ChemistryQ201–287 of 806 questions
Page 5 of 12 · Gujarati
201
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
હકલના નિયમ મુજબ, એક ચક્રીય $\pi$-આણ્વીય કક્ષક પ્રણાલીને એરોમેટિક બનવા માટે નીચેનામાંથી શું ધરાવવું આવશ્યક છે?
A
$(4n + 2)$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
B
$(2n + 2)$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
C
$(4n - 2)$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
D
$(2n - 2)$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
Solution
(A) $1$. હકલનો નિયમ જણાવે છે કે સમતલીય, ચક્રીય, સંયુગ્મિત પ્રણાલીને એરોમેટિક બનવા માટે, તેમાં $(4n + 2)$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ, જ્યાં $n$ એ પૂર્ણાંક છે $(n = 0, 1, 2, ...)$।
$2$. આ નિયમ એ જરૂરિયાતમાંથી ઉદ્ભવે છે કે ચક્રીય પ્રણાલીમાં તમામ બંધકારક આણ્વીય કક્ષકો સંપૂર્ણપણે ભરાયેલી હોવી જોઈએ.
$3$. તેથી, $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની સાચી સંખ્યા $(4n + 2)$ છે.
$2$. આ નિયમ એ જરૂરિયાતમાંથી ઉદ્ભવે છે કે ચક્રીય પ્રણાલીમાં તમામ બંધકારક આણ્વીય કક્ષકો સંપૂર્ણપણે ભરાયેલી હોવી જોઈએ.
$3$. તેથી, $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની સાચી સંખ્યા $(4n + 2)$ છે.
0 likesView Solution
202
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(I)$ પ્રેરક અસર (Inductive effect) $\sigma$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(II)$ સંસ્પંદન અસર (Resonance effect) $\pi$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(III)$ પ્રેરક અસર $\pi$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(IV)$ સંસ્પંદન અસર $\sigma$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(I)$ પ્રેરક અસર (Inductive effect) $\sigma$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(II)$ સંસ્પંદન અસર (Resonance effect) $\pi$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(III)$ પ્રેરક અસર $\pi$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
$(IV)$ સંસ્પંદન અસર $\sigma$ બંધ દ્વારા કાર્ય કરે છે
A
$(I)$ અને $(II)$
B
$(II)$ અને $(III)$
C
$(III)$ અને $(IV)$
D
$(I)$ અને $(IV)$
Solution
(A) પગલું $1$: પ્રેરક અસર એ વિદ્યુતઋણતામાં તફાવતને કારણે કાર્બન પરમાણુઓની શૃંખલા સાથે શેર કરેલા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોનું કાયમી સ્થાનાંતર છે, જે ફક્ત $\sigma$ બંધ દ્વારા થાય છે.
પગલું $2$: સંસ્પંદન અસરમાં સંયુગ્મિત પ્રણાલી દ્વારા $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે, જે $\pi$ બંધ દ્વારા થાય છે.
પગલું $3$: આ વ્યાખ્યાઓની આપેલા વિધાનો સાથે સરખામણી કરતા, $(I)$ અને $(II)$ સાચા છે.
પગલું $4$: તેથી, સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
પગલું $2$: સંસ્પંદન અસરમાં સંયુગ્મિત પ્રણાલી દ્વારા $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે, જે $\pi$ બંધ દ્વારા થાય છે.
પગલું $3$: આ વ્યાખ્યાઓની આપેલા વિધાનો સાથે સરખામણી કરતા, $(I)$ અને $(II)$ સાચા છે.
પગલું $4$: તેથી, સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
0 likesView Solution
203
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
યાદી $I$ ને યાદી $II$ સાથે જોડો:
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| $(A)$. પ્રેરક અસર (Inductive effect) | $(I)$. $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ |
| $(B)$. અતિસંયુગ્મન (Hyper-conjugation) | $(II)$. $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર |
| $(C)$. સંસ્પંદન અસર (Resonance effect) | $(III)$. $\sigma$ ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ |
| $(IV)$. $\sigma$ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર |
A
$(A) - (IV), (B) - (III), (C) - (I)$
B
$(A) - (II), (B) - (IV), (C) - (I)$
C
$(A) - (I), (B) - (II), (C) - (IV)$
D
$(A) - (III), (B) - (IV), (C) - (I)$
Solution
(A) પગલું $1$: પ્રેરક અસર એ પરમાણુઓ અથવા જૂથોની વિદ્યુતઋણતામાં તફાવતને કારણે કાર્બન શૃંખલા સાથે $\sigma$ ઇલેક્ટ્રોનનું કાયમી સ્થાનાંતર છે. તેથી, $(A) - (IV)$.
પગલું $2$: અતિસંયુગ્મનમાં અસંતૃપ્ત પ્રણાલી સાથે સીધા જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથના $C-H$ બંધના $\sigma$ ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે. તેથી, $(B) - (III)$.
પગલું $3$: સંસ્પંદન અસરમાં સંયુગ્મિત પ્રણાલીમાં $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે. તેથી, $(C) - (I)$.
પગલું $4$: આને જોડતા, આપણને $(A) - (IV), (B) - (III), (C) - (I)$ મળે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
પગલું $2$: અતિસંયુગ્મનમાં અસંતૃપ્ત પ્રણાલી સાથે સીધા જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથના $C-H$ બંધના $\sigma$ ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે. તેથી, $(B) - (III)$.
પગલું $3$: સંસ્પંદન અસરમાં સંયુગ્મિત પ્રણાલીમાં $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે. તેથી, $(C) - (I)$.
પગલું $4$: આને જોડતા, આપણને $(A) - (IV), (B) - (III), (C) - (I)$ મળે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
204
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
આઈસોપ્રોપિલ કાર્બોકેટાયનમાં હાઈપરકોન્જુગેશન બંધારણોની સંખ્યા શોધો.
A
$3$
B
$6$
C
$9$
D
$12$
Solution
(B) આઈસોપ્રોપિલ કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_2CH^+$ છે.
આ કાર્બોકેટાયનમાં, ધન વીજભારિત કાર્બન પરમાણુ બે મિથાઈલ ગ્રુપ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક મિથાઈલ ગ્રુપમાં $3$ આલ્ફા-હાઈડ્રોજન હોય છે.
આલ્ફા-હાઈડ્રોજનની કુલ સંખ્યા = $3 + 3 = 6$ થાય.
હાઈપરકોન્જુગેશન બંધારણોની સંખ્યા આલ્ફા-હાઈડ્રોજનની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
તેથી, હાઈપરકોન્જુગેશન બંધારણોની સંખ્યા $6$ છે.
આ કાર્બોકેટાયનમાં, ધન વીજભારિત કાર્બન પરમાણુ બે મિથાઈલ ગ્રુપ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક મિથાઈલ ગ્રુપમાં $3$ આલ્ફા-હાઈડ્રોજન હોય છે.
આલ્ફા-હાઈડ્રોજનની કુલ સંખ્યા = $3 + 3 = 6$ થાય.
હાઈપરકોન્જુગેશન બંધારણોની સંખ્યા આલ્ફા-હાઈડ્રોજનની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
તેથી, હાઈપરકોન્જુગેશન બંધારણોની સંખ્યા $6$ છે.
0 likesView Solution
205
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું કાર્બોકેટાયન સૌથી વધુ સ્થાયી છે?
A
$CH_3^+$
B
$(CH_3)_2CH^+$
C
$CH_3-CH_2^+$
D
$(CH_3)_3C^+$
Solution
(D) $1$. કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતા ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ અને હાઇપરકોન્જુગેશન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$2$. તૃતીયક (tertiary) કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_3C^+$, દ્વિતીયક $(CH_3)_2CH^+$, પ્રાથમિક $CH_3-CH_2^+$ અને મિથાઈલ $CH_3^+$ કાર્બોકેટાયન કરતા વધુ સ્થાયી હોય છે.
$3$. આનું કારણ $(CH_3)_3C^+$ માં નવ $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની હાજરી છે, જે મહત્તમ હાઇપરકોન્જુગેશન સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.
$4$. તેથી, $(CH_3)_3C^+$ સૌથી વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન છે.
$2$. તૃતીયક (tertiary) કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_3C^+$, દ્વિતીયક $(CH_3)_2CH^+$, પ્રાથમિક $CH_3-CH_2^+$ અને મિથાઈલ $CH_3^+$ કાર્બોકેટાયન કરતા વધુ સ્થાયી હોય છે.
$3$. આનું કારણ $(CH_3)_3C^+$ માં નવ $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની હાજરી છે, જે મહત્તમ હાઇપરકોન્જુગેશન સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.
$4$. તેથી, $(CH_3)_3C^+$ સૌથી વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન છે.
0 likesView Solution
206
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ઓક્સિડેટિવ રેન્સિડિટી (ખોરાપણું) કયા પ્રકારની પ્રક્રિયા છે?
A
યોગશીલ (addition)
B
વિસ્થાપન (substitution)
C
મુક્ત મુલક શૃંખલા પ્રક્રિયા (free radical chain reaction)
D
વિસ્થાપન (displacement)
Solution
(C) પગલું $1$: ઓક્સિડેટિવ રેન્સિડિટી ત્યારે થાય છે જ્યારે ચરબી અને તેલ ઓક્સિજનના સંપર્કમાં આવે છે.
પગલું $2$: આ પ્રક્રિયામાં અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ્સનું ઓટો-ઓક્સિડેશન (autoxidation) સામેલ છે.
પગલું $3$: ઓટો-ઓક્સિડેશનની ક્રિયાવિધિ મુક્ત મુલકો (free radicals) ના નિર્માણ દ્વારા આગળ વધે છે, જે પછી શ્રેણીબદ્ધ તબક્કાઓમાં પ્રસરણ પામે છે, તેથી તે એક મુક્ત મુલક શૃંખલા પ્રક્રિયા છે.
પગલું $2$: આ પ્રક્રિયામાં અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ્સનું ઓટો-ઓક્સિડેશન (autoxidation) સામેલ છે.
પગલું $3$: ઓટો-ઓક્સિડેશનની ક્રિયાવિધિ મુક્ત મુલકો (free radicals) ના નિર્માણ દ્વારા આગળ વધે છે, જે પછી શ્રેણીબદ્ધ તબક્કાઓમાં પ્રસરણ પામે છે, તેથી તે એક મુક્ત મુલક શૃંખલા પ્રક્રિયા છે.
0 likesView Solution
207
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનની રચનામાં દ્વિ-બંધ $(double \ bond)$ હોતો નથી?
A
ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન $(Tetrahydrofuran)$
B
4H-પાયરાન $(4H-Pyran)$
C
પાયરોલ $(Pyrrole)$
D
થાયોફીન $(Thiophene)$
Solution
(A) પગલું $1$: આપેલા સંયોજનોની રચનાઓનું વિશ્લેષણ કરો.
પગલું $2$: $Tetrahydrofuran$ $(C_4H_8O)$ એ સંતૃપ્ત ચક્રીય ઈથર છે જેમાં કોઈ દ્વિ-બંધ હોતો નથી.
પગલું $3$: $4H-Pyran$ $(C_5H_6O)$ ની રીંગમાં બે દ્વિ-બંધ હોય છે.
પગલું $4$: $Pyrrole$ $(C_4H_5N)$ એ સુગંધિત વિષમચક્રીય સંયોજન છે જેમાં બે દ્વિ-બંધ હોય છે.
પગલું $5$: $Thiophene$ $(C_4H_4S)$ એ સુગંધિત વિષમચક્રીય સંયોજન છે જેમાં બે દ્વિ-બંધ હોય છે.
પગલું $6$: તેથી, $Tetrahydrofuran$ એ સૂચિબદ્ધ એકમાત્ર સંયોજન છે જેમાં દ્વિ-બંધ હોતો નથી.
પગલું $2$: $Tetrahydrofuran$ $(C_4H_8O)$ એ સંતૃપ્ત ચક્રીય ઈથર છે જેમાં કોઈ દ્વિ-બંધ હોતો નથી.
પગલું $3$: $4H-Pyran$ $(C_5H_6O)$ ની રીંગમાં બે દ્વિ-બંધ હોય છે.
પગલું $4$: $Pyrrole$ $(C_4H_5N)$ એ સુગંધિત વિષમચક્રીય સંયોજન છે જેમાં બે દ્વિ-બંધ હોય છે.
પગલું $5$: $Thiophene$ $(C_4H_4S)$ એ સુગંધિત વિષમચક્રીય સંયોજન છે જેમાં બે દ્વિ-બંધ હોય છે.
પગલું $6$: તેથી, $Tetrahydrofuran$ એ સૂચિબદ્ધ એકમાત્ર સંયોજન છે જેમાં દ્વિ-બંધ હોતો નથી.
0 likesView Solution
208
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
સમધર્મી શ્રેણી (homologous series) ના બીજા અને ચોથા સભ્યોના મોલર દળમાં કેટલો તફાવત હોય છે?
A
$12$
B
$24$
C
$28$
D
$36$
Solution
(C) સમધર્મી શ્રેણીમાં, દરેક ક્રમિક સભ્ય $-CH_2-$ સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે.
$-CH_2-$ સમૂહનું મોલર દળ $12 + (2 \times 1) = 14 \text{ g/mol}$ છે.
બીજા અને ચોથા સભ્ય વચ્ચેનો તફાવત બે $-CH_2-$ સમૂહો જેટલો હોય છે.
તફાવત $= 2 \times 14 \text{ g/mol} = 28 \text{ g/mol}$.
$-CH_2-$ સમૂહનું મોલર દળ $12 + (2 \times 1) = 14 \text{ g/mol}$ છે.
બીજા અને ચોથા સભ્ય વચ્ચેનો તફાવત બે $-CH_2-$ સમૂહો જેટલો હોય છે.
તફાવત $= 2 \times 14 \text{ g/mol} = 28 \text{ g/mol}$.
0 likesView Solution
209
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
એવા અણુ માટે સાચું $IUPAC$ નામ શું છે જેમાં બેન્ઝીન રિંગની આસપાસ વિરુદ્ધ $(para)$ સ્થાનો પર બે એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ હોય છે?
A
$Benzenediamine$
B
$Benzene-1,4-diamine$
C
$p-Aminoaniline$
D
$4-Aminobenzenamine$
Solution
(B) $1$. મુખ્ય હાઇડ્રોકાર્બન બેન્ઝીન છે.
$2$. બે એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ બેન્ઝીન રિંગના $1$ અને $4$ સ્થાન પર જોડાયેલા હોય છે.
$3$. $IUPAC$ નામકરણના નિયમો અનુસાર, જ્યારે બે ગ્રુપ હાજર હોય ત્યારે એમિન ફંક્શનલ ગ્રુપ માટે પ્રત્યય '$-diamine$' વપરાય છે.
$4$. આ બંનેને જોડતા, નામ $Benzene-1,4-diamine$ થાય છે.
$2$. બે એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ બેન્ઝીન રિંગના $1$ અને $4$ સ્થાન પર જોડાયેલા હોય છે.
$3$. $IUPAC$ નામકરણના નિયમો અનુસાર, જ્યારે બે ગ્રુપ હાજર હોય ત્યારે એમિન ફંક્શનલ ગ્રુપ માટે પ્રત્યય '$-diamine$' વપરાય છે.
$4$. આ બંનેને જોડતા, નામ $Benzene-1,4-diamine$ થાય છે.
0 likesView Solution
210
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
$CH_3CH=CHCH=CHCOOH$ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
હેક્ઝેનડાયોઈક એસિડ
B
હેક્ઝા$-2,4-$ડાયઈનોઈક એસિડ
C
પેન્ટા$-1,3-$ડાયઈનોઈક એસિડ
D
પેન્ટેનડાયોઈક એસિડ
Solution
(B) પગલું $1$: ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. શૃંખલામાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
પગલું $2$: કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ થી $C-1$ તરીકે નંબર આપવાનું શરૂ કરો.
પગલું $3$: દ્વિ-બંધ $C-2$ અને $C-4$ પર આવેલા છે.
પગલું $4$: પિતૃ આલ્કેન $\text{હેક્ઝેન}$ છે. બે દ્વિ-બંધ હોવાથી, પ્રત્યય $-\text{ડાયઈનોઈક}$ $\text{એસિડ}$ લાગશે.
પગલું $5$: આને જોડતા, નામ $\text{હેક્ઝા}-2,4-\text{ડાયઈનોઈક}$ $\text{એસિડ}$ થાય છે.
પગલું $2$: કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ થી $C-1$ તરીકે નંબર આપવાનું શરૂ કરો.
પગલું $3$: દ્વિ-બંધ $C-2$ અને $C-4$ પર આવેલા છે.
પગલું $4$: પિતૃ આલ્કેન $\text{હેક્ઝેન}$ છે. બે દ્વિ-બંધ હોવાથી, પ્રત્યય $-\text{ડાયઈનોઈક}$ $\text{એસિડ}$ લાગશે.
પગલું $5$: આને જોડતા, નામ $\text{હેક્ઝા}-2,4-\text{ડાયઈનોઈક}$ $\text{એસિડ}$ થાય છે.
0 likesView Solution
211
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$3$-મિથાઈલ-$6$-ઈથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેનોલ
B
$3$-ઈથાઈલસાયક્લોઓક્ટેનોલ
C
$3$-ઈથાઈલ-$6$-મિથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેનોલ
D
$1$-ઈથાઈલ-$5$-મિથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેન-$3$-ઓલ
Solution
(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: $-OH$ સમૂહ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે, તેથી પ્રત્યય $-\text{ઓલ}$ $(-ol)$ લાગશે.
$2$. મુખ્ય શૃંખલા ઓળખો: વલયમાં $7$ કાર્બન પરમાણુઓ છે, તેથી મૂળ નામ સાયક્લોહેપ્ટેનોલ છે.
$3$. વલયનું અંકન કરો: $-OH$ સમૂહને સ્થાન $1$ આપો. વિસ્થાપકોને ન્યૂનતમ અંક મળે તે રીતે અંકન કરો. સાચું $IUPAC$ નામ $5$-ઈથાઈલ-$2$-મિથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેન-$1$-ઓલ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $3$-ઈથાઈલ-$6$-મિથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેનોલ સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ છે.
