+$M$ ઇફેક્ટ) દ્વારા મજબૂત રીતે ઇલેક્ટ્રોન આપે છે,જે બેન્ઝીન રિંગની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
તેથી,ફિનોલ ઇલેક્ટ્રોફિલિક હુમલા પ્રત્યે સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.

(D) ગ્લુકોઝની ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિન સાથેની પ્રક્રિયા ત્રણ તબક્કામાં થાય છે:
$1$. ગ્લુકોઝ ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનના એક અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલહાઈડ્રાઝોન બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ ફિનાઈલહાઈડ્રાઝોન ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનના બીજા અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,જે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને કીટો-ઈમાઈન મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
$3$. અંતે,આ મધ્યવર્તી સંયોજન ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનના ત્રીજા અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી ઓસાઝોન બનાવે છે.
આમ,ગ્લુકોઝના એક અણુમાંથી ઓસાઝોન બનાવવા માટે કુલ $3$ અણુ ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનની જરૂર પડે છે.

(A) એસ્પિરિન (એસેટિલસેલિસિલિક એસિડ) એ સેલિસિલિક એસિડના એસિટિલેશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
સેલિસિલિક એસિડને રાસાયણિક રીતે $o-$હાઇડ્રોક્સિબેન્ઝોઇક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં સેલિસિલિક એસિડની પ્રક્રિયા એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ સાથે કરવામાં આવે છે.