$2$. મુખ્ય શૃંખલા ઓળખો: વલયમાં $7$ કાર્બન પરમાણુઓ છે, તેથી મૂળ નામ સાયક્લોહેપ્ટેનોલ છે.
$3$. વલયનું અંકન કરો: $-OH$ સમૂહને સ્થાન $1$ આપો. વિસ્થાપકોને ન્યૂનતમ અંક મળે તે રીતે અંકન કરો. સાચું $IUPAC$ નામ $5$-ઈથાઈલ-$2$-મિથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેન-$1$-ઓલ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $3$-ઈથાઈલ-$6$-મિથાઈલસાયક્લોહેપ્ટેનોલ સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ છે.
0 likesView Solution
212
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
સમધર્મી શ્રેણી (homologous series) વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
શ્રેણીના દરેક સભ્ય પાસે સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ (functional group) હોય છે.
B
દરેક સભ્ય પાસે સમાન પ્રકારનું કાર્બન માળખું (carbon skeleton) હોય છે.
C
દરેક સભ્ય તેના પછીના સભ્યથી ઇથિલીન સમૂહ (ethylene group) દ્વારા અલગ પડે છે.
D
શ્રેણીના તમામ સભ્યો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
Solution
(C) પગલું $1$: સમધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો હોય છે.
પગલું $2$: સમધર્મી શ્રેણીના ક્રમિક સભ્યો એક મિથિલીન સમૂહ $(-CH_2-)$ દ્વારા અલગ પડે છે, ઇથિલીન સમૂહ $(-C_2H_4-)$ દ્વારા નહીં.
પગલું $3$: તેથી, વિધાન કે દરેક સભ્ય ઇથિલીન સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે તે ખોટું છે.
પગલું $2$: સમધર્મી શ્રેણીના ક્રમિક સભ્યો એક મિથિલીન સમૂહ $(-CH_2-)$ દ્વારા અલગ પડે છે, ઇથિલીન સમૂહ $(-C_2H_4-)$ દ્વારા નહીં.
પગલું $3$: તેથી, વિધાન કે દરેક સભ્ય ઇથિલીન સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે તે ખોટું છે.
0 likesView Solution
213
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
ડ્રાય ક્લીનિંગ સોલ્વન્ટ્સ માટે નીચેનામાંથી કયો એક હરિત વિકલ્પ છે?
A
બેન્ઝીન
B
કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ
C
પરક્લોરોએથિલિન
D
સુપરક્રિટિકલ $CO_2$
Solution
(D) પગલું $1$: પરંપરાગત રીતે, $CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ) નો ઉપયોગ ડ્રાય ક્લીનિંગ દ્રાવક તરીકે થતો હતો, પરંતુ તે કાર્સિનોજેનિક છે અને લીવરને નુકસાન પહોંચાડે છે.
પગલું $2$: $Perchloroethylene$ નો પણ સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે પરંતુ તે ભૂગર્ભ જળ માટે ઝેરી છે.
પગલું $3$: સુપરક્રિટિકલ $CO_2$ ને હરિત વિકલ્પ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે બિન-ઝેરી, બિન-જ્વલનશીલ છે અને તેને રિસાયકલ કરી શકાય છે, જે તેને ડ્રાય ક્લીનિંગ પ્રક્રિયાઓ માટે પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવે છે.
પગલું $2$: $Perchloroethylene$ નો પણ સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે પરંતુ તે ભૂગર્ભ જળ માટે ઝેરી છે.
પગલું $3$: સુપરક્રિટિકલ $CO_2$ ને હરિત વિકલ્પ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે બિન-ઝેરી, બિન-જ્વલનશીલ છે અને તેને રિસાયકલ કરી શકાય છે, જે તેને ડ્રાય ક્લીનિંગ પ્રક્રિયાઓ માટે પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવે છે.
0 likesView Solution
214
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
$25 \text{ }^\circ\text{C}$ તાપમાને $0.01 \text{ M}$ મોનોબેઝિક એસિડની મોલર વાહકતા $15 \text{ ohm}^{-1} \text{cm}^2 \text{mol}^{-1}$ છે. અનંત મંદને તે જ એસિડની મોલર વાહકતા $375 \text{ ohm}^{-1} \text{cm}^2 \text{mol}^{-1}$ છે. દ્રાવણમાં $[H^+]$ ની ગણતરી કરો.
A
$4 \times 10^{-4} \text{ M}$
B
$5 \times 10^{-4} \text{ M}$
C
$2 \times 10^{-4} \text{ M}$
D
$3 \times 10^{-4} \text{ M}$
Solution
(A) પગલું $1$: વિયોજનની માત્રા $(\alpha)$ ની ગણતરી કરો.
$\alpha = \frac{\Lambda_m^c}{\Lambda_m^\infty} = \frac{15}{375} = 0.04$।
પગલું $2$: $[H^+]$ ની સાંદ્રતાની ગણતરી કરો.
મોનોબેઝિક એસિડ $HA \rightleftharpoons H^+ + A^-$ માટે, $[H^+] = C \times \alpha$।
આપેલ છે $C = 0.01 \text{ M} = 10^{-2} \text{ M}$।
$[H^+] = 10^{-2} \times 0.04 = 4 \times 10^{-4} \text{ M}$।
$\alpha = \frac{\Lambda_m^c}{\Lambda_m^\infty} = \frac{15}{375} = 0.04$।
પગલું $2$: $[H^+]$ ની સાંદ્રતાની ગણતરી કરો.
મોનોબેઝિક એસિડ $HA \rightleftharpoons H^+ + A^-$ માટે, $[H^+] = C \times \alpha$।
આપેલ છે $C = 0.01 \text{ M} = 10^{-2} \text{ M}$।
$[H^+] = 10^{-2} \times 0.04 = 4 \times 10^{-4} \text{ M}$।
0 likesView Solution
215
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
જો $CH_3COO^-$ અને $H^+$ આયનો માટે અનંત મંદતા પર મોલર વાહકતા અનુક્રમે $50 \text{ S cm}^2 \text{mol}^{-1}$ અને $350 \text{ S cm}^2 \text{mol}^{-1}$ હોય, અને $5 \times 10^{-2} \text{ M}$ $CH_3COOH$ ની મોલર વાહકતા $20 \text{ S cm}^2 \text{mol}^{-1}$ હોય, તો $CH_3COOH$ માં હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા $\text{mol/dm}^3$ માં કેટલી હશે?
A
$2.5 \times 10^{-3}$
B
$5 \times 10^{-3}$
C
$2.5 \times 10^{-4}$
D
$5 \times 10^{-4}$
Solution
(A) $1$. $CH_3COOH$ માટે અનંત મંદતા પર મોલર વાહકતાની ગણતરી કરો: $\Lambda_m^\circ(CH_3COOH) = \lambda^\circ(CH_3COO^-) + \lambda^\circ(H^+) = 50 + 350 = 400 \text{ S cm}^2 \text{mol}^{-1}$.
$2$. વિયોજન અંશ $(\alpha)$ ની ગણતરી કરો: $\alpha = \frac{\Lambda_m^c}{\Lambda_m^\circ} = \frac{20}{400} = 0.05$.
$3$. હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા $[H^+]$ ની ગણતરી કરો: $[H^+] = c \times \alpha = (5 \times 10^{-2} \text{ M}) \times 0.05 = 0.25 \times 10^{-2} = 2.5 \times 10^{-3} \text{ mol/dm}^3$.
$2$. વિયોજન અંશ $(\alpha)$ ની ગણતરી કરો: $\alpha = \frac{\Lambda_m^c}{\Lambda_m^\circ} = \frac{20}{400} = 0.05$.
$3$. હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા $[H^+]$ ની ગણતરી કરો: $[H^+] = c \times \alpha = (5 \times 10^{-2} \text{ M}) \times 0.05 = 0.25 \times 10^{-2} = 2.5 \times 10^{-3} \text{ mol/dm}^3$.
0 likesView Solution
216
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કઈ રચના $1,3\text{-બ્યુટાડાઈન}$ દર્શાવે છે?
A
B
C
D
Solution
(B) $1,3\text{-બ્યુટાડાઈન}$ નું આણ્વીય સૂત્ર $C_4H_6$ છે અને તેમાં ચાર કાર્બનની શૃંખલામાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે દ્વિ-બંધ (double bonds) હોય છે.
તેની રચના $CH_2=CH-CH=CH_2$ છે.
વિકલ્પ $(B)$ આ રચના દર્શાવે છે, જેમાં ચાર કાર્બનની શૃંખલામાં પ્રથમ અને ત્રીજા સ્થાન પર દ્વિ-બંધ છે.
તેની રચના $CH_2=CH-CH=CH_2$ છે.
વિકલ્પ $(B)$ આ રચના દર્શાવે છે, જેમાં ચાર કાર્બનની શૃંખલામાં પ્રથમ અને ત્રીજા સ્થાન પર દ્વિ-બંધ છે.
0 likesView Solution
217
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
ગ્લિસરોલનું $IUPAC$ નામ છે -
A
$Propane-1,2-diol$
B
$Propane-1,3-diol$
C
$Propane-1,2,3-triol$
D
$Propene-1,2,3-triol$
Solution
(C) પગલું $1$: ગ્લિસરોલનું રાસાયણિક બંધારણ $CH_2(OH)-CH(OH)-CH_2(OH)$ છે.
પગલું $2$: આ ત્રણ કાર્બન ધરાવતી શૃંખલા $(Propane)$ છે જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ જોડાયેલા હોય છે.
પગલું $3$: અહીં ત્રણ $-OH$ સમૂહ હોવાથી, પ્રત્યય (suffix) $-triol$ લાગશે અને તેમની સ્થિતિ $1, 2, 3$ છે.
પગલું $4$: તેથી, $IUPAC$ નામ $Propane-1,2,3-triol$ છે.
પગલું $2$: આ ત્રણ કાર્બન ધરાવતી શૃંખલા $(Propane)$ છે જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ જોડાયેલા હોય છે.
પગલું $3$: અહીં ત્રણ $-OH$ સમૂહ હોવાથી, પ્રત્યય (suffix) $-triol$ લાગશે અને તેમની સ્થિતિ $1, 2, 3$ છે.
પગલું $4$: તેથી, $IUPAC$ નામ $Propane-1,2,3-triol$ છે.
0 likesView Solution
218
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$2,6$-ડાયઇથાઇલહેપ્ટ-$4$-ઈન-$3$-ઓલ
B
$2$-ઇથાઇલ-$6$-મિથાઇલઓક્ટ-$3$-ઈન-$5$-ઓલ
C
$3,7$-ડાયમિથાઇલનોન-$5$-ઈન-$4$-ઓલ
D
$7$-ઇથાઇલ-$3$-મિથાઇલ-ઓક્ટ-$5$-ઈન-$4$-ઓલ
Solution
(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ અને દ્વિ-બંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $9$ કાર્બન છે, તેથી મુખ્ય આલ્કેન $nonane$ છે.
$2$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ ને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે શૃંખલાનું અંકન કરો. જમણી બાજુથી ડાબી બાજુ અંકન કરતા $-OH$ સમૂહ $4$ નંબર પર આવે છે.
$3$. દ્વિ-બંધ $5$ નંબર પર છે. વિસ્થાપિત સમૂહો $3$ અને $7$ નંબર પર મિથાઇલ સમૂહો છે.
$4$. આ બધાને જોડતા, નામ $3,7$-ડાયમિથાઇલનોન-$5$-ઈન-$4$-ઓલ થાય છે.
$2$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ ને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે શૃંખલાનું અંકન કરો. જમણી બાજુથી ડાબી બાજુ અંકન કરતા $-OH$ સમૂહ $4$ નંબર પર આવે છે.
$3$. દ્વિ-બંધ $5$ નંબર પર છે. વિસ્થાપિત સમૂહો $3$ અને $7$ નંબર પર મિથાઇલ સમૂહો છે.
$4$. આ બધાને જોડતા, નામ $3,7$-ડાયમિથાઇલનોન-$5$-ઈન-$4$-ઓલ થાય છે.
0 likesView Solution
219
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$Pent-2-en-4-amine$
B
$Pent-3-en-2-amine$
C
$1-Methylbut-2-en-1-amine$
D
$4-Methylbut-2-en-4-amine$
Solution
(B) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-NH_2)$ અને દ્વિ-બંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે, તેથી મુખ્ય આલ્કેન $pentane$ છે.
$2$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-NH_2)$ ની નજીકના છેડાથી શૃંખલાને નંબર આપો. આમ, $-NH_2$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન $C-2$ છે.
$3$. દ્વિ-બંધ $C-3$ પર શરૂ થાય છે. તેથી, દ્વિ-બંધ માટે પ્રત્યય $-3-ene$ અને એમાઈન માટે $-2-amine$ છે.
$4$. આને જોડતા, $IUPAC$ નામ $Pent-3-en-2-amine$ મળે છે.
$2$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-NH_2)$ ની નજીકના છેડાથી શૃંખલાને નંબર આપો. આમ, $-NH_2$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન $C-2$ છે.
$3$. દ્વિ-બંધ $C-3$ પર શરૂ થાય છે. તેથી, દ્વિ-બંધ માટે પ્રત્યય $-3-ene$ અને એમાઈન માટે $-2-amine$ છે.
$4$. આને જોડતા, $IUPAC$ નામ $Pent-3-en-2-amine$ મળે છે.
0 likesView Solution
220
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
$IUPAC$ પદ્ધતિ અનુસાર બહુ-કાર્યાત્મક સંયોજનોના નામકરણ માટે મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહની પસંદગીનો સાચો અગ્રતા ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$-CHO > -CONH_2 > -OH > -C \equiv C-$
B
$-CONH_2 > -CHO > -OH > -C \equiv C-$
C
$-C \equiv C- > -OH > -CONH_2 > -CHO$
D
$-C \equiv C- > -CHO > -CONH_2 > -OH$
Solution
(B) ક્રિયાશીલ સમૂહો માટે $IUPAC$ અગ્રતાના નિયમો અનુસાર, ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. એમાઇડ $(-CONH_2)$ ની અગ્રતા આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ કરતા વધારે હોય છે.
$2$. આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ ની અગ્રતા આલ્કોહોલ $(-OH)$ કરતા વધારે હોય છે.
$3$. આલ્કોહોલ $(-OH)$ ની અગ્રતા આલ્કાઇન $(-C \equiv C-)$ કરતા વધારે હોય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $-CONH_2 > -CHO > -OH > -C \equiv C-$ છે.
આમ, વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
$1$. એમાઇડ $(-CONH_2)$ ની અગ્રતા આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ કરતા વધારે હોય છે.
$2$. આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ ની અગ્રતા આલ્કોહોલ $(-OH)$ કરતા વધારે હોય છે.
$3$. આલ્કોહોલ $(-OH)$ ની અગ્રતા આલ્કાઇન $(-C \equiv C-)$ કરતા વધારે હોય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $-CONH_2 > -CHO > -OH > -C \equiv C-$ છે.
આમ, વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
0 likesView Solution
221
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
બેન્ઝોઇક એસિડ
B
$2$-મિથાઈલબેન્ઝોઇક એસિડ
C
$o$-ટોલ્યુઈક એસિડ
D
$2$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્સાઈલકાર્બોક્સિલિક એસિડ
Solution
(B) $1$. મુખ્ય શૃંખલા બેન્ઝીન વલય છે જેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ જોડાયેલ છે, જેને બેન્ઝોઇક એસિડ કહેવામાં આવે છે.
$2$. મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ એ $-COOH$ સમૂહની સાપેક્ષ ઓર્થો સ્થાન પર જોડાયેલ છે.
$3$. $IUPAC$ નામકરણમાં, $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે. તેથી મિથાઈલ સમૂહ સ્થાન $2$ પર છે.
$4$. આમ, $IUPAC$ નામ $2$-મિથાઈલબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
$2$. મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ એ $-COOH$ સમૂહની સાપેક્ષ ઓર્થો સ્થાન પર જોડાયેલ છે.
$3$. $IUPAC$ નામકરણમાં, $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે. તેથી મિથાઈલ સમૂહ સ્થાન $2$ પર છે.
$4$. આમ, $IUPAC$ નામ $2$-મિથાઈલબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
0 likesView Solution
222
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$1, 1$-ડાયઈથાઈલ-$4$-મિથોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેન
B
$1, 1$-ડાયમિથાઈલ-$4$-મિથોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેન
C
$4, 4$-ડાયમિથાઈલ-$1$-મિથોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેન
D
$4, 4$-ડાયઈથાઈલ-$1$-મિથોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેન
Solution
(D) $1$. મુખ્ય શૃંખલા ઓળખો: ચક્રીય વલય એ સાયક્લોહેક્ઝેન વલય છે.
$2$. વિસ્થાપકો ઓળખો: વલય સાથે એક મિથોક્સી સમૂહ $(-OCH_3)$ અને બે ઈથાઈલ સમૂહ $(-CH_2CH_3)$ જોડાયેલા છે.
$3$. નંબરિંગ: $IUPAC$ નિયમો મુજબ, મિથોક્સી સમૂહને વિસ્થાપક ગણવામાં આવે છે. આપણે વલયને એવી રીતે નંબર આપીએ છીએ કે જેથી વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા નંબર મળે. મિથોક્સી સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનને સ્થાન $1$ આપો જેથી તેને સૌથી નાનો નંબર મળે.
$4$. બે ઈથાઈલ સમૂહ સ્થાન $4$ પર છે. તેથી, નામ $4, 4$-ડાયઈથાઈલ-$1$-મિથોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેન છે.
$2$. વિસ્થાપકો ઓળખો: વલય સાથે એક મિથોક્સી સમૂહ $(-OCH_3)$ અને બે ઈથાઈલ સમૂહ $(-CH_2CH_3)$ જોડાયેલા છે.
$3$. નંબરિંગ: $IUPAC$ નિયમો મુજબ, મિથોક્સી સમૂહને વિસ્થાપક ગણવામાં આવે છે. આપણે વલયને એવી રીતે નંબર આપીએ છીએ કે જેથી વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા નંબર મળે. મિથોક્સી સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનને સ્થાન $1$ આપો જેથી તેને સૌથી નાનો નંબર મળે.
$4$. બે ઈથાઈલ સમૂહ સ્થાન $4$ પર છે. તેથી, નામ $4, 4$-ડાયઈથાઈલ-$1$-મિથોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેન છે.
0 likesView Solution
223
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા દ્રાવણની વિદ્યુત વાહકતા સૌથી વધુ હશે?
A
નિસ્યંદિત પાણી
B
ખાંડનું દ્રાવણ
C
મીઠાનું દ્રાવણ
D
આલ્કોહોલનું દ્રાવણ
Solution
(C) $1$. દ્રાવણમાં વિદ્યુત વાહકતા મુક્ત આયનોની હાજરી પર આધાર રાખે છે જે વીજભારનું વહન કરી શકે છે.
$2$. નિસ્યંદિત પાણી વિદ્યુતનું મંદ વાહક છે કારણ કે તેમાં ખૂબ ઓછા આયનો હોય છે.
$3$. ખાંડનું દ્રાવણ અને આલ્કોહોલનું દ્રાવણ અવિદ્યુત વિભાજ્ય છે; તેઓ પાણીમાં આયનોમાં વિયોજિત થતા નથી.
$4$. મીઠાનું દ્રાવણ $(NaCl)$ એક પ્રબળ વિદ્યુત વિભાજ્ય છે જે પાણીમાં સંપૂર્ણપણે $Na^+$ અને $Cl^-$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે, જેનાથી તે અસરકારક રીતે વિદ્યુતનું વહન કરી શકે છે.
$5$. તેથી, મીઠાના દ્રાવણની વિદ્યુત વાહકતા સૌથી વધુ હોય છે.
$2$. નિસ્યંદિત પાણી વિદ્યુતનું મંદ વાહક છે કારણ કે તેમાં ખૂબ ઓછા આયનો હોય છે.
$3$. ખાંડનું દ્રાવણ અને આલ્કોહોલનું દ્રાવણ અવિદ્યુત વિભાજ્ય છે; તેઓ પાણીમાં આયનોમાં વિયોજિત થતા નથી.
$4$. મીઠાનું દ્રાવણ $(NaCl)$ એક પ્રબળ વિદ્યુત વિભાજ્ય છે જે પાણીમાં સંપૂર્ણપણે $Na^+$ અને $Cl^-$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે, જેનાથી તે અસરકારક રીતે વિદ્યુતનું વહન કરી શકે છે.
$5$. તેથી, મીઠાના દ્રાવણની વિદ્યુત વાહકતા સૌથી વધુ હોય છે.
0 likesView Solution
224
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ક્લોરિનના સૌથી નિર્બળ ઓક્સોએસિડમાં ક્લોરિનની ઓક્સિડેશન અવસ્થા શું છે?
A
$+1$
B
$-1$
C
$+3$
D
$+5$
Solution
(A) $1$. ક્લોરિનના ઓક્સોએસિડ $HOCl$ (હાઇપોક્લોરસ એસિડ), $HClO_2$ (ક્લોરસ એસિડ), $HClO_3$ (ક્લોરિક એસિડ), અને $HClO_4$ (પરક્લોરિક એસિડ) છે.
$2$. મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા વધવાની સાથે એસિડિક પ્રબળતા વધે છે. તેથી, $HOCl$ સૌથી નિર્બળ ઓક્સોએસિડ છે.
$3$. $HOCl$ માં, ધારો કે $Cl$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે. $H$ અને $O$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ અનુક્રમે $+1$ અને $-2$ છે.
$4$. $x + (+1) + (-2) = 0 \implies x - 1 = 0 \implies x = +1$.
$2$. મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા વધવાની સાથે એસિડિક પ્રબળતા વધે છે. તેથી, $HOCl$ સૌથી નિર્બળ ઓક્સોએસિડ છે.
$3$. $HOCl$ માં, ધારો કે $Cl$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે. $H$ અને $O$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ અનુક્રમે $+1$ અને $-2$ છે.
$4$. $x + (+1) + (-2) = 0 \implies x - 1 = 0 \implies x = +1$.
0 likesView Solution
225
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ચારિંગ (charring) પ્રક્રિયામાં, સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ ખાંડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ખાંડનો ચારકોલ આપે છે. આ પ્રક્રિયામાં સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની ભૂમિકા શું છે?
A
એક ઓક્સિડેશનકર્તા
B
એક સલ્ફોનેટિંગ એજન્ટ
C
એક નિર્જલીકરણ એજન્ટ (dehydrating agent)
D
એક વિઘટન એજન્ટ
Solution
(C) સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ દ્વારા ખાંડ $(C_{12}H_{22}O_{11})$ ના ચારિંગની રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{12}H_{22}O_{11} \xrightarrow{conc. H_2SO_4} 12C + 11H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં, સાંદ્ર $H_2SO_4$ ખાંડના અણુમાંથી પાણીના તત્વો ($H$ અને $O$, $2:1$ ના પ્રમાણમાં) દૂર કરે છે.
તે સંયોજનમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરતું હોવાથી, તે નિર્જલીકરણ એજન્ટ (dehydrating agent) તરીકે કાર્ય કરે છે.
$C_{12}H_{22}O_{11} \xrightarrow{conc. H_2SO_4} 12C + 11H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં, સાંદ્ર $H_2SO_4$ ખાંડના અણુમાંથી પાણીના તત્વો ($H$ અને $O$, $2:1$ ના પ્રમાણમાં) દૂર કરે છે.
તે સંયોજનમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરતું હોવાથી, તે નિર્જલીકરણ એજન્ટ (dehydrating agent) તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
226
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
ઓઝોન $(O_3)$ અણુમાં $O-O$ બંધ લંબાઈ કેટલી છે ($\text{ pm}$ માં)?
A
$178$
B
$128$
C
$256$
D
$483$
Solution
(B) $1$. ઓઝોન $(O_3)$ અણુ બે કેનોનિકલ બંધારણો વચ્ચે સંસ્પંદન (resonance) દર્શાવે છે.
$2$. સંસ્પંદનને કારણે, $O-O$ બંધ ક્રમાંક (bond order) $1.5$ હોય છે.
$3$. ઓઝોનમાં $O-O$ બંધની પ્રાયોગિક બંધ લંબાઈ $128 \text{ pm}$ છે, જે એકલ બંધ $(148 \text{ pm})$ અને દ્વિ-બંધ $(121 \text{ pm})$ ની વચ્ચેનું મૂલ્ય છે.
$2$. સંસ્પંદનને કારણે, $O-O$ બંધ ક્રમાંક (bond order) $1.5$ હોય છે.
$3$. ઓઝોનમાં $O-O$ બંધની પ્રાયોગિક બંધ લંબાઈ $128 \text{ pm}$ છે, જે એકલ બંધ $(148 \text{ pm})$ અને દ્વિ-બંધ $(121 \text{ pm})$ ની વચ્ચેનું મૂલ્ય છે.
0 likesView Solution
227
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
જ્યારે $KI$ એ એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે, ત્યારે અંતિમ નીપજમાં ક્રોમિયમની ઓક્સિડેશન અવસ્થા શું હોય છે?
A
$+2$
B
$+3$
C
$+6$
D
$+4$
Solution
(B) એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ અને પોટેશિયમ આયોડાઈડ $(KI)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એક રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં, ડાયક્રોમેટ આયન $(Cr_2O_7^{2-})$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેનું રિડક્શન થઈને ક્રોમિયમ$(III)$ આયનો $(Cr^{3+})$ બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $K_2Cr_2O_7 + 7H_2SO_4 + 6KI \rightarrow 4K_2SO_4 + Cr_2(SO_4)_3 + 3I_2 + 7H_2O$.
ક્રોમિયમ ધરાવતી અંતિમ નીપજ ક્રોમિયમ$(III)$ સલ્ફેટ, $Cr_2(SO_4)_3$ છે.
$Cr_2(SO_4)_3$ માં, $Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં, ડાયક્રોમેટ આયન $(Cr_2O_7^{2-})$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેનું રિડક્શન થઈને ક્રોમિયમ$(III)$ આયનો $(Cr^{3+})$ બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $K_2Cr_2O_7 + 7H_2SO_4 + 6KI \rightarrow 4K_2SO_4 + Cr_2(SO_4)_3 + 3I_2 + 7H_2O$.
ક્રોમિયમ ધરાવતી અંતિમ નીપજ ક્રોમિયમ$(III)$ સલ્ફેટ, $Cr_2(SO_4)_3$ છે.
$Cr_2(SO_4)_3$ માં, $Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
0 likesView Solution
228
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા આલ્કાઈલ હેલાઈડ સાથે વુર્ટ્ઝ (Wurtz) પ્રક્રિયા શક્ય નથી?
A
$(CH_3)_3CCl$
B
$CH_3Br$
C
$C_2H_5Cl$
D
$(C_2H_5)_2CH-I$
Solution
(A) $1$. વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયામાં શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં સોડિયમ ધાતુ સાથે બે આલ્કાઈલ હેલાઈડ અણુઓ જોડાઈને ઉચ્ચ આલ્કેન બનાવે છે.
$2$. આ પ્રક્રિયા મુક્ત મુલક પદ્ધતિ અથવા ઓર્ગેનોમેટાલિક મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે.
$3$. તૃતીયક (tertiary) આલ્કાઈલ હેલાઈડ, જેમ કે $(CH_3)_3CCl$, અવકાશીય અવરોધ (steric hindrance) અને બનતા આલ્કીનની સ્થિરતાને કારણે જોડાણ પ્રક્રિયા કરતા વિલોપન પ્રક્રિયા (dehydrohalogenation) ખૂબ ઝડપથી કરે છે.
$4$. તેથી, તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડમાંથી આલ્કેનના સંશ્લેષણ માટે વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે યોગ્ય નથી.
$2$. આ પ્રક્રિયા મુક્ત મુલક પદ્ધતિ અથવા ઓર્ગેનોમેટાલિક મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે.
$3$. તૃતીયક (tertiary) આલ્કાઈલ હેલાઈડ, જેમ કે $(CH_3)_3CCl$, અવકાશીય અવરોધ (steric hindrance) અને બનતા આલ્કીનની સ્થિરતાને કારણે જોડાણ પ્રક્રિયા કરતા વિલોપન પ્રક્રિયા (dehydrohalogenation) ખૂબ ઝડપથી કરે છે.
$4$. તેથી, તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડમાંથી આલ્કેનના સંશ્લેષણ માટે વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે યોગ્ય નથી.
0 likesView Solution
229
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
નીચેની પ્રક્રિયામાં પ્રક્રિયક '$S$' ને ઓળખો: $S \xrightarrow{Na / \text{સૂકો ઈથર}} 3, 4-\text{ડાયઈથાઈલ}-3, 4-\text{ડાયમિથાઈલહેક્ઝેન}$
A
$3-\text{ક્લોરો}-2-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$
B
$2-\text{ક્લોરો}-3-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$
C
$3-\text{ક્લોરો}-3-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$
D
$2-\text{ક્લોરો}-2-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$
Solution
(C) $1$. આ પ્રક્રિયા વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા છે, જેમાં આલ્કાઈલ હેલાઈડ સૂકા ઈથરમાં $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બે આલ્કાઈલ રેડિકલના જોડાણ દ્વારા સંમિત આલ્કેન બનાવે છે.
$2$. નીપજ $3, 4-\text{ડાયઈથાઈલ}-3, 4-\text{ડાયમિથાઈલહેક્ઝેન}$ છે. આ કુલ $14$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતો એક સંમિત આલ્કેન છે.
$3$. પ્રક્રિયક '$S$' શોધવા માટે, આપણે નીપજને તે બંધ પરથી તોડીએ છીએ જે બે આલ્કાઈલ જૂથો વચ્ચે બનેલો છે. આ બંધ હેક્ઝેન શૃંખલાના $C3$ અને $C4$ વચ્ચે છે.
$4$. અણુને તોડતા $3-\text{ક્લોરો}-3-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$ ના બે સમાન એકમો મળે છે.
$5$. આમ, પ્રક્રિયક '$S$' એ $3-\text{ક્લોરો}-3-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$ છે.
$2$. નીપજ $3, 4-\text{ડાયઈથાઈલ}-3, 4-\text{ડાયમિથાઈલહેક્ઝેન}$ છે. આ કુલ $14$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતો એક સંમિત આલ્કેન છે.
$3$. પ્રક્રિયક '$S$' શોધવા માટે, આપણે નીપજને તે બંધ પરથી તોડીએ છીએ જે બે આલ્કાઈલ જૂથો વચ્ચે બનેલો છે. આ બંધ હેક્ઝેન શૃંખલાના $C3$ અને $C4$ વચ્ચે છે.
$4$. અણુને તોડતા $3-\text{ક્લોરો}-3-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$ ના બે સમાન એકમો મળે છે.
$5$. આમ, પ્રક્રિયક '$S$' એ $3-\text{ક્લોરો}-3-\text{મિથાઈલપેન્ટેન}$ છે.
0 likesView Solution
230
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
જ્યારે $CH_3Br$ અને $C_2H_5Br$ ના મિશ્રણને સૂકા ઈથરની હાજરીમાં સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે, ત્યારે નીચેનામાંથી કયું સંયોજન મળતું નથી?
A
$n$-બ્યુટેન
B
ઈથેન
C
પ્રોપેન
D
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન
Solution
(D) આલ્કાઈલ હેલાઈડના મિશ્રણની સૂકા ઈથરમાં સોડિયમ સાથેની પ્રક્રિયાને વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે. જ્યારે $CH_3Br$ અને $C_2H_5Br$ ના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, ત્યારે નીચે મુજબની યુગ્મન પ્રક્રિયાઓ થાય છે:
$1$. $CH_3Br + 2Na + CH_3Br \rightarrow CH_3-CH_3 (\text{ઈથેન}) + 2NaBr$
$2$. $C_2H_5Br + 2Na + C_2H_5Br \rightarrow C_2H_5-C_2H_5 (n\text{-બ્યુટેન}) + 2NaBr$
$3$. $CH_3Br + 2Na + C_2H_5Br \rightarrow CH_3-C_2H_5 (\text{પ્રોપેન}) + 2NaBr$
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન (આઈસોબ્યુટેન) એ શાખિત આલ્કેન હોવાથી, તે આ રેખીય આલ્કાઈલ હેલાઈડના સરળ યુગ્મન દ્વારા બની શકતું નથી. તેથી, તે મળતું નથી.
$1$. $CH_3Br + 2Na + CH_3Br \rightarrow CH_3-CH_3 (\text{ઈથેન}) + 2NaBr$
$2$. $C_2H_5Br + 2Na + C_2H_5Br \rightarrow C_2H_5-C_2H_5 (n\text{-બ્યુટેન}) + 2NaBr$
$3$. $CH_3Br + 2Na + C_2H_5Br \rightarrow CH_3-C_2H_5 (\text{પ્રોપેન}) + 2NaBr$
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન (આઈસોબ્યુટેન) એ શાખિત આલ્કેન હોવાથી, તે આ રેખીય આલ્કાઈલ હેલાઈડના સરળ યુગ્મન દ્વારા બની શકતું નથી. તેથી, તે મળતું નથી.
0 likesView Solution
231
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
નીચેની નિર્જલીકરણ પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ $X$ ઓળખો: $(CH_3)_3C-CH(OH)-CH_3 \xrightarrow{H_2SO_4} X$।
A
$2,3-\text{ડાયમિથાઈલ-2-બ્યુટીન}$
B
$3,3-\text{ડાયમિથાઈલ-1-બ્યુટીન}$
C
$2,3-\text{ડાયમિથાઈલ-1-બ્યુટીન}$
D
$3,3-\text{ડાયમિથાઈલ-2-બ્યુટીન}$
Solution
(A) પગલું $1$: હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહનું પ્રોટોનેશન $(CH_3)_3C-CH(OH_2^+)-CH_3$ આપે છે.
પગલું $2$: પાણીના અણુના દૂર થવાથી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_3C-CH^+-CH_3$ બને છે.
પગલું $3$: વધુ સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_2C^+-CH(CH_3)_2$ બનાવવા માટે $1,2-\text{મિથાઈલ શિફ્ટ}$ થાય છે.
પગલું $4$: ઝેટસેવના નિયમ મુજબ, નજીકના કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર થવાથી સૌથી સ્થાયી આલ્કીન, $2,3-\text{ડાયમિથાઈલ-2-બ્યુટીન}$ મળે છે.
પગલું $2$: પાણીના અણુના દૂર થવાથી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_3C-CH^+-CH_3$ બને છે.
પગલું $3$: વધુ સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3)_2C^+-CH(CH_3)_2$ બનાવવા માટે $1,2-\text{મિથાઈલ શિફ્ટ}$ થાય છે.
પગલું $4$: ઝેટસેવના નિયમ મુજબ, નજીકના કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર થવાથી સૌથી સ્થાયી આલ્કીન, $2,3-\text{ડાયમિથાઈલ-2-બ્યુટીન}$ મળે છે.
0 likesView Solution
232
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
पायरोगैलोल $(Pyrogallol)$ નું સાચું $IUPAC$ નામ પસંદ કરો.
A
$Benzene-1,3-diol$
B
$Benzene-1,4-diol$
C
$Benzene-1,3,5-triol$
D
$Benzene-1,2,3-triol$
Solution
(D) पायरोगैलोल એ બેન્ઝિનના ટ્રાયહાઇડ્રોક્સી વ્યુત્પન્નનું સામાન્ય નામ છે.
તેની રચનામાં એક બેન્ઝિન રિંગ હોય છે જેમાં $1, 2,$ અને $3$ સ્થાન પર ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ જોડાયેલા હોય છે.
તેથી, તેનું $IUPAC$ નામ $Benzene-1,2,3-triol$ છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
તેની રચનામાં એક બેન્ઝિન રિંગ હોય છે જેમાં $1, 2,$ અને $3$ સ્થાન પર ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ જોડાયેલા હોય છે.
તેથી, તેનું $IUPAC$ નામ $Benzene-1,2,3-triol$ છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
233
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ફ્રીડલ-ક્રાફ્ટ્સ આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયામાં નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝનો ઉપયોગ પ્રક્રિયક તરીકે થાય છે?
A
$R - Cl$
B
$R - O - CH_3$
C
$R - OH$
D
$R - C(=O) - CH_3$
Solution
(A) $1$. ફ્રીડલ-ક્રાફ્ટ્સ આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયામાં એરોમેટિક વલયમાં આલ્કાઈલ સમૂહનું વિસ્થાપન થાય છે.
$2$. આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે નિર્જળ $AlCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં આલ્કાઈલ હેલાઈડ ($R - X$, જ્યાં $X = Cl, Br, I$) નો ઉપયોગ થાય છે.
$3$. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $R - Cl$ એ આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે, જે આલ્કાઈલેટિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$4$. તેથી, ફ્રીડલ-ક્રાફ્ટ્સ આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયામાં $R - Cl$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે નિર્જળ $AlCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં આલ્કાઈલ હેલાઈડ ($R - X$, જ્યાં $X = Cl, Br, I$) નો ઉપયોગ થાય છે.
$3$. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $R - Cl$ એ આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે, જે આલ્કાઈલેટિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$4$. તેથી, ફ્રીડલ-ક્રાફ્ટ્સ આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયામાં $R - Cl$ નો ઉપયોગ થાય છે.
0 likesView Solution
234
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
$40\% \ \text{H}_2\text{SO}_4$ અને $1\% \ \text{HgSO}_4$ ની હાજરીમાં પ્રોપાઇન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું બનાવે છે?
A
પ્રોપેન$-1-$ઓલ
B
પ્રોપેન$-2-$ઓલ
C
પ્રોપેનોન
D
પ્રોપેનાલ
Solution
(C) પગલું $1$: મંદ $H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં આલ્કાઇનની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાને કુચેરોવ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
પગલું $2$: પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરીને જલીયકરણ પ્રક્રિયા કરે છે.
પગલું $3$: ત્રિ-બંધ પર $H_2O$ ના ઉમેરાથી એક અસ્થાયી ઇનોલ મધ્યવર્તી બને છે: $CH_3-C(OH)=CH_2$.
પગલું $4$: આ ઇનોલ ટોટોમેરાઇઝેશન (tautomerization) દ્વારા સ્થાયી કીટોન બનાવે છે, જે પ્રોપેનોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે.
પગલું $2$: પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરીને જલીયકરણ પ્રક્રિયા કરે છે.
પગલું $3$: ત્રિ-બંધ પર $H_2O$ ના ઉમેરાથી એક અસ્થાયી ઇનોલ મધ્યવર્તી બને છે: $CH_3-C(OH)=CH_2$.
પગલું $4$: આ ઇનોલ ટોટોમેરાઇઝેશન (tautomerization) દ્વારા સ્થાયી કીટોન બનાવે છે, જે પ્રોપેનોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે.
0 likesView Solution
235
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
લીલી વનસ્પતિઓમાં ક્લોરોફિલમાં હાજર ધન આયન (cation) ઓળખો.
A
$Mg^{2+}$
B
$Ca^{2+}$
C
$Fr^+$
D
$Na^+$
Solution
(A) ક્લોરોફિલ એ મેગ્નેશિયમ-પોર્ફિરિન સંકીર્ણ છે. ક્લોરોફિલ અણુના પોર્ફિરિન વલયની અંદર સંકલિત થયેલ કેન્દ્રીય ધાતુ આયન મેગ્નેશિયમ આયન, $Mg^{2+}$ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
236
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
આલ્કોહોલ બનાવવા માટે આલ્કીનનું એસિડ-ઉત્પ્રેરિત જલીયકરણ (acid-catalyzed hydration) પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$3^\circ > 1^\circ > 2^\circ$
B
$3^\circ > 2^\circ > 1^\circ$
C
$1^\circ > 2^\circ > 3^\circ$
D
$1^\circ > 3^\circ > 2^\circ$
Solution
(B) $1$. આલ્કીનનું એસિડ-ઉત્પ્રેરિત જલીયકરણ એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગ (electrophilic addition) ની ક્રિયાવિધિને અનુસરે છે.
$2$. પ્રક્રિયાનો દર નક્કી કરનાર તબક્કામાં કાર્બોકેટાયન (carbocation) મધ્યવર્તીનું નિર્માણ થાય છે.
$3$. કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ$।
$4$. પ્રક્રિયાનો દર કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતા પર આધારિત હોવાથી, જલીયકરણ પ્રત્યે આલ્કીનની પ્રતિક્રિયાશીલતાનો ક્રમ પણ $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ$ રહે છે.
$2$. પ્રક્રિયાનો દર નક્કી કરનાર તબક્કામાં કાર્બોકેટાયન (carbocation) મધ્યવર્તીનું નિર્માણ થાય છે.
$3$. કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ$।
$4$. પ્રક્રિયાનો દર કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતા પર આધારિત હોવાથી, જલીયકરણ પ્રત્યે આલ્કીનની પ્રતિક્રિયાશીલતાનો ક્રમ પણ $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ$ રહે છે.
0 likesView Solution
237
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
$Propene$ ના હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન દ્વારા નીચેનામાંથી શું મેળવવામાં આવે છે?
A
$Propanal$
B
$Propanone$
C
$Propan-1-ol$
D
$Propan-2-ol$
Solution
(C) પગલું $1$: હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન એ દ્વિ-બંધ પર પાણીનો એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો છે.
પગલું $2$: $Propene$ $(CH_3-CH=CH_2)$ ની $BH_3$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $H_2O_2/OH^-$ દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવાથી $-OH$ સમૂહ ઓછા વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ પર જોડાય છે.
પગલું $3$: આ પ્રક્રિયા મુખ્ય નીપજ તરીકે $propan-1-ol$ $(CH_3-CH_2-CH_2OH)$ આપે છે.
પગલું $2$: $Propene$ $(CH_3-CH=CH_2)$ ની $BH_3$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $H_2O_2/OH^-$ દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવાથી $-OH$ સમૂહ ઓછા વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ પર જોડાય છે.
પગલું $3$: આ પ્રક્રિયા મુખ્ય નીપજ તરીકે $propan-1-ol$ $(CH_3-CH_2-CH_2OH)$ આપે છે.
0 likesView Solution
238
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
એક ગેલ્વેનિક સેલમાં ચોક્કસ રેડોક્સ પ્રક્રિયા $X(s) + Y^{2+}(aq) \rightarrow X^{2+}(aq) + Y(s)$ માટે, $298 \text{ K}$ તાપમાને $E^0_{cell} = 0.0296 \text{ V}$ છે. પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ શું છે?
A
$1$
B
$10$
C
$100$
D
$1000$
Solution
(B) પ્રમાણિત સેલ પોટેન્શિયલ અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ $298 \text{ K}$ તાપમાને આ મુજબ છે: $E^0_{cell} = \frac{0.0591 \text{ V}}{n} \log K_c$।
અહીં, સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $0.0296 = \frac{0.0591}{2} \log K_c$।
$0.0296 = 0.02955 \log K_c$।
$0.0296 \approx 0.02955$ લેતા, આપણને $\log K_c \approx 1$ મળે છે.
તેથી, $K_c = 10^1 = 10$।
અહીં, સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $0.0296 = \frac{0.0591}{2} \log K_c$।
$0.0296 = 0.02955 \log K_c$।
$0.0296 \approx 0.02955$ લેતા, આપણને $\log K_c \approx 1$ મળે છે.
તેથી, $K_c = 10^1 = 10$।
0 likesView Solution
239
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
જો ચાર ઇલેક્ટ્રોડ $A$, $B$, $C$ અને $D$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ અનુક્રમે $+2.5 \text{ V}$, $+3.0 \text{ V}$, $-2.0 \text{ V}$ અને $-1.5 \text{ V}$ હોય, તો નીચેનામાંથી કયા કિસ્સામાં કોષનું પ્રમાણિત $emf$ મહત્તમ હશે?
A
$A$ એનોડ છે અને $B$ કેથોડ છે
B
$B$ એનોડ છે અને $D$ કેથોડ છે
C
$C$ એનોડ છે અને $B$ કેથોડ છે
D
$B$ એનોડ છે અને $C$ કેથોડ છે
Solution
(C) કોષનું પ્રમાણિત $emf$ $E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$E^0_{cell}$ ને મહત્તમ કરવા માટે, આપણે સૌથી વધુ રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોડને કેથોડ તરીકે અને સૌથી ઓછા રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોડને એનોડ તરીકે પસંદ કરવો જોઈએ.
આપેલ પોટેન્શિયલ: $E^0_A = +2.5 \text{ V}$, $E^0_B = +3.0 \text{ V}$, $E^0_C = -2.0 \text{ V}$, $E^0_D = -1.5 \text{ V}$.
સૌથી વધુ પોટેન્શિયલ $E^0_B = +3.0 \text{ V}$ (કેથોડ) છે.
સૌથી ઓછું પોટેન્શિયલ $E^0_C = -2.0 \text{ V}$ (એનોડ) છે.
$E^0_{cell} = E^0_B - E^0_C = 3.0 \text{ V} - (-2.0 \text{ V}) = 5.0 \text{ V}$.
આમ, જ્યારે $C$ એનોડ હોય અને $B$ કેથોડ હોય ત્યારે કોષનું $emf$ મહત્તમ હોય છે.
$E^0_{cell}$ ને મહત્તમ કરવા માટે, આપણે સૌથી વધુ રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોડને કેથોડ તરીકે અને સૌથી ઓછા રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોડને એનોડ તરીકે પસંદ કરવો જોઈએ.
આપેલ પોટેન્શિયલ: $E^0_A = +2.5 \text{ V}$, $E^0_B = +3.0 \text{ V}$, $E^0_C = -2.0 \text{ V}$, $E^0_D = -1.5 \text{ V}$.
સૌથી વધુ પોટેન્શિયલ $E^0_B = +3.0 \text{ V}$ (કેથોડ) છે.
સૌથી ઓછું પોટેન્શિયલ $E^0_C = -2.0 \text{ V}$ (એનોડ) છે.
$E^0_{cell} = E^0_B - E^0_C = 3.0 \text{ V} - (-2.0 \text{ V}) = 5.0 \text{ V}$.
આમ, જ્યારે $C$ એનોડ હોય અને $B$ કેથોડ હોય ત્યારે કોષનું $emf$ મહત્તમ હોય છે.
0 likesView Solution
240
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
જો $Zn$, $Ni$, અને $Fe$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ અનુક્રમે $-0.76 \text{ V}$, $-0.23 \text{ V}$, અને $-0.44 \text{ V}$ હોય, તો પ્રક્રિયા $X(s) + Y^{+2}(aq) \rightarrow X^{+2}(aq) + Y(s)$ સ્વયંભૂ થાય તે માટે ઇલેક્ટ્રોડ $X$ અને $Y$ શોધો.
A
$X = Ni, Y = Fe$
B
$X = Ni, Y = Zn$
C
$X = Fe, Y = Zn$
D
$X = Zn, Y = Ni$
Solution
(D) રેડોક્સ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ હોવા માટે, પ્રમાણિત સેલ પોટેન્શિયલ $E^0_{cell}$ ધન હોવો જોઈએ.
$E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode} = E^0_{Y^{+2}/Y} - E^0_{X^{+2}/X} > 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $E^0_Y > E^0_X$.
આપેલ પોટેન્શિયલ: $E^0_{Zn} = -0.76 \text{ V}$, $E^0_{Fe} = -0.44 \text{ V}$, $E^0_{Ni} = -0.23 \text{ V}$.
વિકલ્પ $D$ તપાસતા: $X = Zn$ $(E^0 = -0.76 \text{ V})$ અને $Y = Ni$ $(E^0 = -0.23 \text{ V})$.
$E^0_{cell} = -0.23 - (-0.76) = +0.53 \text{ V}$.
$E^0_{cell} > 0$ હોવાથી, પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે.
$E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode} = E^0_{Y^{+2}/Y} - E^0_{X^{+2}/X} > 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $E^0_Y > E^0_X$.
આપેલ પોટેન્શિયલ: $E^0_{Zn} = -0.76 \text{ V}$, $E^0_{Fe} = -0.44 \text{ V}$, $E^0_{Ni} = -0.23 \text{ V}$.
વિકલ્પ $D$ તપાસતા: $X = Zn$ $(E^0 = -0.76 \text{ V})$ અને $Y = Ni$ $(E^0 = -0.23 \text{ V})$.
$E^0_{cell} = -0.23 - (-0.76) = +0.53 \text{ V}$.
$E^0_{cell} > 0$ હોવાથી, પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે.
0 likesView Solution
241
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $[A]_t$ વિરુદ્ધ સમયનો આલેખ દોરતા મળતા આલેખના ઢાળ (slope) નું મૂલ્ય શું છે?
A
$-k$
B
$1/2k$
C
$k/2.303$
D
$303/k$
Solution
(A) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, સંકલિત વેગ સમીકરણ આ મુજબ છે: $[A]_t = -kt + [A]_0$।
આ સમીકરણની સરખામણી સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે કરતા, જ્યાં $y = [A]_t$, $x = t$, $m$ એ ઢાળ છે, અને $c$ એ આંતરછેદ છે.
અહીં, $m = -k$ છે.
તેથી, $[A]_t$ વિરુદ્ધ સમયના આલેખનો ઢાળ $-k$ છે।
આ સમીકરણની સરખામણી સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે કરતા, જ્યાં $y = [A]_t$, $x = t$, $m$ એ ઢાળ છે, અને $c$ એ આંતરછેદ છે.
અહીં, $m = -k$ છે.
તેથી, $[A]_t$ વિરુદ્ધ સમયના આલેખનો ઢાળ $-k$ છે।
0 likesView Solution
242
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $90\%$ પૂર્ણ થવા માટે $1 \text{ hour}$ લે છે. તે જ પ્રક્રિયાને $99.9\%$ પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય ગણો.
A
$2 \text{ hours}$
B
$1 \text{ hour}$
C
$3 \text{ hours}$
D
$0.5 \text{ hour}$
Solution
(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
$90\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.9[A]_0 = 0.1[A]_0$ અને $t = 1 \text{ hour}$ છે.
$k = \frac{2.303}{1} \log \frac{[A]_0}{0.1[A]_0} = 2.303 \log 10 = 2.303 \text{ h}^{-1}$.
$99.9\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.999[A]_0 = 0.001[A]_0$ છે.
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{0.001[A]_0} = \frac{2.303}{2.303} \log 10^3 = 3 \log 10 = 3 \text{ hours}$.
$90\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.9[A]_0 = 0.1[A]_0$ અને $t = 1 \text{ hour}$ છે.
$k = \frac{2.303}{1} \log \frac{[A]_0}{0.1[A]_0} = 2.303 \log 10 = 2.303 \text{ h}^{-1}$.
$99.9\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.999[A]_0 = 0.001[A]_0$ છે.
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{0.001[A]_0} = \frac{2.303}{2.303} \log 10^3 = 3 \log 10 = 3 \text{ hours}$.
0 likesView Solution
243
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 1.0 \text{ M}$ હોય અને $t = 276 \text{ s}$ સમય પછી સાંદ્રતા $[A]_t = 0.25 \text{ M}$ હોય, તો વેગ અચળાંક $(k)$ નું મૂલ્ય શોધો. ($\text{ s}^{-1}$ માં)
A
$0.0021$
B
$0.0050$
C
$0.003$
D
$0.006$
Solution
(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$[A]_0 = 1.0 \text{ M}$
$[A]_t = 0.25 \text{ M}$
$t = 276 \text{ s}$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{276} \log \frac{1.0}{0.25}$
$k = \frac{2.303}{276} \log(4)$
કારણ કે $\log(4) \approx 0.6021$:
$k = \frac{2.303 \times 0.6021}{276}$
$k \approx \frac{1.386}{276} \approx 0.00502 \text{ s}^{-1}$
આમ, $k \approx 0.0050 \text{ s}^{-1}$.
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$[A]_0 = 1.0 \text{ M}$
$[A]_t = 0.25 \text{ M}$
$t = 276 \text{ s}$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{276} \log \frac{1.0}{0.25}$
$k = \frac{2.303}{276} \log(4)$
કારણ કે $\log(4) \approx 0.6021$:
$k = \frac{2.303 \times 0.6021}{276}$
$k \approx \frac{1.386}{276} \approx 0.00502 \text{ s}^{-1}$
આમ, $k \approx 0.0050 \text{ s}^{-1}$.
0 likesView Solution
244
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $90\%$ પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય '$t$' હોય, તો સમાન તાપમાને પ્રક્રિયા $99.9\%$ પૂર્ણ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$3t$
B
$2t$
C
$t$
D
$3t/2$
Solution
(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$ છે.
$90\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.9[A]_0 = 0.1[A]_0$ થાય. તેથી, $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{0.1[A]_0} \right) = \frac{2.303}{t} \log(10) = \frac{2.303}{t}$.
$99.9\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.999[A]_0 = 0.001[A]_0$ થાય. ધારો કે સમય $t'$ છે.
$k = \frac{2.303}{t'} \log \left( \frac{[A]_0}{0.001[A]_0} \right) = \frac{2.303}{t'} \log(10^3) = \frac{2.303 \times 3}{t'}$.
$k$ ના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{2.303}{t} = \frac{2.303 \times 3}{t'}$.
તેથી, $t' = 3t$.
$90\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.9[A]_0 = 0.1[A]_0$ થાય. તેથી, $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{0.1[A]_0} \right) = \frac{2.303}{t} \log(10) = \frac{2.303}{t}$.
$99.9\%$ પૂર્ણતા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.999[A]_0 = 0.001[A]_0$ થાય. ધારો કે સમય $t'$ છે.
$k = \frac{2.303}{t'} \log \left( \frac{[A]_0}{0.001[A]_0} \right) = \frac{2.303}{t'} \log(10^3) = \frac{2.303 \times 3}{t'}$.
$k$ ના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{2.303}{t} = \frac{2.303 \times 3}{t'}$.
તેથી, $t' = 3t$.
0 likesView Solution
245
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1 \text{ hour}$ છે. જો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $2.0 \text{ mol L}^{-1}$ હોય, તો સાંદ્રતાને $0.50 \text{ mol L}^{-1}$ થી ઘટાડીને $0.25 \text{ mol L}^{-1}$ કરવા માટે જરૂરી સમય શોધો. ($\text{ hour}$ માં)
A
$0.25$
B
$0.50$
C
$0.75$
D
$1.00$
Solution
(A) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k = \frac{[A]_0}{2t_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $[A]_0 = 2.0 \text{ mol L}^{-1}$ અને $t_{1/2} = 1 \text{ hour}$, તેથી $k = \frac{2.0}{2 \times 1} = 1.0 \text{ mol L}^{-1} \text{ h}^{-1}$.
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સાંદ્રતા $[A]_1$ થી $[A]_2$ સુધી બદલવા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{[A]_1 - [A]_2}{k}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{0.50 - 0.25}{1.0} = \frac{0.25}{1.0} = 0.25 \text{ hour}$.
આપેલ છે કે $[A]_0 = 2.0 \text{ mol L}^{-1}$ અને $t_{1/2} = 1 \text{ hour}$, તેથી $k = \frac{2.0}{2 \times 1} = 1.0 \text{ mol L}^{-1} \text{ h}^{-1}$.
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સાંદ્રતા $[A]_1$ થી $[A]_2$ સુધી બદલવા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{[A]_1 - [A]_2}{k}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{0.50 - 0.25}{1.0} = \frac{0.25}{1.0} = 0.25 \text{ hour}$.
0 likesView Solution
246
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, $20 \text{ mmol}$ પ્રક્રિયક $1.151 \text{ min}$ માં ઘટીને $10 \text{ mmol}$ થાય છે. વેગ અચળાંક $k$ શોધો. ($\text{ min}^{-1}$ માં)
A
$0.6023$
B
$120$
C
$0.3010$
D
$0.10$
Solution
(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર છે: $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$।
આપેલ છે: $[A]_0 = 20 \text{ mmol}$, $[A]_t = 10 \text{ mmol}$, $t = 1.151 \text{ min}$।
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{1.151} \log \left( \frac{20}{10} \right)$।
$k = 2 \times \log(2)$।
કારણ કે $\log(2) \approx 0.3010$, $k = 2 \times 0.3010 = 0.6020 \text{ min}^{-1}$।
નજીકના વિકલ્પ મુજબ, સાચો જવાબ $0.6023 \text{ min}^{-1}$ છે.
આપેલ છે: $[A]_0 = 20 \text{ mmol}$, $[A]_t = 10 \text{ mmol}$, $t = 1.151 \text{ min}$।
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{1.151} \log \left( \frac{20}{10} \right)$।
$k = 2 \times \log(2)$।
કારણ કે $\log(2) \approx 0.3010$, $k = 2 \times 0.3010 = 0.6020 \text{ min}^{-1}$।
નજીકના વિકલ્પ મુજબ, સાચો જવાબ $0.6023 \text{ min}^{-1}$ છે.
0 likesView Solution
247
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં, $20 \text{ mmol}$ પ્રક્રિયક $0.3010 \text{ min}$ માં ઘટીને $10 \text{ mmol}$ થાય છે. પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શોધો. ($\text{ min}^{-1}$ માં)
A
$2.303$
B
$0.602$
C
$3.03$
D
$0.301$
Solution
(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર છે: $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$।
આપેલ છે: $[A]_0 = 20 \text{ mmol}$, $[A]_t = 10 \text{ mmol}$, $t = 0.3010 \text{ min}$।
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{0.3010} \log \left( \frac{20}{10} \right)$।
$k = \frac{2.303}{0.3010} \log(2)$।
કારણ કે $\log(2) \approx 0.3010$, તેથી: $k = \frac{2.303}{0.3010} \times 0.3010 = 2.303 \text{ min}^{-1}$।
આપેલ છે: $[A]_0 = 20 \text{ mmol}$, $[A]_t = 10 \text{ mmol}$, $t = 0.3010 \text{ min}$।
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{0.3010} \log \left( \frac{20}{10} \right)$।
$k = \frac{2.303}{0.3010} \log(2)$।
કારણ કે $\log(2) \approx 0.3010$, તેથી: $k = \frac{2.303}{0.3010} \times 0.3010 = 2.303 \text{ min}^{-1}$।
0 likesView Solution
248
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \rightarrow \text{નીપજ}$ માટે, વેગ અચળાંક $k = 2 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}$ છે. જો $A$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 1.0 \text{ mol dm}^{-3}$ હોય, તો $t = 100 \text{ s}$ પછી $\log \frac{1}{[A]_t}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0.135$
B
$0.270$
C
$0.430$
D
$0.868$
Solution
(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, સંકલિત વેગ સમીકરણ છે: $\ln \frac{[A]_0}{[A]_t} = kt$।
આધાર $10$ ના લઘુગણકમાં ફેરવતા: $2.303 \log \frac{[A]_0}{[A]_t} = kt$।
આપેલ છે $[A]_0 = 1.0 \text{ mol dm}^{-3}$, $k = 2 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}$, અને $t = 100 \text{ s}$।
કિંમતો મૂકતા: $2.303 \log \frac{1.0}{[A]_t} = (2 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}) \times (100 \text{ s})$।
$2.303 \log \frac{1}{[A]_t} = 2$।
$\log \frac{1}{[A]_t} = \frac{2}{2.303} \approx 0.868$।
આધાર $10$ ના લઘુગણકમાં ફેરવતા: $2.303 \log \frac{[A]_0}{[A]_t} = kt$।
આપેલ છે $[A]_0 = 1.0 \text{ mol dm}^{-3}$, $k = 2 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}$, અને $t = 100 \text{ s}$।
કિંમતો મૂકતા: $2.303 \log \frac{1.0}{[A]_t} = (2 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}) \times (100 \text{ s})$।
$2.303 \log \frac{1}{[A]_t} = 2$।
$\log \frac{1}{[A]_t} = \frac{2}{2.303} \approx 0.868$।
0 likesView Solution
249
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $23.03 \text{ minute}^{-1}$ હોય, તો પ્રક્રિયાને $75 \%$ પૂર્ણ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($\text{ s}$ માં)?
A
$0.06$
B
$6$
C
$36$
D
$0.6$
Solution
(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર છે: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$।
આપેલ છે $k = 23.03 \text{ min}^{-1}$।
$75 \%$ પૂર્ણ થવા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.75[A]_0 = 0.25[A]_0$।
કિંમતો મૂકતા: $23.03 = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{0.25[A]_0}$।
$23.03 = \frac{2.303}{t} \log(4)$।
$23.03 = \frac{2.303}{t} \times 0.602$।
$t = \frac{2.303 \times 0.602}{23.03} \text{ min} = 0.1 \times 0.602 \text{ min} = 0.0602 \text{ min}$।
સેકન્ડમાં ફેરવતા: $t = 0.0602 \times 60 \text{ s} \approx 3.6 \text{ s}$।
પ્રશ્નમાં આપેલા વિકલ્પો ખોટા હોવાથી, ગણતરીના આધારે નજીકની કિંમત $3.6 \text{ s}$ છે।
આપેલ છે $k = 23.03 \text{ min}^{-1}$।
$75 \%$ પૂર્ણ થવા માટે, $[A]_t = [A]_0 - 0.75[A]_0 = 0.25[A]_0$।
કિંમતો મૂકતા: $23.03 = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{0.25[A]_0}$।
$23.03 = \frac{2.303}{t} \log(4)$।
$23.03 = \frac{2.303}{t} \times 0.602$।
$t = \frac{2.303 \times 0.602}{23.03} \text{ min} = 0.1 \times 0.602 \text{ min} = 0.0602 \text{ min}$।
સેકન્ડમાં ફેરવતા: $t = 0.0602 \times 60 \text{ s} \approx 3.6 \text{ s}$।
પ્રશ્નમાં આપેલા વિકલ્પો ખોટા હોવાથી, ગણતરીના આધારે નજીકની કિંમત $3.6 \text{ s}$ છે।
0 likesView Solution
250
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના વિઘટનનો વેગ અચળાંક $0.0204 \text{ min}^{-1}$ છે. પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ગણો. ($\text{ min}$ માં)
A
$56$
B
$33.97$
C
$51.50$
D
$68.70$
Solution
(B) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડનું વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
આપેલ વેગ અચળાંક $k = 0.0204 \text{ min}^{-1}$ છે.
સૂત્રમાં $k$ ની કિંમત મૂકતા: $t_{1/2} = \frac{0.693}{0.0204 \text{ min}^{-1}}$.
$t_{1/2} \approx 33.97 \text{ min}$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
આપેલ વેગ અચળાંક $k = 0.0204 \text{ min}^{-1}$ છે.
સૂત્રમાં $k$ ની કિંમત મૂકતા: $t_{1/2} = \frac{0.693}{0.0204 \text{ min}^{-1}}$.
$t_{1/2} \approx 33.97 \text{ min}$.
0 likesView Solution
251
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
$75\%$ વિઘટન માટે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $30$ મિનિટ લે છે. તેના વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો. ($\text{ min}^{-1}$ માં)
A
$0.0238$
B
$0.0463$
C
$0.0715$
D
$0.0957$
Solution
(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર છે: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[R]_0}{[R]}$
આપેલ છે: $t = 30 \text{ min}$, $[R]_0 = 100$, $[R] = 100 - 75 = 25$।
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{30} \log \frac{100}{25}$
$k = \frac{2.303}{30} \log 4$
કારણ કે $\log 4 \approx 0.6021$, $k = \frac{2.303 \times 0.6021}{30}$
$k \approx \frac{1.3866}{30} \approx 0.04622 \text{ min}^{-1}$।
ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા, $k \approx 0.0463 \text{ min}^{-1}$।
આપેલ છે: $t = 30 \text{ min}$, $[R]_0 = 100$, $[R] = 100 - 75 = 25$।
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{30} \log \frac{100}{25}$
$k = \frac{2.303}{30} \log 4$
કારણ કે $\log 4 \approx 0.6021$, $k = \frac{2.303 \times 0.6021}{30}$
$k \approx \frac{1.3866}{30} \approx 0.04622 \text{ min}^{-1}$।
ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા, $k \approx 0.0463 \text{ min}^{-1}$।
0 likesView Solution
252
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય $5 \text{ hour}$ છે. $10 \text{ g}$ પ્રક્રિયકને $2.5 \text{ g}$ સુધી ઘટાડવા માટે કેટલો સમય જરૂરી છે ($\text{ hour}$ માં)?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$10$
Solution
(D) પગલું $1$: જરૂરી અર્ધ-આયુષ્ય $(n)$ ની સંખ્યા ઓળખો. પ્રક્રિયકનો જથ્થો નીચે મુજબ ઘટે છે: $10 \text{ g} \xrightarrow{t_{1/2}} 5 \text{ g} \xrightarrow{t_{1/2}} 2.5 \text{ g}$।
પગલું $2$: અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા ગણો. $10 \text{ g}$ ને $2.5 \text{ g}$ સુધી ઘટાડવા માટે $2$ અર્ધ-આયુષ્ય લાગે છે.
પગલું $3$: કુલ સમય $(t)$ ની ગણતરી કરો. $t = n \times t_{1/2} = 2 \times 5 \text{ hour} = 10 \text{ hour}$।
પગલું $2$: અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા ગણો. $10 \text{ g}$ ને $2.5 \text{ g}$ સુધી ઘટાડવા માટે $2$ અર્ધ-આયુષ્ય લાગે છે.
પગલું $3$: કુલ સમય $(t)$ ની ગણતરી કરો. $t = n \times t_{1/2} = 2 \times 5 \text{ hour} = 10 \text{ hour}$।
0 likesView Solution
253
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $900 \text{ s}$ છે. જો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.08 \text{ mol dm}^{-3}$ હોય, તો $35 \text{ મિનિટ}$ પછી બાકી રહેલી સાંદ્રતા શોધો?
A
$0.159 \text{ mol dm}^{-3}$
B
$0.0159 \text{ mol dm}^{-3}$
C
$0.05 \text{ mol dm}^{-3}$
D
$0.759 \text{ mol dm}^{-3}$
Solution
(B) પગલું $1$: સમયને સેકન્ડમાં ફેરવો. $t = 35 \text{ min} = 35 \times 60 \text{ s} = 2100 \text{ s}$।
પગલું $2$: વેગ અચળાંક $k$ ની ગણતરી કરો: $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{900 \text{ s}} = 7.7 \times 10^{-4} \text{ s}^{-1}$।
પગલું $3$: પ્રથમ ક્રમની સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરો: $[A] = [A]_0 e^{-kt}$।
$[A] = 0.08 \times e^{-(7.7 \times 10^{-4} \times 2100)} = 0.08 \times e^{-1.617} = 0.08 \times 0.1985 = 0.01588 \text{ mol dm}^{-3} \approx 0.0159 \text{ mol dm}^{-3}$।
પગલું $2$: વેગ અચળાંક $k$ ની ગણતરી કરો: $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{900 \text{ s}} = 7.7 \times 10^{-4} \text{ s}^{-1}$।
પગલું $3$: પ્રથમ ક્રમની સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરો: $[A] = [A]_0 e^{-kt}$।
$[A] = 0.08 \times e^{-(7.7 \times 10^{-4} \times 2100)} = 0.08 \times e^{-1.617} = 0.08 \times 0.1985 = 0.01588 \text{ mol dm}^{-3} \approx 0.0159 \text{ mol dm}^{-3}$।
0 likesView Solution
254
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
$1 \text{ મિનિટ } 40 \text{ સેકન્ડ}$ અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો.
A
$76 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$
B
$31 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$
C
$93 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$
D
$61 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$
Solution
(D) પગલું $1$: અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ ને સેકન્ડમાં ફેરવો.
$t_{1/2} = 1 \text{ મિનિટ } 40 \text{ સેકન્ડ} = 60 \text{ s} + 40 \text{ s} = 100 \text{ s}$।
પગલું $2$: પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક $(k)$ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરો:
$k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$।
પગલું $3$: સૂત્રમાં $t_{1/2}$ ની કિંમત મૂકો:
$k = \frac{0.693}{100 \text{ s}} = 0.00693 \text{ s}^{-1} = 6.93 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$।
નોંધ: આપેલા વિકલ્પોમાં, સૌથી નજીકની કિંમત $6.93 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$ છે, જે વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.
$t_{1/2} = 1 \text{ મિનિટ } 40 \text{ સેકન્ડ} = 60 \text{ s} + 40 \text{ s} = 100 \text{ s}$।
પગલું $2$: પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક $(k)$ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરો:
$k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$।
પગલું $3$: સૂત્રમાં $t_{1/2}$ ની કિંમત મૂકો:
$k = \frac{0.693}{100 \text{ s}} = 0.00693 \text{ s}^{-1} = 6.93 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$।
નોંધ: આપેલા વિકલ્પોમાં, સૌથી નજીકની કિંમત $6.93 \times 10^{-3} \text{ s}^{-1}$ છે, જે વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.
0 likesView Solution
255
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
વેગ અચળાંક $k$ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તે વેગ નિયમમાં એક પ્રમાણસરતા અચળાંક છે જે પ્રક્રિયાના વેગને પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા સાથે સંબંધિત કરે છે.
B
તે પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે.
C
તે તાપમાન સાથે બદલાય છે.
D
વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય જેટલું વધારે, તેટલી પ્રક્રિયા ધીમી.
Solution
(D) પગલું $1$: વેગ નિયમ $\text{Rate} = k[A]^x[B]^y$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. અહીં, $k$ એ વેગ અચળાંક છે.
પગલું $2$: $k$ પ્રક્રિયકોની પ્રારંભિક સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે, પરંતુ તે તાપમાન પર આધાર રાખે છે (આર્હેનિયસ સમીકરણ: $k = Ae^{-E_a/RT}$).
પગલું $3$: $k$ નું મોટું મૂલ્ય આપેલ સાંદ્રતા માટે ઝડપી પ્રક્રિયા દર સૂચવે છે. તેથી, વિધાન કે $k$ નું મોટું મૂલ્ય પ્રક્રિયાને ધીમી બનાવે છે તે ખોટું છે.
પગલું $2$: $k$ પ્રક્રિયકોની પ્રારંભિક સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે, પરંતુ તે તાપમાન પર આધાર રાખે છે (આર્હેનિયસ સમીકરણ: $k = Ae^{-E_a/RT}$).
પગલું $3$: $k$ નું મોટું મૂલ્ય આપેલ સાંદ્રતા માટે ઝડપી પ્રક્રિયા દર સૂચવે છે. તેથી, વિધાન કે $k$ નું મોટું મૂલ્ય પ્રક્રિયાને ધીમી બનાવે છે તે ખોટું છે.
0 likesView Solution
256
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
પ્રક્રિયાના ક્રમ (order of reaction) વિશે નીચેનામાંથી સાચું વિધાન ઓળખો.
A
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે.
B
એસીટાલ્ડિહાઈડનું વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
C
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર હોય છે.
D
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર હોય છે.
Solution
(C) પગલું $1$: શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, દર અચળ હોય છે અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધાર રાખતું નથી, તેથી $(A)$ ખોટું છે.
પગલું $2$: એસીટાલ્ડિહાઈડનું વિઘટન $(CH_3CHO \rightarrow CH_4 + CO)$ એ દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા છે, તેથી $(B)$ ખોટું છે.
પગલું $3$: પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[R]_0$ થી સ્વતંત્ર છે. તેથી, $(C)$ સાચું છે.
પગલું $4$: શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{[R]_0}{2k}$ છે, જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે. તેથી, $(D)$ ખોટું છે.
પગલું $2$: એસીટાલ્ડિહાઈડનું વિઘટન $(CH_3CHO \rightarrow CH_4 + CO)$ એ દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા છે, તેથી $(B)$ ખોટું છે.
પગલું $3$: પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[R]_0$ થી સ્વતંત્ર છે. તેથી, $(C)$ સાચું છે.
પગલું $4$: શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{[R]_0}{2k}$ છે, જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે. તેથી, $(D)$ ખોટું છે.
0 likesView Solution
257
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેની પ્રક્રિયાનો ક્રમ શું છે: $2H_2O_2(l) \rightarrow 2H_2O(l) + O_2(g)$, જો વેગ નિયમ $\text{rate} = k[H_2O_2]^1$ હોય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$
Solution
(B) પ્રક્રિયાનો ક્રમ એ વેગ નિયમ સમીકરણમાં સાંદ્રતાના પદોના ઘાતાંકોનો સરવાળો છે.
આપેલ વેગ નિયમ: $\text{rate} = k[H_2O_2]^1$ છે.
સાંદ્રતા પદ $[H_2O_2]$ નો ઘાતાંક $1$ છે.
તેથી, પ્રક્રિયાનો ક્રમ $1$ છે.
આપેલ વેગ નિયમ: $\text{rate} = k[H_2O_2]^1$ છે.
સાંદ્રતા પદ $[H_2O_2]$ નો ઘાતાંક $1$ છે.
તેથી, પ્રક્રિયાનો ક્રમ $1$ છે.
0 likesView Solution
258
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
પ્રક્રિયાના તે ક્રમ (order) ને ઓળખો જેના માટે વેગ અચળાંકનો એકમ $\text{mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$
Solution
(A) $n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k$ નો સામાન્ય એકમ $(\text{mol dm}^{-3})^{1-n} \text{s}^{-1}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, $n = 0$ હોય છે.
સૂત્રમાં $n = 0$ મૂકતા: $(\text{mol dm}^{-3})^{1-0} \text{s}^{-1} = \text{mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ મળે છે.
તેથી, આ પ્રક્રિયા શૂન્ય ક્રમની છે.
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, $n = 0$ હોય છે.
સૂત્રમાં $n = 0$ મૂકતા: $(\text{mol dm}^{-3})^{1-0} \text{s}^{-1} = \text{mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ મળે છે.
તેથી, આ પ્રક્રિયા શૂન્ય ક્રમની છે.
0 likesView Solution
259
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
પ્રક્રિયા $2A \rightarrow 3C + D$ માટે, પ્રક્રિયાનો દર નીચેનામાંથી કોના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$-\frac{d[A]}{dt} = -\frac{d[D]}{dt}$
B
$-\frac{d[C]}{dt} = -2\frac{d[A]}{dt}$
C
$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{d[D]}{dt}$
D
$-\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = +\frac{1}{3} \frac{d[C]}{dt}$
Solution
(D) સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે, પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
દર $= -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = +\frac{1}{c} \frac{d[C]}{dt} = +\frac{1}{d} \frac{d[D]}{dt}$।
આપેલ પ્રક્રિયા $2A \rightarrow 3C + D$ માટે, તત્વયોગમિતિય સહગુણકો $a=2, c=3, d=1$ છે.
તેથી, પ્રક્રિયાનો દર છે: દર $= -\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = +\frac{1}{3} \frac{d[C]}{dt} = +\frac{d[D]}{dt}$।
વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા, વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
દર $= -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = +\frac{1}{c} \frac{d[C]}{dt} = +\frac{1}{d} \frac{d[D]}{dt}$।
આપેલ પ્રક્રિયા $2A \rightarrow 3C + D$ માટે, તત્વયોગમિતિય સહગુણકો $a=2, c=3, d=1$ છે.
તેથી, પ્રક્રિયાનો દર છે: દર $= -\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = +\frac{1}{3} \frac{d[C]}{dt} = +\frac{d[D]}{dt}$।
વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા, વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
0 likesView Solution
260
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રક્રિયા $3I^-_{(aq)} + S_2O_8^{2-} (aq) \rightarrow I_3^- (aq) + 2SO_4^{2-} (aq)$ ધ્યાનમાં લો. જો કોઈ ચોક્કસ સમયે $SO_4^{2-}$ બનવાનો દર $2.2 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ હોય, તો $I^-$ ના વપરાશનો દર ગણો.
A
$1.1 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
B
$2.2 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
C
$3.3 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
D
$4.4 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
Solution
(C) પ્રક્રિયાનો દર નીચેના સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$\text{દર} = -\frac{1}{3} \frac{d[I^-]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[SO_4^{2-}]}{dt}$
આપેલ છે કે $SO_4^{2-}$ બનવાનો દર $\frac{d[SO_4^{2-}]}{dt} = 2.2 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ છે.
આપણે $I^-$ ના વપરાશનો દર, એટલે કે $-\frac{d[I^-]}{dt}$ શોધવાનો છે.
સમીકરણ પરથી: $-\frac{d[I^-]}{dt} = \frac{3}{2} \times \frac{d[SO_4^{2-}]}{dt}$
$-\frac{d[I^-]}{dt} = \frac{3}{2} \times (2.2 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1})$
$-\frac{d[I^-]}{dt} = 3.3 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$।
$\text{દર} = -\frac{1}{3} \frac{d[I^-]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[SO_4^{2-}]}{dt}$
આપેલ છે કે $SO_4^{2-}$ બનવાનો દર $\frac{d[SO_4^{2-}]}{dt} = 2.2 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ છે.
આપણે $I^-$ ના વપરાશનો દર, એટલે કે $-\frac{d[I^-]}{dt}$ શોધવાનો છે.
સમીકરણ પરથી: $-\frac{d[I^-]}{dt} = \frac{3}{2} \times \frac{d[SO_4^{2-}]}{dt}$
$-\frac{d[I^-]}{dt} = \frac{3}{2} \times (2.2 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1})$
$-\frac{d[I^-]}{dt} = 3.3 \times 10^{-2} \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$।
0 likesView Solution
261
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2026
પ્રક્રિયા $2N_2O_5(g) \rightarrow 4 NO_2(g) + O_2(g)$ માં, $N_2O_5$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $0.06 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ છે. $O_2(g)$ ના બનવાનો દર ગણો.
A
$0.02 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
B
$0.03 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
C
$0.04 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
D
$0.06 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$
Solution
(B) પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
દર $= -\frac{1}{2} \frac{d[N_2O_5]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[NO_2]}{dt} = \frac{d[O_2]}{dt}$
આપેલ છે કે $N_2O_5$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[N_2O_5]}{dt} = 0.06 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ છે.
આ કિંમતને દરના સમીકરણમાં મૂકતા:
દર $= \frac{1}{2} \times (0.06 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}) = 0.03 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$।
$O_2$ ના બનવાનો દર એ પ્રક્રિયાના દર જેટલો જ હોવાથી:
$O_2$ ના બનવાનો દર $= 0.03 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$।
દર $= -\frac{1}{2} \frac{d[N_2O_5]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[NO_2]}{dt} = \frac{d[O_2]}{dt}$
આપેલ છે કે $N_2O_5$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[N_2O_5]}{dt} = 0.06 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$ છે.
આ કિંમતને દરના સમીકરણમાં મૂકતા:
દર $= \frac{1}{2} \times (0.06 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}) = 0.03 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$।
$O_2$ ના બનવાનો દર એ પ્રક્રિયાના દર જેટલો જ હોવાથી:
$O_2$ ના બનવાનો દર $= 0.03 \text{ mol dm}^{-3} \text{s}^{-1}$।
0 likesView Solution
262
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા નેનો-મટીરીયલની ત્રણેય પરિમાણો (dimensions) $< 100 \text{ nm}$ હોય છે?
A
નેનોટ્યુબ્સ
B
નેનોવાયર્સ
C
નેનોશેલ્સ
D
પાતળી ફિલ્મો (Thin films)
Solution
(C) $1$. નેનો-મટીરીયલ્સને તે પરિમાણોની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે જે નેનોસ્કેલ રેન્જ $(< 100 \text{ nm})$ ની બહાર હોય છે.
$2$. જે પદાર્થની ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જ $(< 100 \text{ nm})$ ની અંદર હોય છે, તેને શૂન્ય-પરિમાણીય $(0D)$ નેનો-મટીરીયલ કહેવામાં આવે છે, જેમ કે નેનોપાર્ટિકલ્સ અથવા નેનોશેલ્સ.
$3$. નેનોટ્યુબ્સ અને નેનોવાયર્સ એક-પરિમાણીય $(1D)$ નેનો-મટીરીયલ્સ છે (તેમના બે પરિમાણો $< 100 \text{ nm}$ હોય છે).
$4$. પાતળી ફિલ્મો દ્વિ-પરિમાણીય $(2D)$ નેનો-મટીરીયલ્સ છે (તેનું એક પરિમાણ $< 100 \text{ nm}$ હોય છે).
$5$. તેથી, નેનોશેલ્સ સાચો જવાબ છે.
$2$. જે પદાર્થની ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જ $(< 100 \text{ nm})$ ની અંદર હોય છે, તેને શૂન્ય-પરિમાણીય $(0D)$ નેનો-મટીરીયલ કહેવામાં આવે છે, જેમ કે નેનોપાર્ટિકલ્સ અથવા નેનોશેલ્સ.
$3$. નેનોટ્યુબ્સ અને નેનોવાયર્સ એક-પરિમાણીય $(1D)$ નેનો-મટીરીયલ્સ છે (તેમના બે પરિમાણો $< 100 \text{ nm}$ હોય છે).
$4$. પાતળી ફિલ્મો દ્વિ-પરિમાણીય $(2D)$ નેનો-મટીરીયલ્સ છે (તેનું એક પરિમાણ $< 100 \text{ nm}$ હોય છે).
$5$. તેથી, નેનોશેલ્સ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
263
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નેનોપાર્ટિકલ્સ (nanoparticles) ના પરિમાણીય સ્વભાવને ઓળખો.
A
એક-પરિમાણીય
B
દ્વિ-પરિમાણીય
C
ચાર-પરિમાણીય
D
શૂન્ય-પરિમાણીય
Solution
(D) નેનોપાર્ટિકલ્સ એવા પદાર્થો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેનો ઓછામાં ઓછો એક પરિમાણ $1-100 \text{ nm}$ ની શ્રેણીમાં હોય છે. જોકે, નેનોસ્કેલની બહારના પરિમાણોની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં, નેનોપાર્ટિકલ્સને સામાન્ય રીતે $0$-પરિમાણીય રચનાઓ ગણવામાં આવે છે જ્યાં ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ શ્રેણી $(< 100 \text{ nm})$ ની અંદર હોય છે.
0 likesView Solution
264
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કઈ નેનો રચનાઓમાં નેનોટ્યુબ્સ એક ઉદાહરણ તરીકે સામેલ છે?
A
શૂન્ય પરિમાણીય
B
એક પરિમાણીય
C
દ્વિ પરિમાણીય
D
ત્રિ પરિમાણીય
Solution
(B) નેનો રચનાઓને નેનોમીટર રેન્જ $(1-100 \text{ nm})$ ની બહારના પરિમાણોની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$(1)$ શૂન્ય-પરિમાણીય $(0D)$ રચનાઓમાં ત્રણેય પરિમાણો નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે (દા.ત., નેનોપાર્ટિકલ્સ).
$(2)$ એક-પરિમાણીય $(1D)$ રચનાઓમાં બે પરિમાણો નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે, જ્યારે ત્રીજું પરિમાણ ઘણું મોટું હોય છે (દા.ત., નેનોટ્યુબ્સ, નેનોવાયર્સ).
$(3)$ દ્વિ-પરિમાણીય $(2D)$ રચનાઓમાં એક પરિમાણ નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે (દા.ત., પાતળી ફિલ્મો, ગ્રાફીન).
$(4)$ ત્રિ-પરિમાણીય $(3D)$ રચનાઓમાં તમામ પરિમાણો નેનોમીટર રેન્જની બહાર હોય છે (દા.ત., બલ્ક મટિરિયલ્સ).
તેથી, નેનોટ્યુબ્સને એક-પરિમાણીય નેનો રચનાઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$(1)$ શૂન્ય-પરિમાણીય $(0D)$ રચનાઓમાં ત્રણેય પરિમાણો નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે (દા.ત., નેનોપાર્ટિકલ્સ).
$(2)$ એક-પરિમાણીય $(1D)$ રચનાઓમાં બે પરિમાણો નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે, જ્યારે ત્રીજું પરિમાણ ઘણું મોટું હોય છે (દા.ત., નેનોટ્યુબ્સ, નેનોવાયર્સ).
$(3)$ દ્વિ-પરિમાણીય $(2D)$ રચનાઓમાં એક પરિમાણ નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે (દા.ત., પાતળી ફિલ્મો, ગ્રાફીન).
$(4)$ ત્રિ-પરિમાણીય $(3D)$ રચનાઓમાં તમામ પરિમાણો નેનોમીટર રેન્જની બહાર હોય છે (દા.ત., બલ્ક મટિરિયલ્સ).
તેથી, નેનોટ્યુબ્સને એક-પરિમાણીય નેનો રચનાઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
265
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું પાતળા પડ (thin film) માટે લાગુ પડે છે?
A
એક-પરિમાણીય નેનોસ્ટ્રક્ચર
B
શૂન્ય-પરિમાણીય નેનોસ્ટ્રક્ચર
C
બે-પરિમાણીય નેનોસ્ટ્રક્ચર
D
ત્રણ-પરિમાણીય નેનોસ્ટ્રક્ચર
Solution
(C) પાતળું પડ (thin film) એ પદાર્થનું એક સ્તર છે જેની જાડાઈ નેનોમીટરના અંશથી લઈને કેટલાક માઇક્રોમીટર સુધીની હોય છે. પાતળા પડમાં, માત્ર એક પરિમાણ (જાડાઈ) નેનોમીટર રેન્જમાં હોય છે, જ્યારે અન્ય બે પરિમાણો નોંધપાત્ર રીતે મોટા હોય છે. તેથી, તેને બે-પરિમાણીય નેનોસ્ટ્રક્ચર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
266
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નેનો-મટિરિયલ્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે નીચેનામાંથી કયા ક્ષેત્રમાં થતો નથી?
A
સ્ક્રેચ-પ્રૂફ ગ્લાસનું ઉત્પાદન
B
ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો
C
પરંપરાગત જળ શુદ્ધિકરણ
D
સેલ્ફ-ક્લીનિંગ મટિરિયલ્સ
Solution
(C) $1$. નેનો-મટિરિયલ્સ તેમના નાના કદ $(1-100 \text{ nm})$ ને કારણે વિશિષ્ટ ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$2$. તેનો ઉપયોગ સ્ક્રેચ-પ્રૂફ ગ્લાસ, અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો અને સેલ્ફ-ક્લીનિંગ સપાટીઓ (જેમ કે લોટસ ઇફેક્ટ) બનાવવા માટે થાય છે.
$3$. પરંપરાગત જળ શુદ્ધિકરણ (Conventional water treatment) એ ફિલ્ટરેશન, સેડિમેન્ટેશન અને ક્લોરિનેશન જેવી પરંપરાગત પદ્ધતિઓ પર આધારિત છે, નેનો-ટેકનોલોજી પર નહીં.
$4$. તેથી, પરંપરાગત જળ શુદ્ધિકરણ એ સાચો જવાબ છે.
$2$. તેનો ઉપયોગ સ્ક્રેચ-પ્રૂફ ગ્લાસ, અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો અને સેલ્ફ-ક્લીનિંગ સપાટીઓ (જેમ કે લોટસ ઇફેક્ટ) બનાવવા માટે થાય છે.
$3$. પરંપરાગત જળ શુદ્ધિકરણ (Conventional water treatment) એ ફિલ્ટરેશન, સેડિમેન્ટેશન અને ક્લોરિનેશન જેવી પરંપરાગત પદ્ધતિઓ પર આધારિત છે, નેનો-ટેકનોલોજી પર નહીં.
$4$. તેથી, પરંપરાગત જળ શુદ્ધિકરણ એ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
267
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
એવા નેનોમટીરિયલને ઓળખો જેના ત્રણેય પરિમાણો $100 \text{ nm}$ થી ઓછા હોય?
A
ફાઈબર્સ (તંતુઓ)
B
થિન ફિલ્મ્સ (પાતળા પડ)
C
ક્વોન્ટમ ડોટ્સ
D
નેનોટ્યુબ્સ
Solution
(C) $1$. નેનોમટીરિયલનું વર્ગીકરણ તે પરિમાણોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે જે નેનોસ્કેલ રેન્જ ($100 \text{ nm}$ થી ઓછા) માં હોય છે.
$2$. ફાઈબર્સમાં બે પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે.
$3$. થિન ફિલ્મ્સમાં એક પરિમાણ નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે.
$4$. ક્વોન્ટમ ડોટ્સ એ શૂન્ય-પરિમાણીય નેનોમટીરિયલ છે, જેનો અર્થ છે કે ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જ ($100 \text{ nm}$ થી ઓછા) માં હોય છે.
$5$. નેનોટ્યુબ્સમાં બે પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે.
$6$. તેથી, ક્વોન્ટમ ડોટ્સ સાચો જવાબ છે.
$2$. ફાઈબર્સમાં બે પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે.
$3$. થિન ફિલ્મ્સમાં એક પરિમાણ નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે.
$4$. ક્વોન્ટમ ડોટ્સ એ શૂન્ય-પરિમાણીય નેનોમટીરિયલ છે, જેનો અર્થ છે કે ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જ ($100 \text{ nm}$ થી ઓછા) માં હોય છે.
$5$. નેનોટ્યુબ્સમાં બે પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે.
$6$. તેથી, ક્વોન્ટમ ડોટ્સ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
268
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કણના કદની કઈ શ્રેણી નેનો સ્કેલને વ્યાખ્યાયિત કરે છે?
A
$10-100 \text{ nm}$
B
$1000-2000 \text{ nm}$
C
$1-100 \text{ nm}$
D
$100-1000 \text{ nm}$
Solution
(C) નેનો સ્કેલને સામાન્ય રીતે પરિમાણોની એવી શ્રેણી તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જ્યાં પદાર્થો તેમના નાના કદને કારણે વિશિષ્ટ ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન મુજબ, નેનો સ્કેલને $1 \text{ nm}$ થી $100 \text{ nm}$ ની શ્રેણી તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
269
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા નેનોમટીરિયલનો માત્ર એક પરિમાણ $< 100 \text{ nm}$ હોય છે?
A
ક્વોન્ટમ ડોટ્સ
B
નેનોરિંગ્સ
C
થિન ફિલ્મ્સ (પાતળા પડ)
D
નેનોવાયર્સ
Solution
(C) $1$. નેનોમટીરિયલ્સને નેનોસ્કેલ રેન્જ $(< 100 \text{ nm})$ માં રહેલા પરિમાણોની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$2$. ક્વોન્ટમ ડોટ્સના ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે ($0D$ નેનોમટીરિયલ્સ).
$3$. નેનોવાયર્સ અને નેનોટ્યુબ્સના બે પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે ($1D$ નેનોમટીરિયલ્સ).
$4$. થિન ફિલ્મ્સ અથવા કોટિંગ્સનું માત્ર એક પરિમાણ નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે ($2D$ નેનોમટીરિયલ્સ).
$5$. તેથી, થિન ફિલ્મ્સ સાચો જવાબ છે.
$2$. ક્વોન્ટમ ડોટ્સના ત્રણેય પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે ($0D$ નેનોમટીરિયલ્સ).
$3$. નેનોવાયર્સ અને નેનોટ્યુબ્સના બે પરિમાણો નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે ($1D$ નેનોમટીરિયલ્સ).
$4$. થિન ફિલ્મ્સ અથવા કોટિંગ્સનું માત્ર એક પરિમાણ નેનોસ્કેલ રેન્જમાં હોય છે ($2D$ નેનોમટીરિયલ્સ).
$5$. તેથી, થિન ફિલ્મ્સ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
270
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું પાણી-માં-તેલ $(W/O)$ પ્રકારનું પાયસ (emulsion) છે?
A
દૂધ
B
વેનિશિંગ ક્રીમ
C
પેઇન્ટ
D
માખણ
Solution
(D) $1$. પાયસ એ કલીલ પ્રણાલીઓ છે જેમાં પરિક્ષિપ્ત કલા અને પરિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.
$2$. પાણી-માં-તેલ $(W/O)$ પાયસમાં, પાણી પરિક્ષિપ્ત કલા છે અને તેલ પરિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$3$. $W/O$ પાયસના ઉદાહરણોમાં માખણ, કોલ્ડ ક્રીમ અને કોડ લિવર ઓઈલનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. દૂધ અને વેનિશિંગ ક્રીમ એ તેલ-માં-પાણી $(O/W)$ પાયસના ઉદાહરણો છે, જેમાં પાણી પરિક્ષેપન માધ્યમ હોય છે.
$5$. તેથી, માખણ એ પાણી-માં-તેલ પાયસનું સાચું ઉદાહરણ છે.
$2$. પાણી-માં-તેલ $(W/O)$ પાયસમાં, પાણી પરિક્ષિપ્ત કલા છે અને તેલ પરિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$3$. $W/O$ પાયસના ઉદાહરણોમાં માખણ, કોલ્ડ ક્રીમ અને કોડ લિવર ઓઈલનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. દૂધ અને વેનિશિંગ ક્રીમ એ તેલ-માં-પાણી $(O/W)$ પાયસના ઉદાહરણો છે, જેમાં પાણી પરિક્ષેપન માધ્યમ હોય છે.
$5$. તેથી, માખણ એ પાણી-માં-તેલ પાયસનું સાચું ઉદાહરણ છે.
0 likesView Solution
271
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું ઓઈલ-ઇન-વોટર $(O/W)$ ઇમલ્સનનું ઉદાહરણ નથી?
A
પેઇન્ટ
B
માખણ
C
વેનિશિંગ ક્રીમ
D
દૂધ
Solution
(B) $1$. ઇમલ્સન એ એક કોલોઇડલ પ્રણાલી છે જેમાં પરિક્ષિપ્ત કલા અને પરિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.
$2$. ઓઈલ-ઇન-વોટર $(O/W)$ ઇમલ્સનમાં, તેલ એ પરિક્ષિપ્ત કલા છે અને પાણી એ પરિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$3$. દૂધ અને વેનિશિંગ ક્રીમ એ $O/W$ ઇમલ્સનના ઉદાહરણો છે.
$4$. માખણ એ વોટર-ઇન-ઓઈલ $(W/O)$ ઇમલ્સન છે, જેમાં પાણી એ પરિક્ષિપ્ત કલા છે અને તેલ (ચરબી) એ પરિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$5$. તેથી, માખણ એ ઓઈલ-ઇન-વોટર ઇમલ્સનનું ઉદાહરણ નથી.
$2$. ઓઈલ-ઇન-વોટર $(O/W)$ ઇમલ્સનમાં, તેલ એ પરિક્ષિપ્ત કલા છે અને પાણી એ પરિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$3$. દૂધ અને વેનિશિંગ ક્રીમ એ $O/W$ ઇમલ્સનના ઉદાહરણો છે.
$4$. માખણ એ વોટર-ઇન-ઓઈલ $(W/O)$ ઇમલ્સન છે, જેમાં પાણી એ પરિક્ષિપ્ત કલા છે અને તેલ (ચરબી) એ પરિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$5$. તેથી, માખણ એ ઓઈલ-ઇન-વોટર ઇમલ્સનનું ઉદાહરણ નથી.
0 likesView Solution
272
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
યાદી $I$ ને યાદી $II$ સાથે જોડો:
| યાદી $I$ | યાદી $II$ |
| $(A)$. બ્રાઉનિયન ગતિ | $(I)$. અર્ધપારગમ્ય પટલનો ઉપયોગ કરીને કોલોઇડલ સોલમાંથી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવી. |
| $(II)$. વિદ્યુત ક્ષેત્રની અસર હેઠળ કોલોઇડલ કણોની ગતિ. | |
| $(C)$. ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ | $(III)$. ગતિ ઊર્જાને કારણે કોલોઇડલ કણોની અસ્તવ્યસ્ત ગતિ. |
| $(D)$. ડાયાલિસિસ | $(IV)$. કોલોઇડલ કણો દ્વારા પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન |
A
$(A)$-$(I)$, $(B)$-$(II)$, $(C)$-$(III)$, $(D)$-$(IV)$
B
$(A)$-$(II)$, $(B)$-$(IV)$, $(C)$-$(I)$, $(D)$-$(III)$
C
$(A)$-$(I)$, $(B)$-$(II)$, $(C)$-$(IV)$, $(D)$-$(III)$
D
$(A)$-$(III)$, $(B)$-$(IV)$, $(C)$-$(II)$, $(D)$-$(I)$
Solution
(D) પગલું $1$: આપેલી કોલોઇડલ ઘટનાઓની વ્યાખ્યાઓનું વિશ્લેષણ કરો.
પગલું $2$: બ્રાઉનિયન ગતિ એ વિક્ષેપન માધ્યમના અણુઓ સાથે અથડામણને કારણે કોલોઇડલ કણોની અસ્તવ્યસ્ત, ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે, જે $(III)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $3$: ટિન્ડલ અસર એ કોલોઇડલ કણો દ્વારા પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન છે, જે $(IV)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $4$: ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ એ વિદ્યુત ક્ષેત્રની અસર હેઠળ વીજભારિત કોલોઇડલ કણોની ગતિ છે, જે $(II)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $5$: ડાયાલિસિસ એ અર્ધપારગમ્ય પટલનો ઉપયોગ કરીને કોલોઇડલ સોલમાંથી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે, જે $(I)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $6$: જોડીઓનું મિલન: $(A)$-$(III)$, $(B)$-$(IV)$, $(C)$-$(II)$, $(D)$-$(I)$. આ વિકલ્પ $(D)$ સાથે મેળ ખાય છે.
પગલું $2$: બ્રાઉનિયન ગતિ એ વિક્ષેપન માધ્યમના અણુઓ સાથે અથડામણને કારણે કોલોઇડલ કણોની અસ્તવ્યસ્ત, ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે, જે $(III)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $3$: ટિન્ડલ અસર એ કોલોઇડલ કણો દ્વારા પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન છે, જે $(IV)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $4$: ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ એ વિદ્યુત ક્ષેત્રની અસર હેઠળ વીજભારિત કોલોઇડલ કણોની ગતિ છે, જે $(II)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $5$: ડાયાલિસિસ એ અર્ધપારગમ્ય પટલનો ઉપયોગ કરીને કોલોઇડલ સોલમાંથી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે, જે $(I)$ ને અનુરૂપ છે.
પગલું $6$: જોડીઓનું મિલન: $(A)$-$(III)$, $(B)$-$(IV)$, $(C)$-$(II)$, $(D)$-$(I)$. આ વિકલ્પ $(D)$ સાથે મેળ ખાય છે.
0 likesView Solution
273
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ધનભારિત ફેરિક ઓક્સાઇડ સોલના અવક્ષેપન માટે નીચેનામાંથી કોની સ્કંદન શક્તિ (coagulating power) ન્યૂનતમ હોય છે?
A
$KNO_3$
B
$K_2SO_4$
C
$K_3PO_4$
D
$K_4[Fe(CN)_6]$
Solution
(A) $1$. हार्डी-शुल्ज़ (Hardy-Schulze) ના નિયમ મુજબ, વિદ્યુત-વિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સક્રિય આયન (કોલોઇડલ સોલના વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતો આયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
$2$. ફેરિક ઓક્સાઇડ સોલ ધનભારિત છે, તેથી સ્કંદન શક્તિ ઋણાયન (anion) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
$3$. વિદ્યુત-વિભાજ્યો દ્વારા મળતા ઋણાયનો છે: $NO_3^-$ (સંયોજકતા $1$), $SO_4^{2-}$ (સંયોજકતા $2$), $PO_4^{3-}$ (સંયોજકતા $3$), અને $[Fe(CN)_6]^{4-}$ (સંયોજકતા $4$).
$4$. हार्डी-शुल्ज़ ના નિયમ મુજબ, વિરુદ્ધ વીજભારિત આયનની સંયોજકતા વધવાની સાથે સ્કંદન શક્તિ વધે છે.
$5$. તેથી, સૌથી ઓછી સંયોજકતા $(NO_3^-)$ ધરાવતા આયનની સ્કંદન શક્તિ ન્યૂનતમ હશે.
$2$. ફેરિક ઓક્સાઇડ સોલ ધનભારિત છે, તેથી સ્કંદન શક્તિ ઋણાયન (anion) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
$3$. વિદ્યુત-વિભાજ્યો દ્વારા મળતા ઋણાયનો છે: $NO_3^-$ (સંયોજકતા $1$), $SO_4^{2-}$ (સંયોજકતા $2$), $PO_4^{3-}$ (સંયોજકતા $3$), અને $[Fe(CN)_6]^{4-}$ (સંયોજકતા $4$).
$4$. हार्डी-शुल्ज़ ના નિયમ મુજબ, વિરુદ્ધ વીજભારિત આયનની સંયોજકતા વધવાની સાથે સ્કંદન શક્તિ વધે છે.
$5$. તેથી, સૌથી ઓછી સંયોજકતા $(NO_3^-)$ ધરાવતા આયનની સ્કંદન શક્તિ ન્યૂનતમ હશે.
0 likesView Solution
274
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયો ગુણધર્મ કલિલ (colloids) માં રંગના વિકાસ માટે જવાબદાર છે?
A
ટિન્ડલ અસર (Tyndall effect)
B
બ્રાઉનિયન ગતિ (Brownian motion)
C
પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન (Scattering of light)
D
વિદ્યુત-અભિસરણ (Electro-osmosis)
Solution
(C) કલિલ દ્રાવણનો રંગ વિક્ષેપિત કણો દ્વારા પ્રકીર્ણન પામતા પ્રકાશની તરંગલંબાઇ પર આધાર રાખે છે. પ્રકાશની તરંગલંબાઇ કણોના કદ અને સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે. તેથી, પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કલિલમાં રંગના વિકાસ માટે જવાબદાર છે.
0 likesView Solution
275
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયા ઋણાયન (anion) પાસે ધનભારિત સોલ (positively charged sol) ના સ્કંદન (coagulation) માટે સૌથી વધુ ક્ષમતા છે?
A
$Cl^-$
B
$[Fe(CN)_6]^{4-}$
C
$PO_4^{3-}$
D
$SO_4^{2-}$
Solution
(B) हार्डी-शुल्ज़ (Hardy-Schulze) ના નિયમ મુજબ, સ્કંદન માટે વપરાતા આયન પરના વીજભારનું મૂલ્ય જેટલું વધારે, તેની સ્કંદન ક્ષમતા તેટલી જ વધારે હોય છે.
ધનભારિત સોલ માટે, ઋણાયનોની સ્કંદન ક્ષમતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $[Fe(CN)_6]^{4-} > PO_4^{3-} > SO_4^{2-} > Cl^-$।
કારણ કે $[Fe(CN)_6]^{4-}$ પર સૌથી વધુ ઋણ વીજભાર $(-4)$ છે, તેથી તેની સ્કંદન ક્ષમતા સૌથી વધુ છે.
ધનભારિત સોલ માટે, ઋણાયનોની સ્કંદન ક્ષમતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $[Fe(CN)_6]^{4-} > PO_4^{3-} > SO_4^{2-} > Cl^-$।
કારણ કે $[Fe(CN)_6]^{4-}$ પર સૌથી વધુ ઋણ વીજભાર $(-4)$ છે, તેથી તેની સ્કંદન ક્ષમતા સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
276
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી લાયોફિલિક (lyophilic) કલિલ વિશે સાચું વિધાન ઓળખો.
A
તે અપ્રતિવર્તી (irreversible) છે.
B
તે દ્રાવક-વિરોધી કલિલ છે.
C
તે માત્ર ખાસ પદ્ધતિઓ દ્વારા જ બનાવવામાં આવે છે.
D
તે દ્રાવક-પ્રેમી કલિલ છે.
Solution
(D) $1$. લાયોફિલિક કલિલ એ 'દ્રાવક-પ્રેમી' (solvent-loving) કલિલ છે.
$2$. તેમાં પરિક્ષિપ્ત કલા અને પરિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચે મજબૂત આકર્ષણ હોય છે.
$3$. તે પ્રકૃતિમાં પ્રતિવર્તી (reversible) હોય છે, જેનો અર્થ છે કે બાષ્પીભવન પછી પરિક્ષિપ્ત કલાને પરિક્ષેપન માધ્યમ સાથે ભેળવીને તેને સરળતાથી ફરીથી બનાવી શકાય છે.
$4$. તે સીધા મિશ્રણ અથવા ગરમ કરવાથી બને છે.
$5$. તેથી, સાચું વિધાન એ છે કે તે દ્રાવક-પ્રેમી કલિલ છે.
$2$. તેમાં પરિક્ષિપ્ત કલા અને પરિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચે મજબૂત આકર્ષણ હોય છે.
$3$. તે પ્રકૃતિમાં પ્રતિવર્તી (reversible) હોય છે, જેનો અર્થ છે કે બાષ્પીભવન પછી પરિક્ષિપ્ત કલાને પરિક્ષેપન માધ્યમ સાથે ભેળવીને તેને સરળતાથી ફરીથી બનાવી શકાય છે.
$4$. તે સીધા મિશ્રણ અથવા ગરમ કરવાથી બને છે.
$5$. તેથી, સાચું વિધાન એ છે કે તે દ્રાવક-પ્રેમી કલિલ છે.
0 likesView Solution
277
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું મેક્રોમોલેક્યુલર (વૃહદ-અણુ) કલિલનું ઉદાહરણ છે?
A
પ્રોટીન
B
ડિટર્જન્ટ
C
સાબુ
D
$S_8$ સલ્ફરના અણુઓ
Solution
(A) $1$. મેક્રોમોલેક્યુલર કલિલ એવા પદાર્થો છે જેનું આણ્વીય દળ ઘણું વધારે હોય છે અને યોગ્ય દ્રાવકમાં વિક્ષેપિત થતા તે કલિલ દ્રાવણ બનાવે છે.
$2$. તેના ઉદાહરણોમાં કુદરતી રીતે મળી આવતા પોલિમર જેવા કે પ્રોટીન, સ્ટાર્ચ અને સેલ્યુલોઝ, તેમજ કૃત્રિમ પોલિમર જેવા કે પોલીથીન અને નાયલોનનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ડિટર્જન્ટ અને સાબુ ઊંચી સાંદ્રતાએ સંયુગ્મી કલિલ (મિસેલ) બનાવે છે.
$4$. $S_8$ સલ્ફરના અણુઓ મલ્ટીમોલેક્યુલર (બહુ-અણુ) કલિલ બનાવે છે.
$5$. તેથી, પ્રોટીન એ મેક્રોમોલેક્યુલર કલિલનું સાચું ઉદાહરણ છે.
$2$. તેના ઉદાહરણોમાં કુદરતી રીતે મળી આવતા પોલિમર જેવા કે પ્રોટીન, સ્ટાર્ચ અને સેલ્યુલોઝ, તેમજ કૃત્રિમ પોલિમર જેવા કે પોલીથીન અને નાયલોનનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ડિટર્જન્ટ અને સાબુ ઊંચી સાંદ્રતાએ સંયુગ્મી કલિલ (મિસેલ) બનાવે છે.
$4$. $S_8$ સલ્ફરના અણુઓ મલ્ટીમોલેક્યુલર (બહુ-અણુ) કલિલ બનાવે છે.
$5$. તેથી, પ્રોટીન એ મેક્રોમોલેક્યુલર કલિલનું સાચું ઉદાહરણ છે.
0 likesView Solution
278
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
કોલોઇડ્સ (colloids) ના નીચેનામાંથી કયા ગુણધર્મનો ઉપયોગ સોલ (sol) કણોના સ્થળાંતરનો દર માપવા માટે થાય છે?
A
ટિન્ડલ અસર (Tyndall effect)
B
બ્રાઉનિયન ગતિ (Brownian motion)
C
વિદ્યુત કણ સંચલન (Electrophoresis)
D
વિદ્યુત આસૃતિ (Electroosmosis)
Solution
(C) $1$. વિદ્યુત કણ સંચલન (Electrophoresis) એ લાગુ કરેલા વિદ્યુત ક્ષેત્ર હેઠળ કોલોઇડલ કણોની ગતિની ઘટના છે.
$2$. આ પ્રક્રિયામાં, સોલ કણો વિરુદ્ધ વીજભારિત ઇલેક્ટ્રોડ તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$3$. જાણીતા વિદ્યુત ક્ષેત્રમાં આ કણોના વેગને માપીને, સ્થળાંતરનો દર નક્કી કરી શકાય છે.
$4$. તેથી, સોલ કણોના સ્થળાંતરનો દર માપવા માટે વિદ્યુત કણ સંચલનનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. આ પ્રક્રિયામાં, સોલ કણો વિરુદ્ધ વીજભારિત ઇલેક્ટ્રોડ તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$3$. જાણીતા વિદ્યુત ક્ષેત્રમાં આ કણોના વેગને માપીને, સ્થળાંતરનો દર નક્કી કરી શકાય છે.
$4$. તેથી, સોલ કણોના સ્થળાંતરનો દર માપવા માટે વિદ્યુત કણ સંચલનનો ઉપયોગ થાય છે.
0 likesView Solution
279
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
અર્ધપારગમ્ય પટલનો ઉપયોગ કર્યા વિના, લાગુ કરેલા વિદ્યુત સ્થિતિમાન હેઠળ કલીલ કણોની ગતિનું વર્ણન કરવા માટે વપરાતા શબ્દને ઓળખો.
A
ડાયાલિસિસ (Dialysis)
B
વિદ્યુતકણ સંચલન (Electrophoresis)
C
વિદ્યુત આસૃતિ (Electroosmosis)
D
બ્રાઉનિયન ગતિ (Brownian motion)
Solution
(B) પગલું $1$: આપેલી પરિસ્થિતિઓનું વિશ્લેષણ કરો. લાગુ કરેલા વિદ્યુત ક્ષેત્ર હેઠળ કલીલ કણોની ગતિને વિદ્યુતકણ સંચલન (Electrophoresis) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પગલું $2$: વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન કરો. ડાયાલિસિસમાં અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા આયનોની ગતિનો સમાવેશ થાય છે. વિદ્યુત આસૃતિ એ વિદ્યુત ક્ષેત્ર હેઠળ વિક્ષેપન માધ્યમની ગતિને સંદર્ભિત કરે છે. બ્રાઉનિયન ગતિ એ કણોની યાદચ્છિક ઝિગઝેગ ગતિ છે.
પગલું $3$: નિષ્કર્ષ કાઢો કે વિદ્યુત સ્થિતિમાન હેઠળ કલીલ કણોની ગતિ માટેનો સાચો શબ્દ વિદ્યુતકણ સંચલન છે.
પગલું $2$: વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન કરો. ડાયાલિસિસમાં અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા આયનોની ગતિનો સમાવેશ થાય છે. વિદ્યુત આસૃતિ એ વિદ્યુત ક્ષેત્ર હેઠળ વિક્ષેપન માધ્યમની ગતિને સંદર્ભિત કરે છે. બ્રાઉનિયન ગતિ એ કણોની યાદચ્છિક ઝિગઝેગ ગતિ છે.
પગલું $3$: નિષ્કર્ષ કાઢો કે વિદ્યુત સ્થિતિમાન હેઠળ કલીલ કણોની ગતિ માટેનો સાચો શબ્દ વિદ્યુતકણ સંચલન છે.
0 likesView Solution
280
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ઉત્પ્રેરકીય પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપક (catalyst) ની ભૂમિકા શું છે?
A
તે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી ઘટાડે છે.
B
તે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી વધારે છે.
C
તે પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડે છે.
D
તે પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા વધારે છે.
Solution
(C) ઉદ્દીપક એવો પદાર્થ છે જે પોતે કોઈપણ કાયમી રાસાયણિક ફેરફાર પામ્યા વિના રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો વેગ વધારે છે.
તે ઓછી સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_a)$ ધરાવતો વૈકલ્પિક પ્રક્રિયા માર્ગ પૂરો પાડીને કાર્ય કરે છે.
સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને, પ્રક્રિયક અણુઓનો મોટો અંશ ઊર્જા અવરોધને પાર કરવા માટે પૂરતી ઊર્જા મેળવે છે, જેનાથી પ્રક્રિયાનો વેગ વધે છે.
તે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $(\Delta H)$ અથવા સંતુલન અચળાંકમાં ફેરફાર કરતું નથી.
તે ઓછી સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_a)$ ધરાવતો વૈકલ્પિક પ્રક્રિયા માર્ગ પૂરો પાડીને કાર્ય કરે છે.
સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને, પ્રક્રિયક અણુઓનો મોટો અંશ ઊર્જા અવરોધને પાર કરવા માટે પૂરતી ઊર્જા મેળવે છે, જેનાથી પ્રક્રિયાનો વેગ વધે છે.
તે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $(\Delta H)$ અથવા સંતુલન અચળાંકમાં ફેરફાર કરતું નથી.
0 likesView Solution
281
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ભૌતિક અધિશોષણ (physisorption) ની માત્રા વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
તાપમાનમાં વધારા સાથે વધે છે
B
સપાટીના ક્ષેત્રફળમાં વધારા સાથે ઘટે છે
C
વાન ડર વાલ્સ બળોની મજબૂતીમાં વધારા સાથે ઘટે છે
D
તાપમાનમાં વધારા સાથે ઘટે છે
Solution
(D) પગલું $1$: ભૌતિક અધિશોષણ એ ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે જેમાં અધિશોષિત અને અધિશોષક વચ્ચે નબળા વાન ડર વાલ્સ બળો હોય છે.
પગલું $2$: લા શાતેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ, ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા માટે, તાપમાનમાં વધારો સંતુલનને પાછળની દિશામાં ખસેડે છે, જેનાથી અધિશોષણની માત્રા ઘટે છે.
પગલું $3$: તેથી, તાપમાનમાં વધારો થવાથી ભૌતિક અધિશોષણ ઘટે છે.
પગલું $2$: લા શાતેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ, ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા માટે, તાપમાનમાં વધારો સંતુલનને પાછળની દિશામાં ખસેડે છે, જેનાથી અધિશોષણની માત્રા ઘટે છે.
પગલું $3$: તેથી, તાપમાનમાં વધારો થવાથી ભૌતિક અધિશોષણ ઘટે છે.
0 likesView Solution
282
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
તે વાયુને ઓળખો જે તેના સંબંધિત ક્રાંતિક તાપમાન $(T_c)$ પર ઘન દ્વારા સૌથી વધુ પ્રમાણમાં અધિશોષિત થાય છે.
A
$N_2(g)$
B
$O_2(g)$
C
$H_2(g)$
D
$SO_2(g)$
Solution
(D) $1$. ઘન સપાટી પર વાયુના અધિશોષણનું પ્રમાણ વાયુના પ્રવાહીકરણની સરળતા પર આધાર રાખે છે.
$2$. જે વાયુઓ સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે તેમનું ક્રાંતિક તાપમાન $(T_c)$ ઊંચું હોય છે અને તેઓ વધુ પ્રમાણમાં અધિશોષિત થાય છે.
$3$. આપેલા વાયુઓના ક્રાંતિક તાપમાન નીચે મુજબ છે: $H_2 \approx 33 \text{ K}$, $N_2 \approx 126 \text{ K}$, $O_2 \approx 154 \text{ K}$, અને $SO_2 \approx 430 \text{ K}$।
$4$. $SO_2$ નું ક્રાંતિક તાપમાન સૌથી વધુ હોવાથી, તે સૌથી સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે અને તેથી સૌથી વધુ પ્રમાણમાં અધિશોષિત થાય છે.
$2$. જે વાયુઓ સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે તેમનું ક્રાંતિક તાપમાન $(T_c)$ ઊંચું હોય છે અને તેઓ વધુ પ્રમાણમાં અધિશોષિત થાય છે.
$3$. આપેલા વાયુઓના ક્રાંતિક તાપમાન નીચે મુજબ છે: $H_2 \approx 33 \text{ K}$, $N_2 \approx 126 \text{ K}$, $O_2 \approx 154 \text{ K}$, અને $SO_2 \approx 430 \text{ K}$।
$4$. $SO_2$ નું ક્રાંતિક તાપમાન સૌથી વધુ હોવાથી, તે સૌથી સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે અને તેથી સૌથી વધુ પ્રમાણમાં અધિશોષિત થાય છે.
0 likesView Solution
283
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
ઘન સપાટી પર વાયુના સ્વયંભૂ અધિશોષણ (spontaneous adsorption) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$\Delta S$ ઋણ છે અને તેથી $\Delta H$ અત્યંત ધન હોવું જોઈએ
B
$\Delta S$ ઋણ છે અને તેથી $\Delta H$ અત્યંત ઋણ હોવું જોઈએ.
C
$\Delta S$ ધન છે અને તેથી $\Delta H$ ઋણ હોવું જોઈએ.
D
$\Delta S$ ધન છે અને તેથી $\Delta H$ પણ અત્યંત ધન હોવું જોઈએ.
Solution
(B) $1$. અધિશોષણ એ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા છે, તેથી ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta G$ ઋણ હોવો જોઈએ $(\Delta G < 0)$।
$2$. આ સંબંધ $\Delta G = \Delta H - T\Delta S$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$3$. અધિશોષણ દરમિયાન, વાયુના અણુઓ સપાટી પર જકડાઈ જાય છે, જેનાથી રેન્ડમનેસ (randomness) ઘટે છે, તેથી $\Delta S$ ઋણ હોય છે.
$4$. જ્યારે $\Delta S$ ઋણ હોય ત્યારે $\Delta G$ ને ઋણ થવા માટે, $\Delta H$ નું મૂલ્ય એટલું ઋણ હોવું જોઈએ કે તે $-T\Delta S$ ના ધન મૂલ્યને દૂર કરી શકે (કારણ કે $-T\Delta S$ ધન થઈ જાય છે).
$5$. આમ, પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ હોવા માટે $\Delta H$ અત્યંત ઋણ હોવું જરૂરી છે.
$2$. આ સંબંધ $\Delta G = \Delta H - T\Delta S$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$3$. અધિશોષણ દરમિયાન, વાયુના અણુઓ સપાટી પર જકડાઈ જાય છે, જેનાથી રેન્ડમનેસ (randomness) ઘટે છે, તેથી $\Delta S$ ઋણ હોય છે.
$4$. જ્યારે $\Delta S$ ઋણ હોય ત્યારે $\Delta G$ ને ઋણ થવા માટે, $\Delta H$ નું મૂલ્ય એટલું ઋણ હોવું જોઈએ કે તે $-T\Delta S$ ના ધન મૂલ્યને દૂર કરી શકે (કારણ કે $-T\Delta S$ ધન થઈ જાય છે).
$5$. આમ, પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ હોવા માટે $\Delta H$ અત્યંત ઋણ હોવું જરૂરી છે.
0 likesView Solution
284
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું બળ ભૌતિક અધિશોષણ (physisorption) માટે જવાબદાર છે?
A
કુલંબિક બળ
B
સ્થિર વિદ્યુત બળ
C
લંડન ડિસ્પર્ઝન બળ
D
હાઇડ્રોજન બંધ
Solution
(C) ભૌતિક અધિશોષણ (physisorption) એ અધિશોષિત (adsorbate) અને અધિશોષક (adsorbent) વચ્ચેના નિર્બળ વાન ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળોને કારણે ઉદભવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, લંડન ડિસ્પર્ઝન બળ એ વાન ડર વાલ્સ બળનો એક પ્રકાર છે, જે તેને ભૌતિક અધિશોષણ માટે જવાબદાર બનાવે છે.
0 likesView Solution
285
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
સ્તંભ-$I$ માં આપેલા ઝેનોન સંયોજનોને સ્તંભ-$II$ માં તેમની રચનાઓ સાથે જોડો.
| સ્તંભ-$I$ | સ્તંભ-$II$ |
| $(a)$ $XeF_4$ | $(i)$ પિરામિડલ |
| $(b)$ $XeF_6$ | (ii) સમતલીય ચોરસ |
| $(c)$ $XeOF_4$ | (iii) વિકૃત અષ્ટફલકીય |
| $(d)$ $XeO_3$ | (iv) ચોરસ પિરામિડલ |
A
$(a)$-(ii), $(b)$-(iii), $(c)$-$(i)$, $(d)$-(iv)
B
$(a)$-(iii), $(b)$-(iv), $(c)$-$(i)$, $(d)$-(ii)
C
$(a)$-$(i)$, $(b)$-(ii), $(c)$-(iii), $(d)$-(iv)
D
$(a)$-(ii), $(b)$-(iii), $(c)$-(iv), $(d)$-$(i)$
Solution
(D) $1$. $XeF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે સમતલીય ચોરસ ભૂમિતિ (ii) આપે છે.
$2$. $XeF_6$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે વિકૃત અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ (iii) આપે છે.
$3$. $XeOF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે ચોરસ પિરામિડલ ભૂમિતિ (iv) આપે છે.
$4$. $XeO_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે પિરામિડલ ભૂમિતિ $(i)$ આપે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(a)$-(ii), $(b)$-(iii), $(c)$-(iv), $(d)$-$(i)$ છે.
$2$. $XeF_6$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે વિકૃત અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ (iii) આપે છે.
$3$. $XeOF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે ચોરસ પિરામિડલ ભૂમિતિ (iv) આપે છે.
$4$. $XeO_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે, જે પિરામિડલ ભૂમિતિ $(i)$ આપે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(a)$-(ii), $(b)$-(iii), $(c)$-(iv), $(d)$-$(i)$ છે.
0 likesView Solution
286
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયો નિષ્ક્રિય વાયુ ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે?
A
$Ne$
B
$Ar$
C
$Kr$
D
$Xe$
Solution
(D) $1$. નિષ્ક્રિય વાયુઓ તેમની સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાને કારણે સામાન્ય રીતે નિષ્ક્રિય હોય છે.
$2$. નિષ્ક્રિય વાયુઓમાં, $Xe$ (ઝેનોન) ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા મોટી હોવાને કારણે તેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી હોય છે.
$3$. આ કારણોસર, $Xe$ સરળતાથી $F$ અને $O$ જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ તત્વો સાથે સંયોજનો બનાવી શકે છે, અને $+2, +4, +6,$ તથા $+8$ જેવી ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે (ઉદાહરણ તરીકે, $XeF_6$ અને $XeO_4$ માં)।
$2$. નિષ્ક્રિય વાયુઓમાં, $Xe$ (ઝેનોન) ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા મોટી હોવાને કારણે તેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી હોય છે.
$3$. આ કારણોસર, $Xe$ સરળતાથી $F$ અને $O$ જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ તત્વો સાથે સંયોજનો બનાવી શકે છે, અને $+2, +4, +6,$ તથા $+8$ જેવી ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે (ઉદાહરણ તરીકે, $XeF_6$ અને $XeO_4$ માં)।
0 likesView Solution
287
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2026
નીચેનામાંથી કયું આંતર-હેલોજન સંયોજનોનું લક્ષણ નથી?
A
સહસંયોજક પ્રકૃતિ
B
બાષ્પશીલ પરંતુ વિસ્ફોટક નથી
C
અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન સાથે યોગશીલ નીપજો બનાવે છે
D
પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે
Solution
(D) $1$. આંતર-હેલોજન સંયોજનો પ્રકૃતિમાં સહસંયોજક અને પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) હોય છે.
$2$. તેઓ સામાન્ય રીતે $298 \text{ K}$ તાપમાને બાષ્પશીલ ઘન અથવા પ્રવાહી હોય છે, સિવાય કે $ClF$, જે વાયુ છે.
$3$. તેઓ હેલોજન (સિવાય $F_2$) કરતા વધુ સક્રિય હોય છે કારણ કે $X-X'$ બંધ એ $X-X$ બંધ કરતા નિર્બળ હોય છે.
$4$. તેઓ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન સાથે યોગશીલ નીપજો બનાવી શકે છે.
$5$. તેઓ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા (oxidizing agents) તરીકે કાર્ય કરે છે, રિડક્શનકર્તા તરીકે નહીં. તેથી, વિકલ્પ $D$ એ આંતર-હેલોજન સંયોજનોનું લક્ષણ નથી.
$2$. તેઓ સામાન્ય રીતે $298 \text{ K}$ તાપમાને બાષ્પશીલ ઘન અથવા પ્રવાહી હોય છે, સિવાય કે $ClF$, જે વાયુ છે.
$3$. તેઓ હેલોજન (સિવાય $F_2$) કરતા વધુ સક્રિય હોય છે કારણ કે $X-X'$ બંધ એ $X-X$ બંધ કરતા નિર્બળ હોય છે.
$4$. તેઓ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન સાથે યોગશીલ નીપજો બનાવી શકે છે.
$5$. તેઓ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા (oxidizing agents) તરીકે કાર્ય કરે છે, રિડક્શનકર્તા તરીકે નહીં. તેથી, વિકલ્પ $D$ એ આંતર-હેલોજન સંયોજનોનું લક્ષણ નથી.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real MHT CET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in MHT CET 2026?
There are 806 Chemistry questions from the MHT CET 2026 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are MHT CET 2026 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice MHT CET 2026 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from MHT CET previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick MHT CET 2026 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.